سیاسی
تهران در برابر فشارهای اقتصادی و دیپلماتیک واشنگتن بر شروط سیاسی خود تاکید کرد
گفتوگوی تلفنی کوتاه دونالد ترامپ با خبرگزاری آکسیوس، مصاحبه جیدی ونس با فاکسنیوز و بیانیه صریح محمدباقر ذوالقدر، دبیر وقت شورای عالی امنیت ملی، تصویری روشن از مرحله فعلی رویارویی ترسیم میکند. این مرحله نه آغاز درگیری است و نه پایان آن. هر دو طرف از «میانه بازی» سخن میگویند، اما تعریف این میانه، ابزارها و اهداف آن کاملاً متفاوت است.
ترامپ روز یکشنبه در تماس تلفنی کوتاه با آکسیوس اعلام کرد که پرونده ایران را «کمسروصدا» پیش میبرد. او گفت: «داریم قضیه را کمسروصدا پیش میبریم. ما فقط یکجورهایی، نیمبند با آنها مذاکره میکنیم. فقط داریم ایران را تماشا میکنیم، با آن تورم عظیمش و این واقعیت که هیچ پولی ندارد.» رئیسجمهور آمریکا تأکید کرد که ایران از نظر اقتصادی «در وضعیت بسیار بدی» قرار دارد و پولی برای پرداخت به نیروهایش ندارد. وی همچنین ادعا کرد، محاصره دریایی آمریکا این بحران را تشدید کرده است. ترامپ در عین حال از کاهش قیمت نفت به اندکی بیش از ۷۵ دلار در هر بشکه سخن گفت و افزود که مصرفکنندگان آمریکایی فشار کمتری از جنگ احساس میکنند. او درباره کشوقوس با ایران گفت: «درست میشود. همیشه درست میشود. مثل یک بازی شطرنج است»
این اظهارات نشاندهنده تغییر تاکتیک آشکار واشنگتن است. تنها یک هفته پیش، ترامپ در آستانه صدور دستور بازگشت به عملیات رزمی گسترده قرار داشت، اما در گفتوگو با آکسیوس هیچ تهدید نظامی تازهای مطرح نکرد و از تأخیر ایران در اعلام توافق با عمان نیز خشم یا نارضایتی آشکاری ابراز نکرد. مقامهای آمریکایی تأیید کردهاند که ترامپ متقاعد شده فعلاً تنش را کاهش دهد، زیرا ادامه درگیری به حکومت ایران امکان میداد از مواجهه مستقیم با پیامدهای جنگ، خسارتهای زیرساختی و بحران عمیق اقتصادی اجتناب کند. از نظر او وقتی ایران درگیر جنگ نباشد، ناچار میشود با واقعیت تلخ اقتصادی روبهرو شود که راهحل آسانی برای آن وجود ندارد.
ونس، معاون رئیسجمهور، نیز در مصاحبه شنبه خود همین خط را تقویت کرد. او گفت آمریکا در حال گفتوگو با ایران است و اولویت فوریاش حداکثرسازی عبور نفت و گاز از تنگه هرمز است. قیمت نفت را در محدوده ۸۰ دلار و گاه کمتر اعلام کرد و افزود واشنگتن میخواهد اطمینان حاصل کند که آنچه از این درگیری نیاز دارد، بهدست آورده است. به گفته ونس، برنامه هستهای ایران نابود شده، نیروی نظامی متعارف بهشدت تضعیف گردیده و توانمندیهای نامتقارن نیز کاهش یافته است. اکنون آمریکا منتظر است ببیند آیا تهران حاضر به انجام تغییرات بلندمدتی است که برای رابطهای بهتر ضروری دانسته میشود یا نه. اگر نه، فشارهای دیپلماتیک، اقتصادی و نظامی ادامه خواهد یافت. ونس صراحتاً گفت: «این ماجرا تمام نشده است. دیگر در ابتدای کار هم نیستیم؛ وسط بازی هستیم و مجموعه کاملی از ابزارها را به کار میگیریم»در کنار ملاحظات سیاسی و اقتصادی، محدودیتهای نظامی نیز نقش مهمی ایفا میکند یکی از دلایل مهم تغییر رویکرد واشنگتن به سمت فشار اقتصادی و مذاکره نیمبند، بحران جدی کمبود مهمات است که گزارشهای نیویورکتایمز و دیگر منابع آمریکایی آن را تأیید کردهاند. حملات موشکی ایران هزاران موشک پیشرفته آمریکا به ارزش میلیونها دلار را مصرف کرده است؛ موشکهایی که حاوی قطعات دقیق از تأمینکنندگان جهانی هستند و تولید مجدد آنها سالها طول میکشد.
بر اساس گزارش نیویورکتایمز، جنگ با ایران ذخایر موشکهای دفاع هوایی (از جمله پاتریوت و تاد) و موشکهای دقیق دوربرد را به سطحی نگرانکننده رسانده است. حتی با تلاشهای دولت ترامپ برای تسریع تولید، جایگزینی بیش از ۱۵۰۰ موشک رهگیر پاتریوت مصرفشده ممکن است بیش از دو سال زمان ببرد و موجودی فعلی این موشکها کمتر از ۱۷۰۰ فروند برآورد میشود. این بحران که تا حدی از دولت بایدن به ارث رسیده، احتمالاً تا پایان دوره ریاستجمهوری ترامپ ادامه خواهد یافت.مقامات آمریکایی بهطور خصوصی نگران این موضوع هستند، زیرا کاهش ذخایر نه تنها توانایی آمریکا برای ادامه درگیری در غرب آسیا را محدود کرده، بلکه تحویل تجهیزات به متحدان اروپایی و آسیایی را نیز به تأخیر انداخته است. روسیه و چین نیز این وضعیت را زیر نظر دارند. در چنین شرایطی، ادامه درگیری نظامی گسترده برای واشنگتن پرهزینه و پرریسک شده و ترجیح داده شده است که با افزایش فشار اقتصادی، محاصره دریایی و مدیریت کمسروصدای پرونده، ایران را به پذیرش شرایط وادار کند.در مقابل، موضع رسمی تهران صریح و غیرقابل انعطاف اعلام شده است. محمدباقر ذوالقدر روز شنبه ۱۷ مرداد تأکید کرد که تا زمانی که آمریکا رفتارش را تصحیح نکند، تنگه هرمز باز نخواهد شد. او شش شرط مشخص را برشمرد: پایان هرگونه تهدید و توهین به ایران، توقف دائمی جنگ و تجاوز علیه ایران و متحدانش در لبنان، فلسطین، یمن و عراق، رفع محاصره دریایی و خروج نیروهای نظامی آمریکا از پیرامون ایران، پرداخت کامل و بیکموکاست خسارتهای دو جنگ، لغو تحریمها و آزادسازی بیقیدوشرط داراییهای مسدودشده. ذوالقدر تصریح کرد که شورای عالی امنیت ملی چه در جنگ و چه در مذاکره از این موضع کوتاه نخواهد آمد. سخنگوی سپاه پاسداران نیز تأکید کرده که بازگشایی تنگه اساساً ارتباطی به مذاکرات با عمان ندارد و تنها پذیرش کامل شرایط ایران توسط آمریکا میتواند آن را ممکن سازد.این شروط از چند جهت با مفاد یادداشت تفاهم قبلی تفاوت بنیادین دارد. در آن تفاهمنامه، تأکید اصلی بر پایان تخاصم در ایران و لبنان بود، اما اکنون دامنه آن به فلسطین، یمن و عراق نیز گسترش یافته است. مهمتر از آن، درخواست صریح پرداخت غرامت کامل خسارتهای جنگی است؛ موضوعی که پذیرش آن از سوی آمریکا به معنای پذیرش نقش «متجاوز» و تحمل تبعات حقوقی و سیاسی سنگین خواهد بود. ترامپ پیشتر گفته بود خسارات حملات ایران را از پولهای بلوکهشده این کشور تأمین میکند؛ موضعی که عملاً شرط ششم تهران را نفی میکند. تا چند هفته پیش، بسیاری از این خواستهها پیششرط دستیابی به توافق هستهای محسوب میشدند، اما اکنون تهران آنها را صرفاً بهعنوان شروط بازگشایی تنگه مطرح کرده است. همزمان با این اظهارات، گزارشهای رسانههای اسرائیلی نیز از فشار آمریکا بر تلآویو برای حرکت به سمت پایان درگیریها در سه جبهه ایران، لبنان و غزه حکایت دارد. شبکه ۱۳ اسرائیل به نقل از منابع خود اعلام کرد که برد کوپر، فرمانده سنتکام، در جریان سفر آخر هفته خود به اسرائیل این پیام را منتقل کرده است. در مورد جبهه ایران، اسرائیل اعلام کرده که در صورت مشاهده بازسازی توانمندیهای هستهای یا موشکهای بالستیک توسط تهران، گزینه اقدام نظامی مستقل را برای خود حفظ خواهد کرد. در جبهه غزه نیز شبکه ۱۴ رژیم صهیونیستی مدعی شده که ارتش اسرائیل در حال بررسی کاهش ملموس شمار نظامیان خود به سطح قبل از هفتم اکتبر است. این ادعا در حالی مطرح میشود که بنیامین نتانیاهو مخالفت خود با بندهای پانزدهگانه توافق اخیر درباره غزه را اعلام کرد؛ اظهاراتی که به گفته یک مسئول آمریکایی بیشتر مصرف داخلی و انتخاباتی داشته است. در صورت صحت این گزارشها، به نظر میرسد واشنگتن در پشت پرده تلاش میکند نتانیاهو را به اجرای توافق و کاهش تنشها وادارد. این تحولات نشان میدهد استراتژی «کمسروصدا» ترامپ صرفاً به فشار اقتصادی بر ایران محدود نیست و همزمان شامل مهار متحدان منطقهای برای جلوگیری از گسترش درگیری نیز میشود.مذاکرات ایران و عمان درباره تعیین مسیرهای ایمن تردد نیز در همین چارچوب قرار دارد. گزارشها حاکی از آن است که توافقی برای تنظیم تردد میان ایران، عمان و آمریکا مذاکره شده و چند روز در انتظار نهاییشدن بوده است. بر اساس این توافق احتمالی، ایران کنترل بخشی از تردد در تنگه را بهدست میآورد؛ چیزی که پیش از جنگ در اختیار نداشت. میانجیهای قطری و پاکستانی حتی انتظار داشتند توافق روز چهارشنبه اعلام شود، اما از آن زمان چشمانداز آن رو به افول گذاشته است. مقامات ایرانی اعلام کردهاند که مذاکرات پیشرفت داشته، اما بازگشایی تنگه به این توافق وابسته نیست. مینگذاری اولیه دریایی در ابتدای درگیری و نیاز به مینروبی همچنان مانعی عملی است که ونس نیز به آن اشاره کرده است.از منظر اقتصادی، وضعیت برای هر دو طرف پیچیده است. کاهش نسبی قیمت نفت به نفع مصرفکنندگان آمریکایی است، اما تداوم نااطمینانی میتواند بازارهای جهانی را دوباره متلاطم کند. ایران نیز با تورم شدید، کمبود منابع و فشار محاصره دریایی روبهروست. ترامپ دقیقاً روی همین نقطه انگشت گذاشته و گفته است که واشنگتن ایران را با تورم عظیم و بیپولیاش تماشا میکند. با این حال، تهران این فشار را بهعنوان هزینه حفظ حاکمیت و دستیابی به امتیازات استراتژیک میبیند. چشمانداز کوتاهمدت بازگشایی تنگه همچنان مبهم است. مذاکرات فنی با عمان ممکن است به توافقی درباره مسیرها منجر شود، اما بدون پذیرش شروط سیاسی تهران، این توافق اجرایی نخواهد شد. واشنگتن نیز نشان داده که فعلاً تمایلی به پذیرش خواستههای حداکثری ندارد و ترجیح میدهد با فشار اقتصادی و دیپلماتیک پیش برود. رویکرد «کمسروصدا» ترامپ، نیمبند بودن مذاکرات و تشبیه وضعیت به بازی شطرنج، حاکی از آن است که آمریکا زمان را به نفع خود میبیند و میخواهد تهران را در موقعیت مواجهه با واقعیت اقتصادی قرار دهد.در نهایت، آنچه در روزهای اخیر رخ داده، نه نشانهای از پایان درگیری است و نه بازگشت به وضعیت پیش از جنگ. تنگه هرمز به اهرم اصلی تبدیل شده و هر دو طرف میکوشند از آن برای تحمیل اراده خود استفاده کنند. موفقیت هر یک به توانایی مدیریت همزمان فشارهای داخلی، اقتصادی و بینالمللی بستگی دارد. در این میانه بازی، هر حرکت اشتباه میتواند معادله را به نفع دیگری تغییر دهد یا آن را به مرحلهای پرهزینهتر بکشاند. گزارشهای میدانی و اظهارات رسمی نشان میدهد که هنوز فاصلهای قابل توجه میان ادعاهای پیشرفت مذاکرات و واقعیت سیاسی وجود دارد. تا زمانی که این فاصله پر نشود، تنگه هرمز همچنان بسته خواهد ماند و بازار انرژی و امنیت منطقه در حالت انتظار و نااطمینانی به سر خواهد برد.
روزنامه صبح ساحل
به این مطلب امتیاز دهید:
نظرسنجی
جدیدترین اخبار
جشن شکوفهها ۳۰ شهریور برگزار میشود
تعامل کشورهای جنوب جهانی برای شکستن ساختارهای غالب
تکذیب ادعای حبس نیروهای سپاه در تونلهای علیالطاهر
تنگهها، کابوس ابرقدرتها
نفت خام برنت به ۱۰۸.۲۴ دلار رسید
بار هرمزگان، باربری بیرون استان
تردد شناورها در بندر سیریک ۱۵۰ درصد افزایش یافت
چه اخباری در ۲۲ شهریور تکذیب شد؟
آغاز خرید حمایتی مرغ از ۲۳ شهریور
۱۴ درصد جمعیت ایران سالمند هستند
بانک مرکزی 11 رئیس شعبه متخلف بازار ارز را برکنار کرد
۳۱ شهریور؛ آخرین مهلت مالیاتی اشخاص حقوقی
مجمع انتخاباتی تیراندازی آبان برگزار میشود
مشاهده لاشه یک نهنگ در سواحل شهرستان بندرلنگه
برنامههای صنعت برق برای عبور از زمستان اعلام شد
اخبار مرتبط
نفت خام برنت به ۱۰۸.۲۴ دلار رسید
۴ مجروح در حمله به کشتی کانتینربر ایرانی
پزشکیان: فردا تفاهم ایران و عمان درباره تنگه هرمز نهایی میشود
هشدار هواشناسی هرمزگان؛ رگبار و رعدوبرق در ارتفاعات و مواج شدن دریا
جزئیات جدید از حادثه کشتی تجاری در تنگه هرمز؛ شهادت جمشید رجبی تایید شد
سلام، من دستیار هوشمند گروه رسانه ای صبح ساحل هستم
از خبر، عکس، ویدئو، PDF روزنامه، هواشناسی، اوقات شرعی، تقویم و ساعت سایت بپرسید. گفتگو روی همین دستگاه ذخیره میشود.
