خداحافظی با پزشک!

پیش از هر چیز این سوال به ذهن می‌رسد که آیا هوش مصنوعی برای علم پزشکی مفید است؟

تاثیر هوش مصنوعی بر علم پزشکی بسیار فراتر از واژه مفید است و باید بگویم که تحول بسیار بزرگی را در پی دارد ولی آثار آن هنوز به اندازه کافی در جامعه احساس نشده است. به تدریج تاثیرات مهم آن را مردم احساس خواهند کرد و نمونه ساده آن، پایش از راه دور و مراقبت هوشمند به ویژه در سالمندان است. شاید مقاومتی که در برابر آن از سوی برخی مسئولان حوزه بهداشت و درمان در سراسر جهان وجود دارد، یکی از موانع اصلی برای ملموس شدن تاثیرات هوش مصنوعی در بین افراد عادی جوامع است. در حوزه‌های مختلف این تحول چشم‌گیر خواهد شد که می‌توان به جراحی‌های روباتیک، رادیولوژی، پاتولوژی، ژنومیک (از شاخه‌های جدید علم ژنتیک)، آموزش پزشکی، شبیه‌سازی و...، اشاره کرد.

آیا هوش مصنوعی می‌تواند یک منبع قابل اعتماد برای کسب اطلاعات پزشکی باشد؟

در زمینه کسب اطلاعات پزشکی، متاسفانه همان‌طور که انواع موتور جست‌وجوها (مانند گوگل) در بسیاری از موارد نتایج خوبی را به همراه ندارند، هوش مصنوعی نیز ممکن است گاهی اطلاعات درستی را در اختیار مخاطب عام نگذارد. دلیل این مسئله می‌تواند به دلیل عدم تسلط افراد عادی به کلمات کلیدی پزشکی باشد.

یکی دیگر از مواردی که ممکن است باعث گمراه شدن مخاطب یا اطلاعات غلط شود، ناآگاهی افراد غیرمتخصص در رابطه با اعتبارسنجی مقالات است که هوش مصنوعی در اختیار آن‌ها قرار می‌دهد. علاوه بر این، گاهی اطلاعاتی که در اختیار مخاطب قرار می‌گیرد، نادرست نیست ولی ناقص است و همین مسئله مشکل‌ساز خواهد شد.

خب؛ نمی‌توان انکار کرد که خیلی از افراد در بحث درمان بیماری‌های خود به هوش مصنوعی روی آورده‌اند انجام این کار چه مزایا و معایبی دارد؟

اینکه افراد می‌توانند کلیاتی در رابطه با بیماری خود بدانند و اطلاعات عمومی خود را تا حدودی بالا ببرند، مزیت هوش مصنوعی محسوب می‌شود و نباید آن را انکار کرد. اما اگر قرار باشد به هوش مصنوعی بسنده کرد، قطعا اطلاعات ناقص یا اشتباه در اختیار افراد قرار خواهد گرفت.

یکی دیگر از مهم‌ترین معایب این کار، تاخیر در درمان و در برخی موارد پنهان شدن علائم اولیه است. خود درمانی به هر شکل می‌تواند روند درمان را کند یا مختل کند و در رابطه با بیماری‌های جدی، حتی ممکن است تاخیر در درمان باعث از دست دادن جان بیمار شود.

حتی با وجود در اختیار قرار دادن آزمایشات مختلف به هوش مصنوعی، نمی‌توان بیماری را در خانه تشخیص داد؟

به طور کلی، آزمایشات تنها بخشی از اطلاعات سلامت افراد را بیان می‌کنند و نه همه آن را، از طرفی وقتی می‌گوییم تفسیر آزمایشات بر عهده پزشک درمانگر است، یعنی او به دنبال یک فاکتور یا نشانه خاص می‌گردد. قطعا هیچ چیز نمی‌تواند جای معاینه را در کنار شرح حال از بیمار بگیرد. پس با تمام این توضیحات، هوش مصنوعی نمی‌تواند تشخیص درستی داشته باشد. این مسئله را نباید از یاد برد که چنانچه یک فاکتور در آزمایش بالا یا پایین باشد، به تنهایی معیار درستی برای تشخیص قطعی نیست. گاهی ممکن است پزشک در مواجهه با این مسئله، آزمایشات تکمیلی و روش‌های تشخیصی دیگری را پیشنهاد بدهد. پس قرار دادن آزمایشات به هوش مصنوعی در روند تشخیص، اختلال ایجاد خواهد کرد و حتی می‌تواند باعث ترس و وحشت بی‌مورد افراد شود.

اینکه هوش مصنوعی عنوان می‌کند که من یک دستیار هوش مصنوعی هستم و نمی‌توانم اطلاعات پزشکی دقیقی ارائه بدهم، برای قانع شدن افراد کافی نیست؟

صرفا یادآوری این جمله از طریق خود هوش مصنوعی به افراد، منجر به قانع شدن آن‌ها نخواهد شد. افراد با وجود این مسئله، اطلاعات حاصل از هوش مصنوعی را به عنوان یک سند معتبر در نظر می‌گیرند. این موضوع باعث می‌شود افراد در بسیاری از تصمیم‌گیری‌ها دچار چالش شوند.

در اختیار قرار دادن اطلاعات شخصی پزشکی به هوش مصنوعی می‌تواند منجر به نقض حریم خصوصی افراد شود؟

یکی از چالش‌های اصلی ورود پزشکی به هوش مصنوعی، حریم خصوصی زندگی افراد است. به همین دلیل، شاهد مقاومت بالای سطوح مدیریتی در دنیا نسبت به ورود هوش مصنوعی به حوزه پزشکی هستیم. در رابطه با بحث حریم خصوصی و محرمانه بودن اطلاعات بیماران، هنوز ابهاماتی وجود دارد و مشخص نیست در اختیار قرار دادن این اطلاعات به هوش مصنوعی، چه پیامدهایی در آینده ممکن است به دنبال داشته باشد.

اطلاع‌رسانی از طریق رسانه‌ها به مردم مبنی بر اینکه برای درمان، تشخیص یا پیشگیری از بیماری‌ها از هوش مصنوعی کمک نگیرند، تاثیری دارد؟

ورود هوش مصنوعی به حوزه کنترل بیماری‌ها، پیشگیری، درمان و به طور کلی حوزه سلامت، غیرقابل اجتناب است و ما به جای انکار، بهتر است ابتکار داشته باشیم و آن را بشناسیم و بهترین استفاده را از آن ببریم. شناخت چالش‌های هوش مصنوعی نیز مسئله مهمی محسوب می‌شود. با خرد جمعی بهترین راهکار را برای مدیریت چالش‌ها باید اتخاذ کرد وگرنه از قائله عقب خواهیم ماند و با دنیای جدیدتری مواجه خواهیم شد که ما را بیشتر از شرایط فعلی شگفت زده می‌کند.

پس با توجه به این توضیحات، منع افراد در این زمینه امکان‌پذیر نیست و باید به آن جهت درست داد.

روزنامه صبح ساحل