بین الملل
رئیسجمهور قزاقستان، قاسم ژومارت توکایف، با تأکید بر اهمیت ابای قونانبایاولی به عنوان یک متفکر جهانی، او را نه تنها گنجینهای برای ملت قزاق بلکه بخشی از میراث معنوی بشریت معرفی کرد. ابای با تأثیرپذیری از ادبیات شرق و آشنایی با آثار بزرگانی چون سعدی و حافظ، اندیشههای خود را در زمینه انسانیت و عدالت به جهانیان منتقل کرده است.
قاسم ژومارت توکایف، رئیسجمهورمحترم جمهوری قزاقستان، با ارج نهادن به جایگاه ابای در تمدن بشری، تأکید کرده است:
"ابای، این حکیم بزرگ، نابغهای در سطح جهانی است که از سرزمین قزاقستان برخاسته است. او ثمرات اندیشه و خرد خود را به تمامی بشریت هدیه کرده است".
میراث ادبی و فکری ابای قونانبایاولی، شاعر بزرگ، متفکر و روشنگر قزاق، تنها گنجینهای ارزشمند برای ملت قزاق نیست، بلکه بخشی از میراث معنوی مشترک بشریت به شمار میرود. در اشعار و «قَرَهسوز»های ابای، یعنی گفتارهای حکمتآمیز او، میتوان همصدایی و نزدیکی اندیشههای او با آرای بزرگان اندیشهای را دید که درباره انسانیت، ایمان، دانش، عدالت، محبت و کمال انسانی اندیشیدهاند.
ادبیات شرق و اندیشه فلسفی شرقی جایگاه ویژهای در شکلگیری جهانبینی ابای داشته است. او از دوران جوانی با آثار کلاسیک ادبیات عربی، فارسی و ترکی آشنا شد و آثار شاعران بزرگ شرق را مطالعه کرد. در اندیشه و آثار او میتوان مضامین و اندیشههایی را یافت که با آثار بزرگان ادبیات فارسی و ترکی، از جمله سعدی شیرازی، حافظ شیرازی، فردوسی و عمر خیام، همسویی و نزدیکی دارند.
آغاز شاعری ابای و تأثیر ادبیات شرق
یکی از نکات قابل توجه درباره آغاز راه شاعری ابای، اشاره او به شاعران بزرگ شرق و طلب الهام و مدد از آنان در یکی از نخستین سرودههایش است. این امر نشان میدهد که ابای جوان، خود را ادامهدهنده سنتی گسترده و ریشهدار در ادبیات شرق میدانسته است.
او در این شعر، نام شماری از بزرگان شعر و ادب شرق را برمیشمارد:
فضولی، شَمس، شیخ علی،
نوائی، سعدی، فردوسی،
خواجه حافظ، ای همگی،
رسیدم، ای شاعران، فریاد!
ابای در این ابیات از شاعران بزرگ ادبیات شرق یاد میکند و از آنان الهام و مدد معنوی میطلبد. در میان این نامها، فضولی، شمسی، صیحالی، نوایی، سعدی، فردوسی و خواجه حافظ دیده میشوند.
برای ابای، ادبیات شرق صرفاً یک الگوی ادبی و هنری نبود؛ بلکه سرچشمهای از اندیشههای عمیق فلسفی نیز به شمار میرفت. موضوعاتی چون انسان، جامعه، عشق، عدالت و خداوند که طی قرنها در شعر فارسی مورد تأمل قرار گرفته بودند، با جهان معنوی و فرهنگی مردم قزاق نیز پیوند و همسویی عمیقی داشتند.
از این منظر، شناخت آثار ابای تنها در چارچوب تحول ادبیات قزاق کافی نیست؛ بلکه میتوان میراث او را بخشی از جریان گسترده ادبی و فلسفی در فضای فرهنگی اوراسیا دانست.
سعدی و ابای؛ اندیشهای مشترک درباره وحدت انسانیت
یکی از نمونههای روشن پیوند معنوی میان آثار ابای و ادبیات فارسی، اندیشههای سعدی شیرازی درباره وحدت و همبستگی انسانهاست.
اندیشه مشهور سعدی درباره وحدت بنیآدم در مقدمه کتاب "گلستان" بیان شده است.
بنی آدم اعضای یکدیگرند
که در آفرینش ز یک گوهرند
چو عضوی به درد آورد روزگار
دگر عضوها را نماند قرار
تو کز محنت دیگران بیغمی
نشاید که نامت نهند آدمی
سعدی انسانها را همچون اعضای یک پیکر واحد میداند و رنج و اندوه یک انسان را مسئلهای مربوط به تمامی بشریت تلقی میکند.
این اندیشه از نظر معنوی با سخن مشهور ابای:
"همه آدمیزاد را دوست بدار و آنان را برادر خود بدان"
همخوانی عمیقی دارد.
ابای انسانها را بر اساس ملیت، دین و خاستگاه اجتماعی از یکدیگر جدا نمیکند، بلکه برادری، محبت و همبستگی میان همه انسانها را از ارزشهای والای انسانی میداند. از دیدگاه او، «انسان بودن» ویژگی متعلق به یک ملت خاص نیست، بلکه آرمانی اخلاقی و مشترک برای همه بشریت است.
این همسویی میان سعدی و ابای را نمیتوان صرفاً یک تشابه اتفاقی دانست. هر دو متفکر کرامت انسان، مهرورزی، همدلی و برادری را از پایههای معنوی جامعه میدانند.
فلسفه ابای درباره خداوند و حکمت
یکی دیگر از زمینههای مهم پیوند اندیشه ابای با میراث شرق، نگاه او به خداوند، ایمان و کمال معنوی انسان است.
پیر بشود برنا و نیست آمده بدنیا، میرد آنکه بزاده
مقدر نیست برگردد عمر رفته دوباره
ردپا و رغائب بماند پشت سر
جز خداوند همه چیز تغییر یابد همواره
ابای ایمان به خداوند را صرفاً مجموعهای از باورهای دینی نمیداند، بلکه آن را راهی برای شناخت خویشتن و جهان پیرامون معرفی میکند. او میسراید:
"خدا را دوست بدار، حکمت خداوند را دریاب؛
در این جهان چه لذتی جز او وجود دارد؟"
این ابیات عمق نگاه دینی و فلسفی ابای را نشان میدهد.
مفهوم «حکمت» در اینجا اهمیت ویژهای دارد. حکمت صرفاً یک مفهوم دینی نیست؛ بلکه اشاره به تلاش انسان برای شناخت راز آفرینش، معنای جهان و هدف وجود انسان دارد. از نگاه ابای، دوست داشتن خداوند با تلاش برای شناخت جهان آفریده او، شناخت انسان و درک معنای زندگی پیوندی ناگسستنی دارد.
این اندیشه با سنت فلسفه اسلامی و ادبیات عرفانی شرق نیز ارتباط عمیقی دارد. شاعران کلاسیک فارسی، از جمله سعدی و دیگر بزرگان این حوزه، بر پرورش جهان درونی انسان، محبت، نیکوکاری و حرکت به سوی کمال معنوی تأکید کردهاند. ابای نیز این مفاهیم را با شرایط تاریخی و فرهنگی جامعه قزاق پیوند داد و به آنها محتوایی تازه بخشید.
مفهوم انسان در اندیشه ابای و پیوند آن با ادبیات فارسی
در مرکز اندیشه ابای، مفهوم «انسان کامل» قرار دارد. او خواهان آن است که انسان میان عقل، اراده و قلب خود تعادل برقرار کند، به دانش و علم روی آورد و راه عدالت و رحمت را برگزیند.
این اندیشههای ابای با مفهوم انسان کامل در فلسفه و عرفان شرق همسویی دارد. در ادبیات فارسی نیز موضوعاتی همچون تربیت درونی انسان، غلبه بر نفس، جستوجوی عدالت، محبت و نیکوکاری جایگاه برجستهای دارند.
از همین رو، ابای را نباید تنها شاعر بزرگ ملت قزاق دانست؛ او متفکری است که توانست ارزشهای معنوی شرق و غرب را به یکدیگر پیوند دهد. ابای اندیشههای شرق را صرفاً تقلید نکرد، بلکه آنها را با شرایط تاریخی و فرهنگی جامعه قزاق درآمیخت و بر پایه آنها به نظام فکری و فلسفی خاص خود دست یافت.
میراث ابای؛ پلی معنوی میان قزاقستان و ایران
ترجمه آثار ابای به زبان فارسی، گامی مهم در معرفی میراث او به جامعه و خوانندگان ایرانی است. ترجمه اشعار و «قَرَهسوز»های ابای به زبان فارسی توسط شاعر و مترجم ایرانی م. شادکام میتواند زمینهساز گسترش بیشتر ارتباطات ادبی میان ایران و قزاقستان باشد.
خواندن آثار ابای به زبان فارسی به مخاطب ایرانی این امکان را میدهد که با جهان معنوی، نگاه تاریخی و ارزشهای اخلاقی مردم قزاق بیشتر آشنا شود. از سوی دیگر، برای قزاقستان نیز معرفی ابای در فضای فرهنگی ایران فرصتی است تا پیوندهای عمیق میان ادبیات قزاق و میراث غنی ادبیات فارسی بیش از پیش شناخته شود.
روابط فرهنگی ایران و قزاقستان دارای پیشینهای عمیق است. دو ملت نه تنها از طریق روابط تاریخی و تمدنی شکلگرفته در مسیر جاده ابریشم، بلکه از طریق ارزشهای معنوی مشترک نیز به یکدیگر نزدیک شدهاند. اندیشههای سعدی و ابای درباره وحدت انسانیت، نیکوکاری، عدالت، محبت و کمال معنوی، نمونهای روشن از این اشتراکات فرهنگی و انسانی است.
امروز معرفی گستردهتر میراث ابای در ایران، ترجمه آثار او به فارسی، برگزاری نشستهای علمی، همایشها و شبهای ادبی با موضوع ابای و بزرگان ادبیات فارسی میتواند یکی از زمینههای مؤثر برای تعمیق همکاریهای فرهنگی و بشردوستانه میان قزاقستان و ایران باشد.
سخن پایانی
هرچه بیشتر در آثار ابای تأمل کنیم، روشنتر میشود که او نه تنها ادامهدهنده سنت ادبی قزاق، بلکه متفکری جهانی بود که توانست میان جهان معنوی شرق و غرب پیوند برقرار کند.
گرایش عمیق او به ادبیات شرق، توجه به سنت شعر فارسی در آغاز مسیر شاعری، اندیشههای او درباره وحدت و برادری انسانها و نیز تأملات فلسفیاش درباره عشق به خداوند و شناخت حکمت الهی، همگی نشاندهنده پیوند عمیق میان اندیشه ابای و میراث کلاسیک ادبیات شرق، بهویژه ادبیات فارسی است.
اندیشه انسانگرایانه سعدی که انسانها را همچون اعضای یک پیکر واحد میداند، و سخن ابای که انسانها را به دوست داشتن یکدیگر و برادری فرا میخواند، نمونهای روشن از پیوند معنوی میان دو فرهنگ و دو سنت ادبی است که قرنها و سرزمینها را به یکدیگر متصل میکند.
میراث ابای میتواند به عنوان پلی معنوی و فرهنگی میان قزاقستان و ایران نقش مهمی در تعمیق گفتوگوی فرهنگی دو کشور ایفا کند. ترجمه آثار این شاعر بزرگ به زبان فارسی و معرفی گستردهتر اندیشههای او در جامعه ایران، میتواند به شناخت عمیقتر دو ملت از یکدیگر، احیای ارزشهای معنوی مشترک و گسترش همکاریهای فرهنگی و بشردوستانه میان دو کشور کمک شایانی کند.
پیام ابای به انسانیت همچنان زنده و معنادار است. آثار او نه تنها متعلق به ملت قزاق و مردم ایران، بلکه بخشی از میراث معنوی مشترک بشریت است؛ میراثی که میتواند نسلهای آینده را نیز به سوی دانش، عدالت، محبت، ایمان و انسانیت فرا بخواند.
د. قودابایاولی، عضو اتحادیه نویسندگان قزاقستان
به این مطلب امتیاز دهید:
نظرسنجی
جدیدترین اخبار
دیدار محسنی اژهای با عالیترین مقام قضائی هند
نرخ نانهای آزادپز در بندرعباس افزایش یافت؛ اعلام قیمتهای جدید
انهدام مهمات جنگی در توکهور و هشتبندی؛ احتمال شنیده شدن صدای انفجار
شمار جان باختگان سیل در نپال و چین از ۱۳۰۰ نفر گذشت
دو مرجع رسمی اطلاعرسانی درباره بنزین تعیین شدند
افزایش قیمت مواد غذایی در جهان
فولاد هرمزگان و پالایش نفت بندرعباس حریفان خود را شکست دادند
مصرف قند در خردسالی میتواند سلامت مغز را در بزرگسالی تحت تأثیر قرار دهد
مدیرعامل اتحادیه شرکتهای حملونقل دریایی استان هرمزگان؛ پاکار: مردم بندر پای کار چرخه حملونقل و تجارت هستند/ عمان باید به مسیر جایگزین و هاب لجستیکی تجارت ایران تبدیل شود
گوشی پوکو X8 پاور با باتری اعجابانگیز ۱۰٬۰۰۰ میلیآمپرساعتی رونمایی شد
اعمال تحریمهای ظالمانه جدید آمریکا علیه ایران
دو هرمزگانی عازم اردن شدند
آمریکا یک بانک ترکیهای را در ارتباط با ایران تحریم کرد
نفرات اول تا چهارم مشخص شدند
تیم "زندهیاد حامد حسنپور " بر سکوی قهرمانی ایستاد
اخبار مرتبط
هنوز تصمیمی درباره اعزام نیرو به تنگه هرمز نداریم
رژیم صهیونیستی ۵ اسیر لبنانی را آزاد کرد
شمار قربانیان سیل نپال به ۱۲۸۷ نفر رسید
قیمت نفت خام برنت به ۹۵.۶۷ دلار رسید
در جنگ با ایران ۱۸ نظامی آمریکایی کشته شدهاند
سلام، من دستیار هوشمند گروه رسانه ای صبح ساحل هستم
از خبر، عکس، ویدئو، PDF روزنامه، هواشناسی، اوقات شرعی، تقویم و ساعت سایت بپرسید. گفتگو روی همین دستگاه ذخیره میشود.
