خواندنیها
گرمای شدید در هرمزگان فقط باعث تشنگی و کلافگی نمیشود. ترکیب دمای بالا، رطوبت زیاد، تابش مستقیم آفتاب و فعالیت بدنی میتواند توان بدن برای خنککردن خود را کاهش دهد و از کمآبی و گرفتگی عضلات تا گرمازدگی شدید پیش برود. در هوای شرجی، عرق دیرتر تبخیر میشود؛ بنابراین ممکن است فرد زیاد عرق کند، اما بدنش همچنان نتواند گرمای اضافی را دفع کند.
برای پیشگیری از گرمازدگی، آب خنک را منظم و پیش از ایجاد تشنگی شدید بنوشید، در تعریق طولانی از محلول استاندارد جبران آب و الکترولیت استفاده کنید و میوهها و سبزیهای آبدار، ماست کمنمک و وعدههای سبک را در برنامه غذایی قرار دهید. نوشابه، شربت بسیار شیرین، نوشیدنی انرژیزا، غذای سنگین و قرص نمک انتخاب مناسبی نیستند.
اگر فرد گیج شده، تعادل ندارد، تشنج کرده یا بیهوش است، چیزی به او نخورانید و فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید. گرمازدگی شدید یک وضعیت اورژانسی است و تنها با نوشیدن آب درمان نمیشود؛ خنککردن سریع بدن اهمیت اصلی را دارد.
بدن با افزایش جریان خون در پوست و تبخیر عرق، دمای خود را تنظیم میکند. وقتی گرمای محیط، رطوبت، تابش خورشید، لباس نامناسب یا فعالیت بدنی از توان این سامانه بیشتر شود، بیماریهای ناشی از گرما به وجود میآیند.
کمآبی، از دسترفتن سدیم و سایر الکترولیتها، نداشتن سازگاری تدریجی با هوای گرم، اضافهوزن، بعضی بیماریهای قلبی و کلیوی و مصرف برخی داروها نیز میتوانند احتمال گرمازدگی را بیشتر کنند. در هوای گرم و مرطوب هرمزگان، کندشدن تبخیر عرق یکی از عوامل مهم افزایش فشار گرمایی بر بدن است.
بیماری ناشی از گرما یک وضعیت واحد نیست و میتواند به شکلهای مختلف ظاهر شود:
راش گرمایی: جوشها یا تاولهای ریزی هستند که معمولاً در گردن، سینه، کشاله ران یا چینهای پوستی ایجاد میشوند. علت اصلی آن تعریق زیاد در محیط گرم و مرطوب است.
گرفتگی گرمایی: انقباض دردناک عضلات پا، دست یا شکم است که بیشتر پس از فعالیت و تعریق شدید اتفاق میافتد. این گرفتگی میتواند نشانه کاهش آب و املاح بدن باشد.
سنکوپ گرمایی: سرگیجه یا غش کوتاهمدتی است که گاهی پس از ایستادن طولانی یا بلندشدن ناگهانی رخ میدهد. کمآبی و عادتنداشتن بدن به گرما در ایجاد آن نقش دارند.
ضعف گرمایی یا گرمازدگی خفیف: در این وضعیت بدن مقدار زیادی آب و نمک از دست داده است. تعریق شدید، ضعف، سردرد، تهوع، تشنگی، سرگیجه و کاهش ادرار از علائم شایع هستند.
گرمازدگی شدید یا Heatstroke: خطرناکترین نوع بیماری گرمایی است. در این شرایط، تنظیم دمای بدن مختل میشود و عملکرد مغز نیز تحت تأثیر قرار میگیرد. این وضعیت به درمان اورژانسی نیاز دارد.
علائم اولیه و خفیفتر گرمازدگی شامل موارد زیر است:
تشنگی شدید و خشکی دهان
خستگی و ضعف غیرعادی
سردرد و سرگیجه
تهوع یا استفراغ
گرفتگی عضلات
تعریق زیاد
تپش قلب و تنفس سریع
کاهش حجم یا تیرهشدن ادرار
گیجی، حرفزدن نامفهوم، بیقراری غیرعادی، ناهماهنگی حرکات، تشنج، بیهوشی و دمای بسیار بالای بدن از نشانههای گرمازدگی شدید هستند. برخلاف یک تصور رایج، فرد مبتلا به گرمازدگی شدید حتماً بدون عرق نیست؛ بهخصوص هنگام فعالیت بدنی ممکن است با وجود گرمازدگی شدید همچنان تعریق فراوان داشته باشد.
بهترین راه برای رفع سریع گرمازدگی، پایینآوردن دمای بدن است؛ نه اینکه فقط چند لیوان آب به فرد بدهیم.
فرد را فوراً از آفتاب، خودرو، کارگاه یا فضای گرم خارج کرده و به سایه یا محیط خنک منتقل کنید. لباس، کفش و جوراب اضافه را درآورید یا شل کنید. پوست، سر و گردن را با آب خنک مرطوب کرده و همزمان با پنکه، بادبزن یا جریان هوا به تبخیر آب کمک کنید. میتوان کمپرس سرد پیچیدهشده در پارچه را روی گردن، زیر بغل و کشاله ران قرار داد.
اگر فرد کاملاً هوشیار است، طبیعی صحبت میکند و میتواند بدون استفراغ مایعات را قورت دهد، جرعههای مکرر آب خنک یا محلول خوراکی جبران آب و املاح به او بدهید. فرد را تنها نگذارید و وضعیت هوشیاری، تنفس و علائم او را زیر نظر بگیرید.
ضعف گرمایی باید با استراحت، خنکسازی و نوشیدن مایعات طی حدود ۳۰ دقیقه رو به بهبود برود. ادامه پیداکردن یا شدیدترشدن علائم پس از این مدت میتواند نشانه ورود به مرحله خطرناک باشد.
فعالیت را متوقف کنید و در محیط خنک استراحت کنید. آب را بهصورت تدریجی و جرعهجرعه بنوشید، نه اینکه چند لیوان را در مدت کوتاه مصرف کنید.
اگر فرد برای مدتی طولانی فعالیت کرده، بهشدت عرق کرده یا دچار گرفتگی عضلات شده است، محلول استاندارد ORS یا نوشیدنی الکترولیتی کمشکر میتواند به جایگزینی املاح ازدسترفته کمک کند. برای فعالیتهای کوتاه، معمولاً آب خنک کافی است؛ اما در کار طولانی بیش از دو ساعت همراه با تعریق زیاد، ممکن است مایعات حاوی الکترولیت نیز لازم باشند.
قرص نمک مصرف نکنید. همچنین افراد مبتلا به بیماری قلبی یا کلیوی، بیماران دیالیزی و کسانی که داروی ادرارآور مصرف میکنند یا محدودیت دریافت مایعات و سدیم دارند، نباید خودسرانه مقدار آب یا نوشیدنیهای الکترولیتی را افزایش دهند.
در صورت مشاهده گیجی، تشنج، بیهوشی، ناتوانی در ایستادن یا راهرفتن، تنفس غیرعادی، دمای بسیار بالای بدن یا بهترنشدن فرد پس از ۳۰ دقیقه خنکسازی، فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.
تا رسیدن نیروهای امدادی، خنکسازی را ادامه دهید. لباسهای اضافه را بردارید، پوست را خیس کنید و جریان هوا ایجاد کنید. در صورت امکان، غوطهورکردن بدن در آب خنک نیز میتواند سرعت پایینآمدن دما را افزایش دهد.
به فرد گیج، بیهوش، تشنجکرده یا دارای استفراغ مکرر آب و غذا ندهید؛ زیرا احتمال ورود مایع به مجاری تنفسی و خفگی وجود دارد. اگر فرد بیهوش اما دارای تنفس است، او را به پهلو قرار دهید. اگر تنفس طبیعی ندارد و احیای قلبیریوی را بلد هستید، عملیات احیا را آغاز کنید.
استامینوفن، ایبوپروفن یا آسپرین درمان گرمازدگی نیستند؛ زیرا گرمازدگی با تب ناشی از عفونت تفاوت دارد و این داروها مشکل اصلی یعنی ناتوانی بدن در دفع گرما را برطرف نمیکنند.
وضعیت | علت و معنی | نشانههای معمول | اقدام فوری در خانه | زمان مراجعه به پزشک یا اورژانس |
گرمی بدن | اصطلاحی عمومی است و تشخیص پزشکی مشخصی نیست؛ ممکن است ناشی از هوای گرم، ورزش، تب یا بیماری باشد | احساس داغی بدن و گاهی تب، بدون الگوی ثابت | اندازهگیری دما، استراحت، لباس سبک و مصرف مایعات | تب پایدار، بدحالشدن، تنگی نفس، درد شدید یا علائم غیرعادی |
آفتابزدگی | اصطلاح رایج برای بیماری گرمایی ناشی از قرارگرفتن مستقیم زیر آفتاب است | سردرد، تهوع، ضعف، پوست گرم و گاهی گیجی | انتقال به سایه، خنکسازی و مصرف مایعات فقط در صورت هوشیاری کامل | گیجی، غش، تشنج، دمای بسیار بالا یا بهترنشدن سریع؛ تماس با ۱۱۵ |
گرمازدگی | طیفی از اختلالات ناشی از گرما، رطوبت، فعالیت و کمآبی است | تعریق، تشنگی، ضعف و گرفتگی؛ در نوع شدید اختلال هوشیاری | توقف فعالیت، انتقال به محیط خنک و نوشاندن جرعهای آب به فرد هوشیار | هرگونه اختلال هوشیاری یا باقیماندن علائم پس از حدود ۳۰ دقیقه |
از نظر پزشکی، «آفتابزدگی» معمولاً بیماری جداگانهای از گرمازدگی نیست و بیشتر به گرمازدگی ناشی از تابش مستقیم خورشید گفته میشود. «گرمی بدن» نیز یک اصطلاح عمومی است و ممکن است به تب، فعالیت بدنی یا احساس گرما اشاره داشته باشد؛ بنابراین باید دمای بدن و سایر علائم فرد بررسی شوند.
آب خنک مهمترین نوشیدنی برای پیشگیری از کمآبی و بیماریهای گرمایی است. آن را در طول روز و پیش از رسیدن به مرحله تشنگی شدید بنوشید.
برای کارگران ساختمانی، نیروهای بندری، رانندگان، صیادان، دستفروشان و افرادی که در فضای باز هرمزگان فعالیت میکنند، آب باید در فاصلهای نزدیک و قابلدسترسی قرار داشته باشد. هنگام کار بدنی در گرما، نوشیدن مقدار کمی آب در فاصلههای منظم بهتر از مصرف حجم زیاد آب در پایان کار است.
در تعریق طولانی، گرفتگی عضلات یا فعالیت شدید، محلول ORS یا نوشیدنی الکترولیتی کمشکر میتواند به جبران آب و املاح کمک کند. نوشیدنی ورزشی برای همه افراد و در تمام ساعات روز لازم نیست و بیشتر برای فعالیت طولانی و تعریق قابلتوجه کاربرد دارد.
بخشی از آب موردنیاز بدن از مواد غذایی تأمین میشود. هندوانه، خربزه، پرتقال، خیار، گوجهفرنگی، کاهو، ماست ساده، دوغ کمنمک و بدون گاز، سوپ سبک و انواع سالاد میتوانند در کنار نوشیدن آب به دریافت مایعات کمک کنند. میوه و سبزی جای آب را نمیگیرند، اما بخشی از آب روزانه بدن را تأمین میکنند.
در روزهای گرم، وعدههای کوچکتر با پروتئین سبک مانند ماست، تخممرغ، مرغ، ماهی یا حبوبات معمولاً از غذاهای بسیار چرب و حجیم قابلتحملتر هستند.
دانه چیا پس از تماس با آب، لایهای ژلهای به نام موسیلاژ تشکیل میدهد و میتوان مقدار کمی از آن را پس از خیساندن به آب، ماست یا نوشیدنی کمشکر اضافه کرد. دانه چیا موجود در بازار ایران عمدتاً وارداتی است و نمونههای باکیفیت آن معمولاً دانههای تمیزتر و یکدستتری دارند. هنگام خرید دانه چیا خارجی بهتر است به سلامت بستهبندی، تاریخ مصرف و یکنواختی دانهها توجه کنید.
چیا درمان گرمازدگی و جایگزین آب یا ORS نیست. بهتر است دانهها پیش از مصرف در مایع خیسانده شوند و همراه آنها آب کافی نوشیده شود؛ زیرا مصرف دانه خشک بدون مایع کافی میتواند برای بعضی افراد مشکل بلع ایجاد کند.
نوشیدنیهای انرژیزا: این نوشیدنیها ممکن است مقدار زیادی کافئین، شکر و مواد محرک داشته باشند و برای کار یا ورزش در گرمای شدید انتخاب مناسبی نیستند.
نوشابه و شربتهای بسیار شیرین: آبمیوههای صنعتی، نوشابه و شربتهای پرشکر کالری بالایی دارند و نباید جایگزین آب شوند.
چای و قهوه زیاد: مصرف متعادل چای و قهوه در بیشتر بزرگسالان الزاماً باعث کمآبی نمیشود؛ اما چند فنجان قهوه غلیظ یا نوشیدنی پرکافئین در هوای بسیار گرم میتواند تپش قلب و فشار بیشتری بر بدن ایجاد کند.
الکل: الکل میتواند کمآبی را تشدید کند و توانایی فرد برای تشخیص علائم خطر را کاهش دهد.
غذاهای بسیار شور و سنگین: فستفود، غذاهای سرخشده، خوراکیهای بسیار شور و وعدههای حجیم میتوانند تشنگی و احساس سنگینی را بیشتر کنند.
قرص نمک: برای جبران تعریق از قرص نمک استفاده نکنید. دریافت بیشازحد نمک میتواند خطرناک باشد، بهخصوص برای افراد دارای فشار خون، بیماری قلبی یا کلیوی.
همچنین برای جبران کمآبی، چند لیتر آب را در مدت کوتاه ننوشید. نوشیدن منظم و تدریجی ایمنتر است و در تعریق شدید باید تعادل آب و الکترولیتها نیز در نظر گرفته شود.
کودکان خردسال برای خنکماندن و دریافت مایعات به بزرگسالان وابستهاند. لباس روشن، سبک و آزاد به آنها بپوشانید، بازی در فضای باز را به صبح زود یا بعد از غروب منتقل کنید و در فاصلههای منظم آب در اختیارشان قرار دهید.
هیچ کودک یا نوزادی را حتی با شیشههای نیمهباز، برای چند دقیقه در خودروی پارکشده تنها نگذارید. دمای داخل خودرو میتواند در مدت کوتاهی به سطح خطرناکی برسد.
بیحالی، تحریکپذیری، خوابآلودگی غیرعادی، دهان خشک، کاهش ادرار، گریه بدون اشک، استفراغ، تنفس سریع یا گیجی در کودک نیازمند توجه پزشکی است. اگر کودک گیج یا نیمههوشیار است، به او آب ندهید و از اورژانس کمک بگیرید.
در شیرخوار زیر شش ماه، نوع و مقدار مایعات اضافی را بدون نظر پزشک تغییر ندهید. شیرخوارانی که تغذیه انحصاری با شیر دارند معمولاً نباید خودسرانه آب یا نوشیدنی دیگری دریافت کنند.
سالمندان ممکن است دیرتر احساس تشنگی کنند و بدن آنها با تغییر ناگهانی دما سختتر سازگار شود. بیماریهای قلبی، کلیوی، دیابت و داروهایی مانند ادرارآورها نیز میتوانند خطر بیماری گرمایی را افزایش دهند.
در روزهای بسیار گرم، وضعیت سالمندانی را که تنها زندگی میکنند چند بار بررسی کنید. مطمئن شوید آب در دسترس دارند، محیط زندگی آنها خنک است و علائمی مانند سردرد، تهوع، گرفتگی عضلات، ضعف یا گیجی ندارند.
سالمندی که محدودیت مصرف مایعات دارد یا داروی ادرارآور مصرف میکند نباید خودسرانه آب بیشتری بنوشد؛ مقدار مناسب مایعات در روزهای گرم باید با پزشک او هماهنگ شود.
کار، ورزش و خرید روزانه را تا حد امکان به صبح زود یا بعد از غروب منتقل کنید. لباس تنفسپذیر، آزاد و روشن بپوشید و از کلاه لبهدار و سایه استفاده کنید. همیشه آب همراه داشته باشید و برای نوشیدن منتظر تشنگی شدید نمانید.
افراد تازهوارد به محیط گرم و کسانی که پس از مرخصی یا بیماری به کار در فضای باز بازمیگردند، باید زمان فعالیت خود را طی یک تا دو هفته بهتدریج افزایش دهند. سازگاری تدریجی بدن با گرما یا «همهوایی» احتمال بیماری گرمایی را کاهش میدهد.
در محیطهای کاری از سیستم همراه استفاده کنید تا افراد علائم یکدیگر را زیر نظر داشته باشند. کسی که دچار سرگیجه، ضعف یا تهوع شده نباید کار را ادامه دهد یا تنها بماند.
در خانه، تابش مستقیم آفتاب را با پرده یا کرکره کم کنید و وسایل گرمازای غیرضروری را خاموش نگه دارید. در ساعات خنکتر هوا را جابهجا کنید. در گرمای بسیار شدید فقط به پنکه تکیه نکنید؛ انتقال به فضای واقعاً خنک یا دارای تهویه مناسب اهمیت بیشتری دارد.
خیر. گرمازدگی شدید میتواند با پوست خشک یا با تعریق فراوان دیده شود. گیجی، اختلال تعادل و تغییر سطح هوشیاری زنگ خطر مهمتری هستند.
بله. دوش، خیسکردن پوست با آب خنک یا استفاده از حوله مرطوب همراه با جریان هوا به پایینآمدن دمای بدن کمک میکند.
آب خنک برای بیشتر افراد مناسب است. مهمتر از دمای دقیق آب، نوشیدن تدریجی و توانایی فرد برای بلع ایمن است. به فرد گیج، بیهوش یا دارای استفراغ مکرر هیچ نوشیدنی ندهید.
خیر. داروهای تببر گرمازدگی را درمان نمیکنند. در گرمازدگی، خنکسازی سریع بدن و دریافت کمک پزشکی اقدامات اصلی هستند.
اگر علائم طی حدود ۳۰ دقیقه بهتر نشوند، فرد گیج یا بیهوش شود، تشنج کند، قادر به نوشیدن نباشد یا تنفس و ضربان قلب او غیرعادی باشد، درمان خانگی کافی نیست و باید فوراً از اورژانس کمک گرفت.
برای جلوگیری از گرمازدگی سه اصل را به خاطر بسپارید: مصرف منظم آب، استراحت در محیط خنک و شناخت علائم خطر. خوراکیهای آبدار و وعدههای سبک کمککننده هستند، اما هیچ میوه، شربت یا دانهای جای خنکسازی سریع و درمان اورژانسی گرمازدگی شدید را نمیگیرد.
در هرمزگان، رطوبت بالا میتواند دفع گرمای بدن را دشوارتر کند؛ بنابراین سرگیجه، ضعف، سردرد و تهوع هنگام کار، خرید یا رفتوآمد را عادی تلقی نکنید. توقف فعالیت در همان دقایق اولیه میتواند مانع تبدیل ضعف گرمایی به یک وضعیت خطرناک شود.
این مطلب جنبه آموزشی دارد و جایگزین تشخیص و درمان پزشک نیست.
به این مطلب امتیاز دهید:
نظرسنجی
جدیدترین اخبار
دیدار محسنی اژهای با عالیترین مقام قضائی هند
نرخ نانهای آزادپز در بندرعباس افزایش یافت؛ اعلام قیمتهای جدید
انهدام مهمات جنگی در توکهور و هشتبندی؛ احتمال شنیده شدن صدای انفجار
شمار جان باختگان سیل در نپال و چین از ۱۳۰۰ نفر گذشت
دو مرجع رسمی اطلاعرسانی درباره بنزین تعیین شدند
افزایش قیمت مواد غذایی در جهان
فولاد هرمزگان و پالایش نفت بندرعباس حریفان خود را شکست دادند
مصرف قند در خردسالی میتواند سلامت مغز را در بزرگسالی تحت تأثیر قرار دهد
مدیرعامل اتحادیه شرکتهای حملونقل دریایی استان هرمزگان؛ پاکار: مردم بندر پای کار چرخه حملونقل و تجارت هستند/ عمان باید به مسیر جایگزین و هاب لجستیکی تجارت ایران تبدیل شود
گوشی پوکو X8 پاور با باتری اعجابانگیز ۱۰٬۰۰۰ میلیآمپرساعتی رونمایی شد
اعمال تحریمهای ظالمانه جدید آمریکا علیه ایران
دو هرمزگانی عازم اردن شدند
آمریکا یک بانک ترکیهای را در ارتباط با ایران تحریم کرد
نفرات اول تا چهارم مشخص شدند
تیم "زندهیاد حامد حسنپور " بر سکوی قهرمانی ایستاد
اخبار مرتبط
مدیرعامل اتحادیه شرکتهای حملونقل دریایی استان هرمزگان؛ پاکار: مردم بندر پای کار چرخه حملونقل و تجارت هستند/ عمان باید به مسیر جایگزین و هاب لجستیکی تجارت ایران تبدیل شود
دو هرمزگانی عازم اردن شدند
نفرات اول تا چهارم مشخص شدند
تیم "زندهیاد حامد حسنپور " بر سکوی قهرمانی ایستاد
به استعدادیابی و ردههای پایه توجه ویژهای داریم
سلام، من دستیار هوشمند گروه رسانه ای صبح ساحل هستم
از خبر، عکس، ویدئو، PDF روزنامه، هواشناسی، اوقات شرعی، تقویم و ساعت سایت بپرسید. گفتگو روی همین دستگاه ذخیره میشود.
