November 23, 2017 - ، ساعت 21:41
 
 
آتشفشان خاموش فروچاله ها کابوس همه روزه مردم میناب


 صبح ساحل ، اجتماعی -  دشت میناب در استان هرمزگان در سال های اخیر به دشواری نفش می کشد و تیغ تیز فروچاله ها بر پیکر نحیف این دشت که زمانی گلستان این استان بود ، با شدت فرود آمده و هر آن خراشی عمیق تر بر پیکر آن به یادگار می گذارد.به گزارش ایرنا، به جرات می ‌توان امروز از پدیده‌ هایی همانند فروچاله ‌ها در زمین به مثابه بیماری ‌هایی خاموش برای بدن انسان یاد کرد، بیماری‌هایی که در ظاهر هیچ نشانه ‌ای از آن ها نیست اما زمانی که ابعاد ظاهری خود را نشان می ‌دهند، بیمار و اطرافیانش متوجه وخامت حال فرد شده و بی محابا دست به دامن و جستجوی دارو و درمان می‌ شوند کما این که اغلب این تلاش‌ ها و تکاپوها نیز راهی به جایی نمی ‌برد و یا دست کم از شدت درد بیمار نمی ‌کاهد و در آخر نیز نوشدارو پس از مرگ سهراب می شود. پدیده فروچاله‌ های شهرستان میناب که در 90 کیلومتری شرق بندرعباس واقع است نیز از این حیث شاید تشابه بسیاری با یک بیماری خاموش داشته باشد، در گذشته های نه چندان دور میناب را گلستان می ‌خوانند و محصولات صیفی و باغی این شهرستان از انبه‌ های کمیاب گرفته تا مرکبات آن، رقیبی در منطقه نداشت. زمانی حدود 8 میلیون نفر نخل در میناب وجود داشت که اکنون کمتر از دو میلیون نفر باقیمانده یا 1 میلیون اصله درخت انبه بود که اکنون به طور متوسط 130 هزار اصله باقی مانده است. لزومی ندارد برای یادآوری وضعیت کشاورزی میناب و پرآبی این دشت معروف هرمزگان، آدرس پیران و سالمندان را بدهیم، چرا که بحران دشت میناب که میناب کنونی بر روی آن توسعه یافته، به ‌حدی سریع و در کمتر از دو دهه خود را نشان داد که امروز جوانان این منطقه نیز به یاد و حسرت سرسبزی‌ های نیست شده آن آه می ‌کشند.فروچاله ‌ها را به جرات می‌ توان پدیده ‌ای متاثر و در ارتباط مستقیم با مدیریت و برداشت نا صحیح از منابع آبی نام نهاد، پدیده ‌ای پنهان اما قابل محاسبه در دشتی رخ داده که سال‌ ها بود کارشناسان برای برداشت‌ های بی حد و حصر از آن هشدار می‌ دادند. انتقال بین حوزه‌ ای آب که در رفع نیاز آبی شهرهایی همانند بندرعباس و بندرخمیر از میناب صورت گرفته و کشاورزی سنتی را اغلب صاحب‌ نظران دلیل به وقوع پیوستن فروچاله‌ ها در میناب می ‌دانند. اگر بافت لایه‌ ها و ذخایر مرتبط با منابع آبی زیرزمینی را همانند یک اسنفج فرض کنیم، در صورت تخلیه و فشرده شدن این بافت آن طور که زمین‌ شناسان می گویند برگشت به حالت اولیه آن غیر ممکن است و این به منزله نفوذ ناپذیری آب درصورت بارندگی‌ ‌ها در زمین است. در چند وقت اخیر زخم فروچاله ها هم چون یک غده سرطانی به شدت بر پیکره دشت میناب می تازد و روز به روز خطر مرگ این دشت را تهدید می کند. براساس آخرین آمارها، فروچاله ها 30 روستا در بخش های بندزرک و مرکزی میناب را در برگرفته و همچنان در حال پیشروی است.از جمله روستاهایی که به شدت در معرض خطر فروچاله ها می باشند ، می توان به روستاهایی مثل گورزانگ ، محمودی ، باغگُلان ، تم بلوچان ، نصیرایی ، تالار ، تمبانو ، تم بساط، چلوگاومیشی ، تم گوهر ، کناران ، میر آباد ، کلو ، کلیبی ، سرباران و کلنتان که روزی قطب تولید محصولات باغی و زراعی بودند، اشاره کرد. این بحران در سه سال اخیر شهرستان میناب را درگیر کرده و افزون بر 9 کیلومتر راه های روستایی در بخش مرکزی و نقاطی که با فروچاله ها روبرو هستند را ، از بین برده است. البته اضافه برداشت و بحران کم آبی تنها مختص میناب نبوده ، اما طولانی شدن خشکسالی های اخیر، وضعیت دشت میناب را بحرانی تر کرده، تا مردم برخی از مناطق این شهرستان هر لحظه نگران خطر فرونشست زمین و ایجاد فروچاله های غیرمترقبه باشند که ممکن است با یکی از این فرورفتگی های عظیم ، تاسیساتی در زمین بلعیده و برای همیشه در زیر خاک دفن شود. البته در ماه های اخیر با حساسیت‌های ایجاد شده و آگاه شدن جامعه محلی ، موسسه و تشکل‌ های مردمی فعالیت خوبی را در راستای صیانت از دشت بحران زده میناب آغاز کرده‌اند که در این میان می ‌توان به موسسه نگهبانان جلگه میناب اشاره کرد. مدیر ملی طرح حفاظت از تالاب های ایران در این خصوص اظهار داشت: جلگه میناب دشت وسیع و سرسبزی بود که به علت احداث سد در بالادست در معرض خشکی قرار گرفته است و اکنون مهمترین مشکل، ایجاد فروچاله های عمیق است که در جای جای دشت به چشم می خورد. وی ادامه داد: زمانی که جاری شدن آب از بالادست قطع شد ، مردم برای تامین آب مورد نیاز اقدام به حفر چاه های عمیق کردند که وزارت نیرو هم تعدادی چاه در منطقه حفر کرده است که این موضوع موجب نابودی سفره آبهای زیر زمینی شده است. علی ذاکری با بیان این که هم اکنون موضوع فروچاله های میناب با توجه به حساسیت و خطر آن در سطح ملی مطرح می باشد، افزود: این فروچاله ها که براثر برداشت آب از منابع آب های زیر زمینی و نابودی آب خوان ها به وقوع پیوسته سبب نارضایتی و نگرانی بسیار مردم شده است. وی تصریح کرد: با توجه به شرایط موجود کشت محصولات کشاورزی که پیشه بسیاری از مردم میناب است، در این منطقه نیازمند آب بسیاری است که منابع موجود پاسخگوی آن نمی باشد و بهره برداری بی رویه از آب های زیرزمینی منجر به افت شدید آبخوان دشت میناب شده است. قائم مقام صنف کشاورزان هرمزگان نیز چندی پیش در جمع خبرنگاران اظهار داشته بود: مقصر اصلی وضعیت خشکی باغ های میناب و فروچاله ها سیاست های غلط آب منطقه ای استان در انتقال آب از شهرستان میناب به بندرعباس است که از گذشته وجود داشته و ربطی به مدیریت فعلی ندارد. علی رئوفی بیان داشت: به اعتقاد کارشناسان آب منطقه ای ، 92 درصد منابع آب هرمزگان توسط کشاورزان مصرف می شود درصورتی که این ادعا صحت ندارد. وی ادامه داد: هم اکنون بخش عظیمی از باغات لیموترش شهرستان میناب که از قطب های اصلی کشاورزی هرمزگان است معدوم شده و مصرف آب در این مناطق کاهش یافته و در فصل زمستان مزارع صیفی به صورت قطره ای آبیاری می شوند که در کاهش مصرف منابع آب تاثیر چشمگیر دارد. استاندار سابق هرمزگان نیز بهمن ماه سال گذشته در جمع مردم میناب، از میناب به عنوان دومین شهر هرمزگان یاد و اعلام کرده بود: طرح موضوع فروچاله های دشت میناب به عنوان دغدغه ملی در دستور کار دولت قرار گرفته است. جاسم جادری اظهار داشته بود: در جلسه شورای عالی آب با طرح این موضوع و زدن زنگ خطر، آن‌ها را ملزم کردیم که برای نجات دشت میناب چاره اندیشی کنند. وی خطاب به مردم میناب گفته بود: در بودجه سال آینده و در برنامه ششم توسعه نگاه ویژه ای به فروچاله های میناب خواهد شد. مدیرعامل شرکت آب منطقه ای هرمزگان در خصوص مشکلات دشت میناب به خبرنگار ایرنا اظهار داشت: اضافه برداشت از آب های زیرزمینی جهت مصرف شرب و کشاورزی، تلفات آب در بخش کشاورزی و خروج رواناب های سطحی مهار نشده ، از عمده ترین علل ایجاد مشکلات در این دشت است. هوشنگ ملایی بیان داشت: بزرگترین مشکل در محدوده دشت میناب در سال های گذشته کاهش بارندگی می باشد، چنانچه متوسط بارندگی با 66 درصد کاهش روبرو بوده است. این مقام مسئول تصریح کرد: آب دشت میناب از 3 منبع آبی سد استقلال ، سد شمیل و نیان و چاه های کمک کانال تامین می شود که سهم سد استقلال در برطرف کردن نیاز آبی این منطقه 85درصد می باشد. مدیرعامل آب منطقه ای هرمزگان با بیان اینکه طرح ساماندهی و احیای دشت میناب در دستور کار قرار دارد، بیان داشت: مساحت دشت های میناب 18 هزار هکتار است که ساماندهی 11هزار هکتار در دستور کار است که یکی از طرح های بزرگ استان به حساب می آید. وی خاطرنشان کرد: قدمت کانال های انتقال آب در دشت میناب به 40سال گذشته بر می گردد و طرح مطالعاتی ساماندهی و احیا دشت میناب از سال گذشته آغاز شده و در مرحله اول دو هزار و 500 هکتار تا پایان امسال ساماندهی خواهد شد. وی ادامه داد: جهاد کشاورزی هرمزگان پس از اصلاح شبکه های انتقال آب در دشت های میناب توسط آب منطقه ای ، شبکه های آبیاری تحت فشار را در 11هزار هکتار آغاز می کند.  شواهد نشان می دهد در برخی از نقاط ، فرونشست تا عمق 10 متر در زمین دیده می شود که باید مورد توجه جدی مسئولان قرار گیرد زیرا اگر این پدیده در منطقه توسعه یابد قطعا خسارات زیادی به همراه خواهد داشت.



ارسال شده: ساعت: 8:19

کلمات کلیدی: دشت میناب در استان ، تیغ تیز فروچاله ها

برچسب‌ها: اجتماع