‌مذاکرات محتاطانه

سفر معاون مدیرکل آژانس به ایران

اگر چه مذاکره با آمریکا در شرایط فعلی صورت نخواهد گرفت اما سفر معاون مدیرکل آژانس به ایران می‌تواند روزنه‌ای برای بقا دیپلماسی میان ایران و غرب باشد. معاون مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در روز‌های آینده در راس یک هیئت کارشناسی به ایران خواهد آمد. اسماعیل بقایی سخنگو وزارت خارجه تاکید کرده است در این سفر هیچ گونه بازدیدی از سایت‌های هسته‌ای صورت نخواهد گرفت.

بقایی دلیل این سفر هئیت کارشناسی آژانس را بررسی چگونگی ادامه همکاری ایران با آژانس عنوان کرده است. رافائل گروسی مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بارها نسبت به ۴۰۰ کیلوگیرم اورانیوم ۶۰ درصد غنی سازی شده ایران ابراز نگرانی کرده است. همچنین او در مورد سفر پیش رو کارشناسان آژانس گفته است ایران باید به تعهدات بین‌المللی خود در مورد برنامه هسته‌ای پایبند باشد.

بر اساس اخبار منتشر شده به نظر می‌رسد اگر ایران بخواهد همکاری‌ای با کارشناسان آژانس داشته باشد صرفا در مورد مراکزی است که از سوی رژیم اسرائیل و آمریکا مورد حمله قرار نگرفته است.

این موضوع یعنی ایران همچنان نمی‌خواهد سرنوشت ۴۰۰ کیلوگیرم اورانیوم غنی سازی شده را مشخص کند. البته رویکردی که تهران در این موضوع در پیش گرفته معقولانه است‌. همکاری‌های ایران با آژانس تاکنون نتایج مثبت و قابل توجهی برای ایران به همراه نداشته است.

آمریکا بی‌تمایل به مذاکره با ایران، در تلاش برای اسنپ بک

ایالات متحده آمریکا که در روز‌های اخیر عجله‌ای برای مذاکره با ایران نشان نداده است در صدد است تا از طریق کشور‌های اروپایی بتواند آخرین درهای نیمه باز دیپلماسی را ببند. آمریکا به دلیل خروج از برجام امکان استفاده از مکانیسم ماشه را ندارد و در این راستا باید در تعامل با سه کشور اروپایی بریتانیا، فرانسه و آلمان پیش برود.

علی‌رغم شکاف‌های موجود میان اروپا و دولت ترامپ بر سر مسائل بین‌المللی از جمله جنگ اوکراین و غزه اما اختلاف آن‌ها در مورد برنامه هسته‌ای ایران چندان عمیق نبوده است.

کشور‌های اروپایی در طول جنگ ۱۲ روزه، حملات رژیم اسرائیل و آمریکا را به سایت‌های هسته‌ای ایران که برخلاف حقوق بین‌الملل صورت گرفت محکوم نکردند. غریب آبادی معاون وزیر خارجه کشورمان در ایران راستا اعلام کرد در مذاکرات روز جمعه در استانبول، موضع گیری اروپایی‌های در قبال جنگ ۱۲ روزه از سوی هیئت ایرانی مورد انتقاد قرار گرفته است.

اروپایی‌ها اگر می‌خواهند همچنان درهای دیپلماسی باز بماند آزمون سختی در مقابل فشار‌های ایالات متحده خواهد داشت. سفیر جدید آمریکا در سازمان ملل عنوان کرده تمام توان خود را به کار خواهد بست تا مکانیسم ماشه را فعال کند. اتفاقی که اروپایی‌ها به خوبی می‌دانند اگر رخ دهد آخرین بمب‌ها را بر روی میز مذاکره بعد از جنگ ۱۲ روزه خواهد ریخت.

خطر بازگشت تحریم‌های بین‌ المللی

برخلاف فشار‌های ناعادلانه بین‌المللی علیه ایران اما یک واقعیت غیرقابل کتمان پیش روی کشورمان قرار دارد.

آن هم بازگشت تحریم‌های بین‌المللی و شناسایی ایران به عنوان تهدید امنیت بین‌الملل به دلیل قرار گرفتن ایران ذیل فصل هفت منشور ملل متحد است.

به همین دلیل ایران باوجود بی‌اعتمادی‌ها گسترده به کشور‌های غربی مذاکرات را از سرگرفته است که بر اساس اعلام معاون وزیر خارجه در هفته‌های آینده مذاکرات ادامه خواهد داشت. پیشنهاد اروپایی‌ها در مورد عدم فعال‌سازی مکانیسم ماشه همانطور که گفتیم شامل از سرگیری همکاری کامل ایران با آژانس و شروع مجدد مذاکرات تهران_واشنگتن است.

آن‌ها برنامه‌ای مدنظر دارند تا قبل از آغاز ریاست دوره‌ای روسیه بر شورای امنیت سازمان ملل مکانیسم ماشه را فعال کنند یا مهلت شش ماه‌ای به ایران بدهند. به دلیل پایان توافق برجام در ماه اکتبر، برای تمدید مهلت شش ماه نیاز به تصویب قطعنامه جدید است که چالش جدی پیش روی اروپا خواهد بود.

برای انجام این کار باید میان تمام طرف‌های برجام به ویژه روسیه و چین که حق وتو دارند توافق صورت بگیرد. پیچیدگی و چالش‌هایی که به دلیل بی‌اعتمادی امکان رسیدن به یک تواقق قبل از هر تاریخی را غیرقابل باور نشان داده است.

در مجموع تغییر و تحول در روند مذاکرات ایران با غرب روی میز مذاکرات مشخص نمی‌شود. به نظر می‌رسد این مقامات کشور‌ها در پایتخت‌ها هستند که باید با تصمیم‌گیری‌های مهم شکاف‌های عمیق را تعدیل کنند تا راه برای گفتگو دیپلمات‌ها هموار شود. اتفاقی که تجربه ثابت کرده است در شرایط کنونی ممکن نخواهد بود.