تخلیه دیجیتالی اقتصاد ایران

هر بار بسته به شدت ماجرا، مدت قطع اینترنت نیز طولانی‌تر و دسترسی به ترافیک اینترنت هم محدودتر بوده است. به طور مثال پس از اعتراضات سراسری در ۲۵ آبان ۱۳۹۸ شاهد قطع اینترنت بودیم که تا ۳ آذر ادامه داشت و همین قطعی ضربه سنگینی به سایت‌‌‌ها و کسب‌وکارهای دیجیتال وارد کرد. حتی در آن سال، بسیاری از سایت‌‌‌ها مجبور شدند دامین خود را تغییر دهند و از صفر شروع کنند. پس از آن در دوره جنگ ۱۲ روزه نیز با قطعی اینترنت مواجه شدیم با این حال از خارج از ایران به سایت‌‌‌های داخلی ترافیک وجود داشت و چون در جستجوی گوگل هنوز سایت‌های ایرانی سرچ می‌شد؛ آسیب چندان جدی نبود اما در قطعی اخیر اینترنت دیگر این امکان فراهم نبود و هیچ‌گونه دسترسی به سایت‌های داخلی از خارج از کشور وجود نداشت و عملا به یکباره کسب‌وکارهای آنلاین ایرانی از نقشه دیجیتال دنیا حذف شدند. با این توضیح، حالا دیگر آن مقدمه چندان اغراق‌آمیز نیست و به نوعی توصیف‌کننده لطمه‌ای است که واقعا به اقتصاد دیجیتال ما وارد شده است.

قطعی اینترنت در سال‌های اخیر چقدر خسارت به همراه داشته است؟

در سال 98 گردش مالی فعالان اقتصاد دیجیتال و کسب‌وکارهای آنلاین در ایران سالانه 100 هزار میلیارد تومان بود. از طرفی قیمت دلار در آبان ماه آن سال معادل 11 هزار و 400 تومان بود. یعنی سالانه 8 میلیارد و 700 میلیون دلار در ایران اقتصاد دیجیتال گردش مالی ثبت کرده است که معادل روزانه 24 میلیون دلار برآورد می‌شود. قطع 9 روزه اینترنت در آن سال بالغ بر 216 میلیون دلار به کسب‌وکارهای آنلاین و استارت‌آپ‌ها لطمه زده است. اما در آن سال کار به همین‌جا ختم نشد و بازار سرمایه نیز به دلیل صف فروش‌های پی در پی با آسیب جدی مواجه شد. به‌طوری‌که یک و نیم میلیون دلار نیز بورس ایران لطمه دید. گفتنی است؛ براساس محاسبات نت بلاکس که یک سرویس بین‌المللی است و مشخص می‌کند قطعی اینترنت در کشورهای مختلف چقدر به اقتصادشان خسارت وارد می‌کند؛ تنها در طی چهار روز قطعی اینترنت در ایران، ضرر یک میلیارد و 478 میلیون دلاری را برای اقتصاد ایران برآورد کرده بود.

گفتنی است؛ بر اساس برآوردهای انجام‌‌‌شده توسط اتاق بازرگانی ایران و گزارش نت‌‌‌بلاکس در سال ۱۴۰۱، ایران به‌‌‌طور متوسط ساعتی ۱.۵میلیون دلار(معادل ۳۶ میلیون دلار در روز) به‌‌‌دلیل قطع یا اختلال اینترنت ضرر می‌‌‌کند. لذا بر اساس آخرین گزارشی که نت‌بلاکس از قطعی بالغ بر 200 ساعته در ایران اعلام کرده است؛ تنها در همین مدت بین 300 تا 400 میلیون دلار به اقتصاد کشور خسارت وارد شده است.

از حرف تا عمل در حوزه اقتصاد دیجیتال

بر اساس گزارش مرکز آمار ایران در سال ۱۴۰۰ سهم اقتصاد دیجیتال از تولید ناخالص ملی حدود ۴.۷۲ درصد بوده است؛ در حالی که اقتصاد دیجیتال سایر کشورها هر روز سهم بزرگ‌تری از تولید ناخالص ملی را به خود اختصاص می‌دهد و میانگین جهانی آن ۱۵ درصد است.

این در حالی است که طی سال‌های اخیر اقتصاد دیجیتال در ایران روند نزولی را طی کرده است به طوری‌که سهم هسته اقتصاد دیجیتال از ٪0.84 در ۱۴۰۰ به ٪0.77 در ۱۴۰۱ و سهم لایه دوم و سوم از ٪۳.۸۸ به ٪3.52 کاهش یافته است. این داده‌ها نشان می‌دهد که روند فعلی، فاصله زیادی با هدف‌گذاری ملی که در ماده ۶۴ برنامه هفتم توسعه آمده و بنا است به سهم ٪۱۰ تا سال ۱۴۰۷ برسد؛ وجود دارد و بدون حمایت جدی، امکان‌پذیر نیست.

گفتنی است؛ بر اساس داده‌هایی که در انجمن تجارت الکترونیکی ایران در دسترس است؛ دولت ۵۸۰ هزار میلیارد تومان در سال، به‌دلیل نبودن فرصت حضور شرکت‌های خارجی در ایران از دست می‌دهد. این رقم می‌تواند بخشی از کسری بودجه دولت را تامین کند. همچنین باید در نظر داشت که در صورت توسعه‌ زیرساخت‌های اقتصاد دیجیتال در زمانه‌ای که کلان‌داده، هوش مصنوعی و فضای ابری اهمیت دارد؛ می‌تواند شرکت‌های زیادی را وارد بازار کند و در آن صورت سهم اقتصاد دیجیتال در ایران نیز بزرگتر می‌شود و دولت نیز با گرفتن مالیات از شرکت‌های سودده در این حوزه می‌تواند به رسالت واقعی خود عمل کند و از نتیجه اقتصادی آن نیز منتفع شود.

روزنامه صبح ساحل