سیاسی
واکاوی امتداد خطوط نبرد از دریای سرخ و جنوب لبنان تا تنگه هرمز و آینده تقابل چندجبهه‌ای در گفتگو با کارشناس مسائل غرب آسیا
تحولات پرشتاب غرب آسیا نشان می‌دهد بحران‌های منطقه‌ای از پرونده‌هایی مجزا به یک معادله واحد و به‌هم‌پیوسته تبدیل شده‌اند؛ جایی که خطوط نبرد از دریای سرخ و جنوب لبنان تا میز مذاکرات دیپلماتیک و امنیت گلوگاه‌های انرژی امتداد یافته است. در شرایطی که واشنگتن و تل‌آویو راهبرد تقابل چندجبهه‌ای را برای فرسایش توان ایران دنبال می‌کنند، پاسخ راهبردی تهران مبنی بر انتقال هزینه به محیط پیرامونی رقبا، این رویکرد را در آستانه تبدیل به فرسایش حداکثری برای غرب قرار داده است. در همین زمینه، گفت‌وگویی مشروح با «سجاد قیطاسی»، کارشناس مسائل غرب آسیا پیرامون ابعاد این بازآرایی ژئوپلیتیکی و چشم‌انداز موازنه قوا در منطقه انجام شده است که مشروح آن در ادامه می‌آید.
با توجه به پیچیدگی روزافزون معادلات منطقه‌ای، آیا می‌توان بحران‌های کنونی غرب آسیا را پرونده‌هایی مستقل دانست یا با یک کل به‌هم‌پیوسته روبه‌رو هستیم؟ ارزیابی شما از راهبرد باز کردن همزمان چند جبهه علیه ایران چیست؟
تحولات منطقه نشان می‌دهد منطقه وارد مرحله‌ای شده که دیگر نمی‌توان آن را صرفاً مجموعه‌ای از بحران‌های جداگانه دانست. مذاکرات ایران و آمریکا، تحولات یمن و دریای سرخ، درگیری‌های جنوب لبنان و فشار نظامی اسرائیل، در کنار بحران انرژی و امنیت کشتیرانی، به اجزای یک معادله واحد تبدیل شده‌اند. از نگاه تهران، مسئله اصلی این است که ایالات متحده و اسرائیل تلاش دارند با باز کردن همزمان چند جبهه، هزینه‌های راهبردی ایران را افزایش دهند؛ اما واقعیت میدان نشان می‌دهد این راهبرد تاکنون موفقیت آمیز نبوده است.
در سطح دیپلماتیک، جایگاه و کارکرد مذاکرات میان ایران و آمریکا در شرایط فعلی چیست و واشنگتن و تهران هر یک چه اهدافی را از پشت این میز دنبال می‌کنند؟
در سطح دیپلماتیک، مذاکرات ایران و آمریکا همچنان یکی از مهم‌ترین متغیرهای آینده منطقه است. گزارش‌های اخیر نشان می‌دهد در مقطع کنونی تحول تعیین‌کننده‌ای در مذاکرات مشاهده نشده است. با این حال، اهمیت مذاکره برای واشنگتن صرفاً به توافق هسته‌ای یا مسائل دوجانبه محدود نمی‌شود؛ بلکه آمریکا می‌خواهد از ظرفیت فشار نظامی، اقتصادی و منطقه‌ای برای ایجاد یک چارچوب سختگیرانه که تاکنون موفق نبوده در برابر ایران مجدد استفاده کند. در مقابل، جمهوری اسلامی تلاش دارد مذاکره را از موضعی انجام دهد که نتیجه فشار نظامی و تحریم، به تحمیل اراده آمریکا تبدیل نشود.
نقش یمن و انصارالله در تغییر موازنه راهبردی منطقه و معادلات انرژی چیست و اقدامات آن‌ها چگونه بر محاسبات امنیتی تنگه‌های حیاتی اثر گذاشته است؟
یمن به یکی از مهم‌ترین نقاط فشار راهبردی تبدیل شده است. انصارالله نشان داده که تحولات یمن دیگر صرفاً یک مسئله داخلی نیست. حملات اخیر به تأسیسات و شهرهای جنوبی عربستان و آسیب به زیرساخت‌های انرژی این کشور، بار دیگر اهمیت ژئوپلیتیکی باب‌المندب و دریای سرخ را آشکار کرده است. افزایش تنش در این منطقه، همزمان با اختلال در تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز، نشان می‌دهد هرگونه تلاش برای اعمال فشار حداکثری بر ایران می‌تواند پیامدهایی فراتر از مرزهای ایران ایجاد کند.
تهران تعریف قدرت منطقه‌ای را چگونه بازآرایی کرده و اهرم ژئوپلیتیک انرژی و گلوگاه‌های دریایی تا چه اندازه در معادلات چانه‌زنی جهانی تعیین‌کننده است؟
از منظر ایران، اهمیت انصارالله دقیقاً در همین نقطه قرار دارد. قدرت منطقه‌ای دیگر صرفاً در تعداد موشک‌ها یا پهپادها خلاصه نمی‌شود، بلکه در توان ایجاد هزینه برای رقیب در نقاط حساس جغرافیایی تعریف می‌شود. باب‌المندب در کنار هرمز، دو گلوگاه مهم تجارت انرژی جهان هستند و هرگونه ناامنی در آن‌ها بلافاصله بازار نفت و اقتصاد جهانی را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
در روزهای اخیر نیز قیمت نفت به محدوده ۱۰۰ دلار نزدیک شده و اختلال در تردد هرمز و تشدید حملات یمن نگرانی درباره عرضه انرژی را افزایش داده است.
جبهه جنوب لبنان و رویارویی حزب‌الله و اسرائیل چه نقشی در تصویر بزرگ‌تر موازنه منطقه‌ای ایفا می‌کند و اسرائیل به دنبال چه تغییراتی در این صحنه است؟
در جبهه لبنان نیز که حلقه مهم دیگری از این معادله است باید گفت حملات اسرائیل به جنوب لبنان و به‌ویژه فشار بر مناطق راهبردی مانند «علی‌الطاهر» نشان می‌دهد تل‌آویو تلاش دارد عمق عملیاتی حزب‌الله را محدود کند. در روزهای اخیر حملات اسرائیل به جنوب لبنان ادامه داشته و درگیری میان دو طرف همچنان ظرفیت تبدیل شدن به یک جنگ گسترده‌تر را دارد.
از نگاه ایران، مسئله لبنان تنها به جغرافیای این کشور محدود نیست؛ جنوب لبنان بخشی از موازنه در برابر اسرائیل محسوب می‌شود و هرگونه تغییر بنیادین در این موازنه می‌تواند بر کل معادلات غرب آسیا اثر بگذارد.
هدف نهایی ائتلاف واشنگتن-تل‌آویو از پیگیری رویکرد فشار چندلایه چیست و این سیاست با چه چالش‌ها و خطاهای محاسباتی در میدان عمل مواجه شده است؟
راهبرد آمریکا و اسرائیل را دقیقا می‌توان راهبرد فشار چندلایه و چندجبهه‌ای دانست؛ فشار مستقیم بر ایران، محدود کردن متحدان منطقه‌ای تهران، افزایش فشار بر حزب‌الله، تشدید فشار بر یمن و همزمان تلاش برای کنترل مسیرهای انرژی.
هدف نهایی چنین راهبردی، فرسایش قدرت ایران و وادار کردن تهران به پذیرش ترتیباتی است که دامنه نفوذ و قدرت بازدارندگی آن را محدود کند.
اما مشکل اساسی این راهبرد آن است که هر جبهه الزاماً مطابق محاسبات واشنگتن پیش نمی‌رود. در یمن، انصارالله همچنان توان ایجاد فشار بر زیرساخت‌های انرژی و مسیرهای دریایی را نشان می‌دهد؛ در لبنان، اسرائیل برای حذف کامل ظرفیت حزب‌الله با پیچیدگی جدی مواجه است و در حوزه انرژی نیز فشار بر ایران با افزایش ریسک برای اقتصاد جهانی و متحدان آمریکا همراه شده است. حملات اخیر یمن به تأسیسات انرژی عربستان و کاهش تردد کشتی‌ها در هرمز، نمونه‌ای از همین پیامدهای زنجیره‌ای است.
بنابراین، از نگاه تهران، مسئله اصلی فقط «مقاومت در برابر فشار» نیست؛ بلکه انتقال هزینه فشار به محیط راهبردی آمریکا و اسرائیل است. هرچه واشنگتن تلاش کند بحران را در جبهه‌های بیشتری توزیع کند، احتمال آنکه این جبهه‌ها به یکدیگر متصل شوند نیز بیشتر خواهد شد.
آیا این پازل به‌هم‌پیوسته می‌تواند راهبرد فشار حداکثری آمریکا را به فرسایش حداکثری بدل کند و نظم امنیتی منطقه را به سوی چندقطبی شدن ببرد؟
منطقه امروز شاهد جنگ اراده‌ها است. آمریکا می‌خواهد ایران را در چندین جبهه همزمان تحت فشار قرار دهد و از طریق فرسایش اقتصادی، نظامی و سیاسی، قدرت چانه‌زنی تهران را کاهش دهد؛ اما در مقابل، ایران تلاش می‌کند نشان دهد فشار علیه یک بازیگر منطقه‌ای قدرتمند، الزاماً به محدود شدن آن بازیگر منجر نمی‌شود و حتی می‌تواند بحران را به محیط پیرامونی قدرت‌های فشاردهنده منتقل کند.
ازاین منظر، آنچه در یمن، لبنان، دریای سرخ، خلیج فارس و میز مذاکره ایران و آمریکا رخ می‌دهد، قطعات یک پازل واحد است. آمریکا در تلاش برای مدیریت همزمان چند جبهه است، اما مشکل آنجاست که هر جبهه می‌تواند جبهه‌ای دیگر را فعال کند.
این همان نقطه‌ای است که راهبرد فشار حداکثری را با خطر تبدیل شدن به «فرسایش حداکثری» برای خود واشنگتن مواجه می‌کند؛ وضعیتی که اگر ادامه یابد، می‌تواند موازنه قدرت در غرب آسیا را بیش از پیش به سمت یک نظم چندقطبی سوق دهد.
به این مطلب امتیاز دهید:
نظرسنجی
جدیدترین اخبار
تعلیق موقت فعالیت فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض پس از حمله
تغییر نحوه فعالیت مدارس در میناب؛ برگزاری کلا‌س‌های درس به صورت ترکیبی حضوری و آنلاین
هواپیمای توقیف شده در ترکیه رفع توقیف شد
مطالبه فوری مردم ایسین برای جمع‌آوری سگ‌های ولگرد؛ حمله به کودک سه‌ساله زنگ خطر را به صدا درآورد
بازگشت ۵۴ پرنده وحشی به طبیعت هرمزگان/ پایان فعالیت شکارچیان غیرمجاز با تخریب ۲۰ کوخه
تساوی استقلال و پرسپولیس در دربی جوانان
پیامک سازمان مالیاتی را جدی بگیرید؛ مراقب سوءاستفاده از هویت‌تان باشید
بانک مرکزی خرید آنلاین طلا از اپلیکیشن‌های بانکی را ممنوع کرد
انفجاری مهیب در فرودگاه ملک خالد در ریاض
اختصاص نزدیک به ۳ میلیارد دلار ارز برای دارو و تجهیزات پزشکی در ۶ ماه نخست
اجرای سراسری سامانه ضمانت الکترونیک در کشور از ۱۵ مهرماه
زنگ خطر خروج دام از مرزها/پیش‌بینی تولید ۵۰ هزار تنی گوشت در پاییز
تنوع مدارس باید کاهش یابد/ نحوه تخصیص سرانه مدارس
برگزاری مراسم دانش‌آموختگی ۵۷ پزشک در بندرعباس
غرق‌شدگی دختر ۹ ساله در پدل بندرلنگه؛ هشداری تلخ برای پرهیز از شنا در آب‌های ناایمن
سلام، من دستیار هوشمند گروه رسانه ای صبح ساحل هستم
از خبر، عکس، ویدئو، PDF روزنامه، هواشناسی، اوقات شرعی، تقویم و ساعت سایت بپرسید. گفتگو روی همین دستگاه ذخیره می‌شود.
