ستون پنهان عدالت

وکیل، صرفاً نماینده یک فرد در برابر دادگاه نیست؛ او تجسم عملی حق دفاع و حلقه اتصال شهروند با عدالت است. شهروندی که با نهاد قدرت یا پیچیدگی‌های حقوقی مواجه می‌شود، بدون وکیل مستقل، عملاً در موقعیتی نابرابر قرار می‌گیرد. در چنین شرایطی، حتی عادلانه‌ترین قوانین نیز نمی‌توانند از تضییع حق جلوگیری کنند.

تضعیف جایگاه وکیل خواه از طریق محدودیت‌های نهادی، خواه با خدشه به استقلال حرفه‌ای یا بی‌اعتمادسازی اجتماعی، پیامدی فراتر از یک مسئله صنفی دارد.نتیجه آن، کاهش اعتماد عمومی به دادرسی عادلانه و گسترش احساس بی‌پناهی حقوقی در میان شهروندان است. جامعه‌ای که مردم آن باور نداشته باشند کسی می‌تواند بی‌هراس از آنان دفاع کند، دیر یا زود از مسیر قانون فاصله می‌گیرد.در واقع، استقلال وکیل، امتیاز وکلا نیست؛ حق مردم است. همان‌گونه که قاضی باید مستقل باشد تا حکم عادلانه صادر کند، وکیل نیز باید مستقل باشد تا دفاع مؤثر انجام دهد. هرگونه تضعیف این استقلال، مستقیماً به تضعیف حق دفاع و کرامت انسانی شهروندان می‌انجامد. نکته اساسی آن است که وکیل، «ستون پنهان» عدالت است؛ دیده نمی‌شود، اما اگر فروبریزد، کل سازه عدالت آسیب می‌بیند. دفاع از اعتماد عمومی یک وکیل، دفاع از یک شغل یا نهاد صنفی نیست، بلکه دفاع از حق دفاع، کرامت انسانی و حاکمیت قانون است. اگر این ستون پنهان تضعیف شود، پرسش نگران‌کننده‌ای پیش روی جامعه قرار می‌گیرد: وقتی وکیل نتواند آزادانه و مؤثر دفاع کند، چه کسی از حق دفاع مردم پاسداری خواهد کرد؟پاسخ این پرسش، بیش از آنکه حقوقی باشد، هشداری اجتماعی است؛ هشداری که ما را به بازاندیشی در نگاه‌مان به نهاد وکالت و نقش حیاتی آن در عدالت قضایی فرا می‌خواند.روز وکیل، فرصتی برای طرح این مطالبه عمومی است: دفاع از نهاد وکالت نه به‌عنوان یک حرفه، بلکه به‌عنوان ستون پنهان عدالت قضایی ضروری است. اگر این ستون فرسوده شود، نخستین قربانی آن نه وکلا، بلکه مردم عادی خواهند بود؛ همان‌هایی که در بزنگاه‌های حقوقی، جز قانون و وکیل، پناهی ندارند.

روزنامه صبح ساحل