تناقضی در سرزمین مهاجران

ایالات متحده آمریکا کشوری است که موجودیت آن بر پایه مهاجرت شکل گرفته و امروز محل زندگی مردمانی با فرهنگ‌ها و پیشینه‌های گوناگون است. بومیان اولیه این سرزمین که هزاران سال در آمریکا حضور داشتند، پس از ورود اروپاییان در قرن شانزدهم میلادی به حاشیه رانده شدند. موج‌های مهاجرت از بریتانیا، اسپانیا، پرتغال و دیگر کشورهای اروپایی ترکیب جمعیتی این کشور را تغییر داد و بعدها با انتقال اجباری میلیون‌ها آفریقایی‌تبار به‌عنوان برده، تنوع جمعیتی آمریکا بیشتر شد. همچنین مهاجرت از آسیا و سایر مناطق جهان نیز ادامه یافت و ایالات متحده را به کشوری چندقومیتی تبدیل کرد.

با وجود آنکه مهاجرت نقش مهمی در توسعه این کشور داشته، امروز آمریکا با پدیده مهاجرستیزی مواجه است. بخش قابل‌توجهی از سفیدپوستان اروپایی‌تبار، ورود بیش‌ازحد مهاجران را تهدیدی برای جایگاه اجتماعی و فرهنگی خود می‌دانند. این مخالفت‌ها به‌خصوص پس از روی کار آمدن دونالد ترامپ افزایش یافت و موضوع مهاجرت به مرکز کشمکش‌های سیاسی و انتخاباتی تبدیل شد.

نخستین عامل ریشه‌دار در این بحران، نژادپرستی تاریخی در ساختار اجتماعی آمریکا است. انتخاب باراک اوباما برای بسیاری نمادی از عبور از نژادپرستی بود، اما رویدادهای بعدی نشان داد تبعیض نژادی همچنان پابرجاست. رفتارهای خشن برخی نیروهای پلیس با سیاه‌پوستان و رشد گروه‌های افراطی سفیدپوست، بیانگر تداوم این چالش است. نگاه برتری‌جویانه برخی از سفیدپوستان سبب می‌شود مهاجران غیراروپایی به‌خصوص لاتین‌تبارها و آسیایی‌ها با بی‌اعتمادی و حتی خشونت مواجه شوند.

عامل دوم سوء‌استفاده سیاسی از احساسات عمومی است. سیاستمدارانی مانند ترامپ با شعارهایی نظیر «اول آمریکا» تلاش کردند حمایت کسانی را جلب کنند که نگران امنیت و معیشت خود هستند. طرح ساخت دیوار مرزی با مکزیک، محدودیت‌های ورود مسلمانان و تشدید سخت‌گیری‌های مهاجرتی نمونه‌هایی از سیاست‌هایی بود که احساسات ضد مهاجرت را تقویت کرد. رسانه‌های حامی این جریان نیز با برجسته‌کردن جرائم برخی مهاجران، ترس عمومی نسبت به حضور آنان را افزایش دادند.

سومین عامل، نگرانی‌های اقتصادی است. افزایش فاصله طبقاتی و چالش‌های اشتغال باعث شده بخشی از طبقات پایین جامعه مهاجران را رقیب خود بدانند. بسیاری از کارگران سفیدپوست معتقدند مهاجران دستمزدها را کاهش داده و فرصت‌های شغلی را محدود کرده‌اند. با اینکه آمارهای اقتصادی نشان می‌دهد مهاجران در بخش‌هایی مانند خدمات، کشاورزی و فناوری نقش کلیدی دارند، احساس ناامنی اقتصادی موجب می‌شود برخی از شهروندان آنان را مقصر مشکلات خود بدانند.

ترکیب عوامل نژادی، سیاسی و اقتصادی موجب قطبی‌شدن فضای اجتماعی آمریکا شده است. مهاجران با تبعیض‌های آشکار و پنهان مواجه‌اند و آینده آنان به تصمیمات سیاستمدارانی گره خورده که از موضوع مهاجرت برای جلب رأی استفاده می‌کنند. این شرایط هویت «سرزمین فرصت‌ها» را با چالشی جدی مواجه کرده است.

آمریکا در حالی با مهاجرستیزی گسترده روبه‌روست که توسعه و پیشرفت خود را مدیون حضور همین مهاجران است. اگر ایالات متحده نتواند میان امنیت ملی، عدالت اجتماعی و ارزش‌های مهاجرپذیری خود توازن برقرار کند، شکاف‌های نژادی و اجتماعی عمیق‌تر خواهد شد. آینده آمریکا به این بستگی دارد که دریابد مهاجران نه تهدید، بلکه بخش جدایی‌ناپذیر از هویت و قدرت این کشور هستند.

روزنامه صبح ساحل