رسانه‌ها

آینه اینستاگرام آخرین پست‌های صبح ساحل رادیو صبح ساحل پخش زنده هم‌زمان برای همه ورزشی صبح ساحل نتایج زنده، اخبار و پیش‌بینی

موضوعات

علم و فناوری

دسترسی سریع

زلزله هرمزگان پایش لرزه‌ای زنده ترافیک بندرعباس خیابان‌های اصلی هواشناسی بندرعباس و شهرهای ایران خرید اشتراک روزنامه دیجیتال دیوار صبح ساحل آگهی‌های محلی

آمار مطالعه شما

در این صفحه ۰ ثانیه
مجموع مطالعه ۰ ثانیه

مهمان

حوزه خلیج فارس

03 شهریور 1405 10:45 241 بازدید 0 کامنت

مریم غلام‌نژاد

آیا فوتبال می‌تواند چهره سیاسی یک کشور را بشوید؟

ورزش‌شویی در خلیج‌فارس

در سال‌های اخیر، ورود گسترده و بی‌سابقه سرمایه‌های حاکمیتی کشورهای حوزه خلیج فارس، به‌ویژه عربستان سعودی و قطر، به قلب تپنده ورزش جهانی، چشم‌انداز فوتبال را به کلی تغییر داده است.
به گزارش صبح ساحل، این حضور که با خرید باشگاه‌های تراز اول اروپایی از جمله پاری سن ژرمن و نیوکاسل و میزبانی رویدادهای عظیمی چون جام جهانی همراه شده، در نگاه نخست تلاشی برای تنوع‌بخشی به اقتصاد ملی و گذار از وابستگی به نفت بر اساس چشم‌انداز ۲۰۳۰ به نظر می‌رسد. اما در بررسی دقیق‌تر، این سرمایه‌گذاری در مستطیل سبز، فراتر از منافع اقتصادی است و فوتبال در اینجا به عنوان یک زبان مشترک جهانی برای بازسازی چهره سیاسی و اجتماعی به کار گرفته شده تا تصویر ذهنی جهان از این کشورها را دگرگون کند.
با این حال، این درخشش در میادین فوتبال، پرسشی را در مورد مفهوم ورزش‌شویی مطرح می‌کند تا بررسی شود که تا چه اندازه این شکوه ورزشی در تغییر دیدگاه‌های سیاسی و اجتماعی نسبت به این کشورها اثرگذار است. در واقع، تضاد میان زیرساخت‌های مدرن ورزشی و چالش‌های اجتماعی، بحث‌های گسترده‌ای را درباره مرز میان ترویج فرهنگ و مدیریت تصویر سیاسی ایجاد کرده است.

اشتراک گذاری:

از سرمایه‌گذاری ورزشی تا ابزارهای نفوذ جهانی

در سال‌های اخیر، جابه‌جایی سرمایه‌های کلان در دنیای فوتبال، از یک مدل حمایت مالی ساده به یک استراتژی خرید و تملک تبدیل شده است. خرید باشگاه نیوکاسل توسط صندوق سرمایه‌گذاری عمومی عربستان (PIF) و مالکیت قطری باشگاه پاری سن ژرمن، تنها بخشی از این روند است. این رویکرد با میزبانی رویدادهای سطح اول جهانی، مانند جام جهانی ۲۰۲۲ در قطر و تلاش‌های گسترده عربستان برای میزبانی ۲۰۳۴، تکمیل شده است. در این مسیر، جذب ستاره‌های تراز اول دنیا با قراردادهای بی‌سابقه، فوتبال را از یک رقابت ورزشی به ویترینی برای نمایش قدرت اقتصادی و زیرساختی این کشورها تبدیل کرده است.

در واقع گذاری از سرمایه‌گذاری ورزشی به سرمایه‌گذاری سیاسی است. انتخاب فوتبال به عنوان ابزار اصلی، ریشه در ماهیت این ورزش به عنوان زبان مشترک جهانی دارد؛ زبانی که می‌تواند سریع‌تر از هر صنعت دیگری، نام یک کشور را در ذهن میلیون‌ها مخاطب در سراسر جهان حک کند. در واقع، این کشورها به جای سرمایه‌گذاری در بخش‌های صنعتی متفرقه، روی ابزاری شرط‌بندی کرده‌اند که بیشترین نفوذ را بر افکار عمومی دارد. این استراتژی نشان می‌دهد که هدف، کسب سود مالی در اولویت‌های بعدی قرار دارد و هدف اصلی، ایجاد پیوندی عاطفی و ذهنی میان مخاطب جهانی و هویت ملی این کشورهاست.

مکانیسم جایگزینی ادراکات در ورزش

اصطلاح ورزش‌شویی زمانی در ادبیات تحلیل سیاسی-ورزشی مطرح می‌شود که یک دولت یا سازمان، از میزبانی رویدادهای بزرگ یا تملک باشگاه‌های محبوب برای بازسازی وجهه بین‌المللی خود بهره می‌برد. در نمونه‌های اخیر، ساخت استادیوم‌های پیشرفته با استانداردهای جهانی و جذب چهره‌های تاثیرگذار ورزش، در کنار برگزاری مسابقاتی با کیفیت بصری بالا، توجه مخاطبان را به سوی پیشرفت‌های زیرساختی و رفاهی جلب کرده است.

این رویکرد باعث می‌شود در فضای رسانه‌ای، نام این کشورها با مفاهیمی چون توسعه، مدرنیته و تغییرات فرهنگی پیوند بخورد و تصویر آن‌ها در چشم جامعه جهانی دگرگون شود.

این استراتژی بر پایه جایگزینی ادراکات بنا شده است. در واقع، هدف این است که جذابیت‌های بصری و هیجانات ورزشی، جایگزین بحث‌های مربوط به چالش‌های داخلی، پرونده‌های حقوق‌بشری یا ساختارهای سیاسی سخت‌گیرانه شوند. در اینجا، تضاد میان شکوه استادیوم‌های مدرن و واقعیت‌های اجتماعی، به فرصتی برای مدیریت تصویر تبدیل می‌شود تا نام کشور از یک دولت نفتی سنتی به یک قطب تفریحی و ورزشی جهان تغییر یابد.

این فرآیند، نوعی دیپلماسی عمومی است که در آن ورزش به عنوان یک ابزاری برای تعدیل انتقادات بین‌المللی و بازتعریف جایگاه ملی در افکار عمومی جهان به کار گرفته می‌شود.

ورزش به مثابه ابزار دیپلماسی و مذاکره

در دنیای امروز، تملک باشگاه‌های بزرگ در لیگ‌های برتر اروپا، مسیرهای جدیدی را برای تعاملات دیپلماتیک باز کرده است. برای مثال، حضور سرمایه‌گذاران کشورهای خلیج فارس در باشگاه‌هایی چون منچستر سیتی یا پاری سن ژرمن، باعث شده است تا نمایندگان عالی‌رتبه این کشورها با مقامات سیاسی و اقتصادی اروپا در محیط‌هایی غیررسمی و صمیمی‌تر در ارتباط باشند.

این حضور، به معنای ایجاد یک شبکه ارتباطی گسترده است که در آن، مدیریت یک باشگاه ورزشی، به پلی برای برگزاری دیدارهای سطح بالا و تسهیل مذاکرات تجاری و سیاسی در محیط‌های نفوذپذیر تبدیل می‌شود.

این رویکرد را می‌توان بخشی از استراتژی قدرت نرم عنوان کرد. وقتی اقتصاد یک منطقه یا شهر اروپایی به دلیل سرمایه‌گذاری‌های کلان در ورزش، به این منابع وابسته می‌شود، نوعی همسویی منافع ایجاد می‌گردد که می‌تواند شدت انتقادات سیاسی را کاهش دهد.

در واقع، ورزش در اینجا به عنوان یک ابزار دیپلماتیک عمل می‌کند که هزینه‌ی برخورد سیاسی را برای طرفین بالا می‌برد. این استراتژی باعث می‌شود که فشار بر روی پرونده‌های حساس سیاسی، جای خود را به گفتگوهای مبتنی بر منافع مشترک بدهد و به این ترتیب، فوتبال به ابزاری برای باز کردن درهای بسته در میز مذاکرات سیاسی تبدیل شود.

اثرگذاری بر افکار عمومی

جذب ستاره‌های تراز اول دنیا مانند کریستیانو رونالدو به لیگ‌های خلیج فارس، موج جدیدی از توجه جهانی را به سوی این کشورها ایجاد کرده است. این جابه‌جایی‌ها، نام این کشورها را از صفحات سیاسی روزنامه‌ها به صفحه اول شبکه‌های اجتماعی منتقل کرد و باعث شد میلیون‌ها کاربر جوان در سراسر جهان، نام این سرزمین‌ها را با محتوای ورزشی و سبک زندگی دنبال کنند. با این حال، این روند با واکنش‌های متفاوتی روبرو شده است؛ در حالی که سازمان‌های بین‌المللی حقوق بشر همچنان بر پرونده‌های باز و چالش‌های اجتماعی این کشورها تأکید می‌کنند، بخش بزرگی از جامعه هواداران فوتبال، تمرکز خود را بر جنبه‌های سرگرمی و رقابتی این انتقال‌ها معطوف کرده‌اند.

چنین روندی یک تغییر تمرکز در ادراک مخاطب است. در واقع، جذابیت ستاره‌های ورزشی به عنوان نمادهای موفقیت جهانی، لایه‌ای از احساس مثبت را ایجاد می‌کند که می‌تواند اثر انتقادات سیاسی را در ذهن مخاطب کمرنگ کند. این استراتژی به‌ویژه روی نسل زد که ارتباطشان با جهان از طریق پلتفرم‌های بصری است، اثرگذارتر عمل می‌کند؛ چرا که تصویر یک ستاره در یک شهر مدرن، بسیار سریع‌تر از یک گزارش حقوق‌بشری در ذهن آن‌ها تثبیت می‌شود. در نتیجه، تضاد میان سکوت هواداران و اعتراض فعالان حقوق‌بشری بازتاب‌دهنده این واقعیت است که ورزش توانسته است فضای ذهنی مخاطب را از قضاوت سیاسی به تجربه ورزشی منتقل کند.