نمایی از روبروی ساختمان گمرک شهر بندرعباس؛ صد سال قبل

این تصویر سیاه و سفید در مورخه ماه می ۱۹۱۷ از شهر بندرعباس گرفته شده، این تصویر جزئی از دارایی کتابخانه بریتانیا دفتر هند شرقی ثبت و اوراق خصوصی است.

نمایی از روبروی ساختمان گمرک شهر بندرعباس، ساختمان بزرگ در پس زمینه تصویر، و در جلوتر مردان و پسران بندرعباس قدیم را میبینید که در امتداد اسکله درگیر بارگیری و تخلیه بسته‌هایی هستند. این تصویر شاید قدیمیترین تصویر از ساختمان کلاه فرنگی بندرعباس باشد.

عمارت کلاه فرنگی گمرک قدیمی و تاریخی شهر بندرعباس و محل تجارتخانه داخلی و خارجی بوده است ومربوط به دوره صفویه است. این عمارت در مجاورت اسکله قدیمی بندرعباس در بلوار طالقانی قرار دارد.

مرکز تجاری هلندی‌ها متعلق به کمپانی هند شرقی هلند VOC به همراه مرکز تجاری انگلیس اولین ساختمان‌های بزرگ ومستحکمی بودند که در شرق سورو (مرکز بندرعباس کنونی) بنا گشته است و هسته اولیه شهر گامرون، بندر عباس فعلی را تشکیل می‌دادند

در نقشه مربوط به این ساختمان سال ۱۶۹۸ ذکر گشته، به دنبال ان مراکز تجاری و کنسولی کشور‌های مختلف جهان و کم کم مردم، از اطراف بندرعباس و منطقه لارستان، برای تجارت و کار به گامرون آمدند، و شهر رونق گرفت، محله‌های مختلف شکل گرفت و شهر گامرون شهرت جهانی یافت.

در سال ۱۱۳۷.ش، هلندی‌ها بندرعباس ترک کردند و عمارت مبدل به دارالحکومه و محلی برای رتق و فتق امورات گمرکی بندرعباس شد. گزارش‌های دوره ناصری حاکی از آن است که این عمارت در این دوران دارای اماکنی همچون دیوانخانه، حرمخانه،صدوق‌خانه، غلام‌خانه، حمام، محبس‌خانه، اصطبل، فراشخانه، کارخانه و شربت‌‌خانه مختص به خود بوده و به وسیلهٔ برج‌های دیده بانی محصور و نگهبانی می‌شده‌است و از آنجایی که این ساختمان بعدها به عنوان قلعه شهر و مرکز امور سیاسی و اداری و محل استقرار و نشیمن حاکمان مختلف شهر شناخته می‌شده، شاهد وقایع بسیار مهم و تاریخی و همچنین جنگ و زد و خورد مابین مهاجمین به شهر و محافظین آن بوده‌است

از ابتدای دهه ۱۳۶۰ خورشیدی عمارت کلاه‌فرنگی به همراه محوطه اطراف آن به حوزه علمیه بندرعباس واگذار شد و بعدتر آیت‌الله احمدی فقیه (امام جمعه سابق بندرعباس)آن را وقف حوزه علمیه کرد. تا حدود یک دهه و اوایل دهه ۱۳۷۰حوزه علمیه در این ساختمان فعال بود اما پس از احداث ساختمان جدید برای حوزه علمیه که در ضلع شمالی این عمارت بنا شده متروکه رها شد

عمارت کلاه‌فرنگی امروز درون محوطه پارکینگ حوزه علمیه مدرسه‌النبی (روبه‌روی بندر مسافری شهید حقانی) در پناه دیوارهای آجری پنهان شده‌ و امکان بازدید از آن وجود ندارد در حال حاضر سقف برخی اتاق‌های طبقه دوم این بنا فروریخته و برخی دیگر در حال ریزش است، چوب‌های سقف شرجی زده و فرسوده شده‌اند و آفتاب بر کف اتاق‌های آن طبقه حکمرانی می‌کند. در تصاویر زیر وضعیت فعلی آن را مشاهده می کنید.

   منبع: رویداد 24