صف‌بندی‌های سیاسی جدید

جدایی آمریکا و اروپا

به گزارش ورد پالیسی هاب؛ در دهه گذشته، صداهای اروپایی متعددی از استقلال استراتژیک از ایالات متحده حمایت کرده‌اند. این فراخوان‌ها در اشکال مختلف سیاسی، اقتصادی و نظامی، از جمله پیشنهادات برای ارتش متحد اروپایی، تشکیل یک نیروی دفاعی مشترک اروپایی (سپر آسمان) و توافقات دفاعی دوجانبه مستقل از واشنگتن تجلی یافته است. اروپا بین دو گروه تقسیم شده است: یکی که از حفظ روابط استراتژیک با ایالات متحده حمایت می‌کند و دیگری به رهبری فرانسه که خواستار استقلال استراتژیک از سیاست‌های ایالات متحده است. در طول دهه گذشته، اولین رویکرد غالب شد، با این باور که ثبات اروپا در طی ۸۰ سال بر اساس مشارکت نزدیک با ایالات متحده بوده است. با این حال، از زمان بازگشت ترامپ به کاخ سفید در ۲۰ ژانویه ۲۰۲۵ و اعلام او برای اعمال تعرفه بر کشورهای اتحادیه اروپا، صداهایی از هر دو اردوگاه در اروپا و ناتو خواستار فشار سریع به سمت استقلال استراتژیک از واشنگتن شده است. تعرفه‌های وارداتی از اروپا مانند فولاد، آهن و خودرو با تقاضای ایالات متحده برای افزایش هزینه‌های دفاعی اعضای اروپایی ناتو همزمان شده است. این امر با تمسخر دموکراسی اروپایی توسط کاخ سفید و حمایت شخصیت‌های همسو با ترامپ مانند ایلان ماسک از احزاب راست افراطی در اروپا تشدید شده است.

روابط نزدیک‌تر اروپا و چین

نشست آتی اروپا و چین در ابتدا قرار بود در بروکسل برگزار شود. با این حال، رهبران اتحادیه اروپا توافق کردند که با شی جین پینگ، رئیس‌جمهور چین برای نشست بعدی در پکن نیز دیدار کنند. اورسولا فون در لاین رئیس کمیسیون اروپا و آنتونیو کاستا رئیس‌شورای اروپا در این نشست حضور خواهند داشت. این حرکت به سمت پکن همزمان با این شد که چین و اتحادیه اروپا مذاکراتی را با هدف لغو تعرفه‌های اعمال شده بر خودروهای الکتریکی وارداتی از پکن آغاز کرده‌اند.

اروپا با توقف سرمایه‌گذاری چین در بخش‌های استراتژیک اروپایی، مانند ممنوعیت ورود هواوی در فناوری ۵G، به ایالات متحده وفادار ماند. همچنین، اروپا به طور کامل از دستور کار ایالات متحده علیه چین در مورد مسائل مربوط به دریای چین جنوبی، تایوان، سین کیانگ، تبت و هنگ کنگ حمایت کرد. با این حال، تعرفه‌های اعمال شده توسط ترامپ بر چین و اتحادیه اروپا باعث شده است که بسیاری از اروپایی‌ها از هماهنگی و نزدیکی با پکن حمایت کنند و به دنبال منافع خود باشند.

این درخواست توسط رئیس‌جمهور چین هنگامی که او خواستار همکاری اروپا و چین علیه تعرفه‌های آمریکا شد، تکرار شد. بعید است که این تغییر استراتژیک به نفع ایالات متحده باشد، برای نمونه کشتی‌های جنگی آلمانی که کشتی‌های آمریکایی را در دریای چین جنوبی همراهی می‌کردند تا از آمریکا حمایت کنند، پس از اعمال تعرفه بر صادرات آلمان تماس‌ها برای تقویت همکاری آلمان و چین را آغاز کردند.

تغییر موقعیت بریتانیایی

به مدت هشت دهه و از زمان جنگ جهانی دوم، بریتانیا و ایالات متحده به عنوان «یک ملت» در دو کشور عمل کرده‌اند و با هم در نبردهای مختلف سیاسی و نظامی، از جمله جنگ جهانی ۲۰ساله اخیر علیه تروریسم، در کنار همکاری علیه روسیه و چین، جنگیدند. با این حال، تعرفه‌های تحمیل شده بر بریتانیا، این کشور را مجبور کرد تا برای اولین بار در دهه‌ها، روابط خود با ایالات متحده را مورد ارزیابی مجدد قرار دهد و مواضع و سیاست‌های خود را بیشتر به اروپا نزدیک کند تا واشنگتن. لندن دیدگاه برلین، پاریس و کمیسیون اروپا در مورد خطرات تعرفه‌های آمریکا را دارد. اگرچه کِر استارمر، نخست وزیر بریتانیا به دنبال گفتگو با ترامپ در مورد تعرفه‌ها است، اما به نظر می‌رسد بریتانیا به سمت اروپا جذب می‌شود.

با تقویت توافق بین لندن و بروکسل بر سر اوکراین و امنیت اروپا، تنش‌ها بین واشنگتن و لندن عمیق‌تر می‌شود و دولت بریتانیا را به هماهنگی با همسایگان اروپایی خود سوق می‌دهد، به‌ویژه در مورد تسلیحات اوکراین و مشارکت هسته‌ای با فرانسه برای تأمین چتر امنیت هسته‌ای اروپا که نشان‌دهنده یک تغییر تاریخی و استراتژیک مهم در روابط ایالات متحده و بریتانیا است.

تردیدها در مورد چتر امنیتی آمریکا در آسیا

چتر امنیتی ایالات متحده، چه سنتی و چه هسته‌ای، زیربنای روابط ایالات متحده و آسیا بوده و همکاری تجاری و اقتصادی بین ایالات متحده و کشورهای آسیایی را تقویت کرده است. با این وجود، تعرفه‌های گمرکی بر ژاپن و کره جنوبی آن‌ها را مجبور به ارزیابی مجدد موقعیت خود کرده است، با توجه به اینکه هر دو کشور تصور می‌کردند به دلیل سرمایه‌گذاری‌های قابل توجه خود در اقتصاد ایالات متحده از تعرفه‌های ایالات متحده معاف هستند و ژاپن اخیراً متعهد به سرمایه‌گذاری حدود ۱ تریلیون دلار در پروژه‌های آمریکایی شده است. آسیب مشابهی در روابط ایالات متحده با ویتنام، فیلیپین و تایوان پس از افزایش تعرفه‌های ترامپ به ۴۷ درصد بر ویتنام رخ داده است. علاوه بر این، گسترش دسترسی ایالات متحده به ۹ پایگاه نظامی در فیلیپین به عنوان حرکتی مهم از سوی واشنگتن برای محاصره چین در فیلیپین بود. با این حال، همه اینها اکنون به دلیل تعرفه‌ها زیر سوال رفته است.

روابط نزدیک چین و ژاپن

از زمان انقلاب کمونیستی چین در سال ۱۹۴۹، اختلافات ژاپن و چین افزایش یافته است. پیمان همکاری دفاعی متقابل بین توکیو و واشنگتن که در سال ۱۹۶۰ اجرایی شد، این تنش‌ها را تشدید کرد.

چین حضور نظامی ایالات متحده در ژاپن را منحصراً علیه خود می‌داند و باور دارد که دخالت نظامی ایالات متحده یک عامل کلیدی در درگیری‌های چین و ژاپن است. با این حال، پکن و توکیو به دلیل رویکرد مشترک به تعرفه‌های ترامپ احتمالا فرصت بهتری برای همکاری پیدا کنند که به طور بالقوه اختلافات بر سر تایوان و جزایر سنکاکو را کاهش داده و احتمالاً منجر به عادی‌سازی کامل روابط و کاهش وابستگی ژاپن به آمریکا خواهد شد.

تغییر موقعیت کشورهای جنوب جهانی

بسیاری از کشورهای آفریقایی و آسیایی که قبلاً از مزایای اقتصادی یا کمک‌های ایالات متحده در ازای حمایت از برنامه‌های غربی و آمریکایی در شورای امنیت سازمان ملل و مجمع عمومی بهره می‌بردند، اکنون فرصتی برای تغییر صف‌بندی سیاسی خود از اردوگاه غرب به رهبری واشنگتن به سمت چین و احتمالا روسیه می‌بینند. این بزرگترین تغییر برای کشورهای «جنوب جهانی» است که امیدوار بودند روابط خود با واشنگتن را در دو دهه گذشته اصلاح کنند.

در نتیجه همه این تغییرات ژئوپلیتیکی در مواضع کشورهای بزرگ، متوسط و کوچک، تعرفه‌های اعمال شده توسط پرزیدنت ترامپ می‌تواند انتقال به سوی دنیای چندقطبی جدید را تسریع بخشد و از سیاست تک قطبی که از زمان انحلال اتحاد جماهیر شوروی سابق در سال ۱۹۹۱ بر جهان مسلط بوده، فاصله بگیرد.

روزنامه صبح ساحل