سیاهه‌ای به رئیس جمهور

استان هرمزگان با قرار گرفتن در جنوبی‌ترین نقطه کشور و برخورداری از موقعیت ژئوپلیتیک ممتاز در حاشیه خلیج فارس و دریای عمان، همواره به‌عنوان یکی از قطب‌های اقتصادی و استراتژیک ایران مطرح بوده است. بندر شهید رجایی به‌عنوان بزرگ‌ترین بندر تجاری کشور، جزایر قشم و کیش به‌عنوان مناطق آزاد تجاری و گردشگری، منابع معدنی و صنایع عظیم نفت، گاز، فولاد و آلومینیوم، تنها بخشی از ظرفیت‌هایی است که این استان را به یکی از حیاتی‌ترین مناطق کشور تبدیل کرده است. با این حال، مردم این استان علی‌رغم زندگی در منطقه‌ای برخوردار از منابع و امکانات فراوان، با مشکلات و چالش‌های جدی و متعددی دست‌به‌گریبان هستند که برخی از آن‌ها از جنس زیرساختی، برخی معیشتی و برخی دیگر ناشی از بی‌توجهی‌های تاریخی در حوزه سیاستگذاری ملی بوده است. این نوشتار به بررسی مهم‌ترین مشکلات و مطالبات مردم هرمزگان در آستانه سفر رئیس‌جمهور به این استان می‌پردازد.

یکی از اساسی‌ترین چالش‌های مردم هرمزگان، مسئله کمبود آب است. با وجود قرارگیری در جوار دریا و نزدیکی به منابع آبی گسترده، مردم این استان سال‌هاست که با بحران کم‌آبی و بی‌آبی دست و پنجه نرم می‌کنند. بسیاری از روستاهای هرمزگان در طول هفته تنها چند ساعت امکان دسترسی به آب شرب را دارند و برخی از نقاط محروم حتی همین مقدار دسترسی را نیز ندارند. بحران آب نه تنها زندگی روزمره مردم را با مشکل مواجه کرده، بلکه به صورت مستقیم کشاورزی، دامداری و حتی بهداشت عمومی را نیز تحت تأثیر قرار داده است. بسیاری از کارشناسان، مشکل تأمین آب شرب را ناشی از ضعف در مدیریت منابع آبی، عدم سرمایه‌گذاری در سیستم‌های آب‌رسانی و نبود برنامه‌ریزی جامع برای شیرین‌سازی آب‌های دریایی می‌دانند. مردم انتظار دارند که دولت با تخصیص بودجه‌های مناسب، ساخت و توسعه تأسیسات آب‌شیرین‌کن را در دستور کار قرار دهد. از سوی دیگر، اشتغال و معیشت از دیگر دغدغه‌های مهم مردم هرمزگان است. با وجود صنایع بزرگ و بنادر فعال، بخش قابل توجهی از جمعیت جوان استان همچنان بیکار هستند یا در مشاغل ناپایدار و فاقد امنیت شغلی فعالیت می‌کنند. علت این مسئله را می‌توان در چند عامل دانست: نخست، جذب نیرو از استان‌های دیگر در صنایع بزرگ، که فرصت اشتغال را از جوانان بومی گرفته است. دوم، ضعف مهارت‌آموزی و ناهماهنگی میان آموزش‌های دانشگاهی و فنی با نیازهای بازار کار. سوم، نبود حمایت کافی از کارآفرینی و مشاغل خرد و خانگی. دولت باید برنامه‌ای جامع برای اشتغال‌زایی بومی، توانمندسازی جوانان، حمایت از استارت‌آپ‌ها و تسهیل سرمایه‌گذاری در مشاغل پایدار طراحی و اجرا کند.در حوزه آموزش، مشکلات متعددی وجود دارد. مدارس فرسوده، کمبود نیروی انسانی مجرب، نبود امکانات آموزشی مناسب و نرخ بالای ترک تحصیل به‌ویژه در مناطق روستایی و عشایری، از جمله چالش‌های جدی نظام آموزش و پرورش استان است. بسیاری از دانش‌آموزان مناطق محروم به دلیل نبود مدرسه نزدیک، مجبور به ترک تحصیل یا مهاجرت به شهرهای دیگر می‌شوند. دولت می‌تواند با تخصیص بودجه به ساخت مدارس استاندارد، تجهیز مدارس به امکانات دیجیتال، اعزام معلمان کارآزموده و اعطای مشوق‌های تحصیلی، گامی مؤثر در بهبود کیفیت آموزش در استان بردارد.

مشکلات بهداشتی و درمانی نیز بخش دیگری از انتظارات مردم را تشکیل می‌دهد. کمبود بیمارستان‌های تخصصی، نبود پزشک در بسیاری از مراکز درمانی روستایی، کمبود آمبولانس و تجهیزات پزشکی از جمله مواردی است که سلامت مردم استان را تهدید می‌کند. برای نمونه، ساکنان جزایر قشم، هرمز و هنگام، بارها با مشکل انتقال بیماران حاد به مراکز درمانی مواجه شده‌اند. احداث بیمارستان‌های تخصصی، تجهیز مراکز درمانی روستایی و ایجاد پایگاه‌های اورژانس دریایی از جمله مطالبات جدی مردم در این حوزه است. در کنار این موارد، توسعه‌نیافتگی زیرساخت‌های حمل‌ونقل، اعم از جاده‌ای، ریلی و هوایی، یکی دیگر از معضلات استان است. بسیاری از جاده‌های روستایی استان، خاکی، پرخطر و فاقد ایمنی هستند. همچنین، خطوط ریلی به‌ویژه در شرق استان وجود ندارد. فرودگاه‌های استان نیز از استانداردهای روز فاصله دارند و تعداد پروازها به مقصد شهرهای اصلی کشور محدود است. تقویت ناوگان حمل‌ونقل عمومی، بهبود جاده‌ها، توسعه خطوط ریلی و ارتقای فرودگاه‌ها می‌تواند علاوه بر تسهیل ارتباطات، به توسعه اقتصادی استان نیز کمک کند. مردم هرمزگان همچنین خواهان برخورداری از سهم بیشتری از درآمدهای حاصل از منابع و صنایع استان هستند. بسیاری معتقدند که استان سهم شایسته‌ای از درآمدهای نفتی، گمرکی و معدنی خود ندارد و بخش اعظم این درآمدها در سایر استان‌ها هزینه می‌شود. اجرای کامل قانون آمایش سرزمین، تخصیص درصدی از درآمدهای محلی به استان و ایجاد صندوق توسعه منطقه‌ای از جمله راهکارهایی است که می‌تواند به توزیع عادلانه‌تر منابع کمک کند. از دیگر مشکلات مردم هرمزگان می‌توان به ضعف خدمات شهری، بروز پدیده حاشیه‌نشینی در بندرعباس و شهرهای بزرگ، کمبود فضای سبز، آلودگی‌های زیست‌محیطی ناشی از صنایع، فرسودگی شبکه برق و آب، و نابرابری در دسترسی به امکانات رفاهی اشاره کرد. همه این مشکلات در حالی است که مردم استان با وجود همه سختی‌ها، همواره در خط مقدم دفاع از کشور بوده‌اند و انتظار دارند دولت نگاه ویژه‌ای به مطالباتشان داشته باشد.

در پایان، سفر رئیس‌جمهور به هرمزگان فرصتی برای بازنگری در سیاست‌های توسعه‌ای استان، شنیدن صدای مردم و طراحی برنامه‌ای جامع برای رفع مشکلات ساختاری این منطقه است. مردمی که در سخت‌ترین شرایط جغرافیایی و اقلیمی زندگی می‌کنند، شایسته بهترین خدمات هستند. اگر دولت بتواند با مشارکت مردم، نخبگان و بخش خصوصی، طرحی ملی برای توسعه متوازن و پایدار هرمزگان اجرا کند، نه تنها مشکلات این استان کاهش خواهد یافت، بلکه الگوی موفقی برای توسعه سایر مناطق محروم کشور نیز ارائه خواهد شد.

روزنامه صبح ساحل