اقتصادی
چرا ژاپن به جای تانکرها به لوله‌ها چشم دوخته است؟
ژاپن با هدف تنوع‌بخشی به مسیرهای واردات نفت و کاهش وابستگی به تنگه هرمز، حمایت‌های گسترده‌ای را از ایجاد خطوط لوله جایگزین آغاز کرده است.
ژاپن با وجود جایگاهش به عنوان یکی از اقتصادهای اول جهان، به دلیل نبود منابع داخلی، در تأمین انرژی با مشکل جدی رو به رو است. این کشور برای پیش‌راندن چرخ صنعتش، وابستگی شدیدی به نفت وارداتی دارد و بخش بزرگی از این نیاز از طریق حساس‌ترین گلوگاه جهان، یعنی تنگه هرمز، تأمین می‌شود. هرگونه اختلال در این مسیر، فراتر از یک بحران تجاری است و مستقیماً امنیت ملی و ثبات اقتصادی توکیو را هدف قرار می‌دهد.
اما اخیراً با بالا گرفتن تنش‌های ژئوپلیتیک در خلیج فارس و تغییر موازنه قدرت در شرق آسیا، استراتژی ژاپن تغییر کرده است. توکیو که سال‌ها فقط به تانکرها و مسیرهای دریایی تکیه می‌کرد، حالا با نگاهی واقع‌بینانه به ریسک‌ها، به دنبال مسیرهای جایگزین، به‌ویژه خطوط لوله است. این تغییر رویکرد، در واقع بازنگری عمیقی در الگوی امنیتی ژاپن است تا وابستگی‌اش به مسیرهای متزلزل را کاهش دهد.
ژاپن برای تأمین نیازهای انرژی خود، وابستگی شدیدی به نفت خلیج فارس دارد؛ به طوری که بیش از ۹۰ درصد نفت خام وارداتی این کشور از این منطقه تأمین می‌شود. بخش اعظمی از این محموله‌ها ناگزیر از عبور از تنگه هرمز می‌گذرند؛ گلوگاهی باریک که روزانه میلیون‌ها بشکه نفت از آن عبور می‌کرد. واقعیت این است که هرگونه توقف حتی کوتاه‌مدت در این مسیر، زنجیره تأمین سوخت در توکیو را با بحران مواجه می‌کند، زیرا ذخایر استراتژیک این کشور تنها برای مدت محدودی می‌تواند خلأ ناشی از بسته شدن این شریان را پر کند.
تنگه هرمز برای ژاپن بیش از آنکه یک مسیر تجاری باشد، یک نقطه ضعف ساختاری است. وابستگی شدید توکیو به این گلوگاه باریک باعث شده هر تنش نظامی در منطقه، به سرعت به یک بحران اقتصادی در داخل ژاپن تبدیل شود. توکیو به خوبی می‌داند که در صورت انسداد این گلوگاه، ابزارهای دیپلماتیک به تنهایی پاسخگو نیستند و اقتصادش در برابر متغیرهای محیطی خلیج فارس، کاملاً بی‌دفاع است. همین آسیب‌پذیری است که لزوم تفکر برای یافتن مسیرهای جایگزین را به یک اولویت ملی تبدیل کرده است.
چرا لوله‌ها جایگزین کشتی‌ها می‌شوند؟
توکیو برای خروج از بن‌بست هرمز، نگاهش را به مسیرهای زمینی و خطوط لوله گسترش داده است. در این راستا، حمایت از طرح‌های انتقال نفت از عراق به بنادر مدیترانه یا ترکیه، به یکی از گزینه‌های روی میز تبدیل شده تا جریان نفت بدون عبور از گلوگاه‌های آبی متزلزل، به بازارهای جهانی برسد. این رویکرد، بخشی از استراتژی تنوع‌بخشی است که در آن لوله‌های انتقال، جایگزینی برای تانکرهای عظیم نفتی دیده می‌شوند. تفاوت اصلی در این است که خطوط لوله، جریان نفت را از مسیرهای ثابت و تحت کنترل زمینی عبور می‌دهند و وابستگی به امنیت دریایی را که در سال‌های اخیر با تهدید مین‌ها و حملات پهپادی در خلیج فارس دوچندان شده، کاهش می‌دهند.
انتخاب لوله به جای تانکر، در واقع جابه‌جایی نوع ریسک است، نه حذف کامل آن. در حالی که تانکرها در برابر تهدیدات متحرک دریایی و انسدادهای ناگهانی در تنگه‌ها کاملاً آسیب‌پذیر هستند، خطوط لوله امنیت فیزیکی بیشتری در برابر این سناریوها دارند. توکیو با این تغییر استراتژی، می‌خواهد نقطه شکست اقتصادش را از یک گلوگاه آبی که کنترلش در دست قدرت‌های منطقه‌ای است به یک زیرساخت ثابت منتقل کند. این تصمیم نشان می‌دهد که ژاپن، ریسک‌های زمینی و سیاسی لوله‌کشی، بسیار قابل‌مدیریت‌تر از ریسک‌های پیش‌بینی‌ناپذیر دریایی در تنگه هرمز است.
سایه چین بر شرق آسیا و تغییر دکترین ژاپن
نگرانی‌های توکیو از خلیج‌فارس فراتر رفته و حالا تنش‌های دریای چین جنوبی هم بر امنیت انرژی این کشور سنگینی می‌کند. ژاپن برای رسیدن به نفت، ناگزیر است از مسیرهای آبی عبور کند که تحت نفوذ و کنترل روزافزون نیروی دریایی چین است. افزایش حضور نظامی پکن و ساخت جزایر مصنوعی، احتمال محاصره مسیرهای حیاتی ژاپن در صورت وقوع درگیری را تقویت کرده است. این فشارها ثابت کرد تکیه مطلق بر تانکرها یعنی پذیرفتن ریسک بسته شدن مسیرها؛ ریسکی که هم در مبدأ (هرمز) و هم در مسیر عبور (شرق آسیا) وجود دارد.
حمایت ژاپن از خطوط لوله، در واقع بخشی از یک الگوی امنیتی گسترده‌تر برای کاهش وابستگی به دریاست. توکیو به این نتیجه رسیده که در سناریوی یک جنگ احتمالی در شرق آسیا، مسیرهای دریایی اولین نقاطی هستند که فلج می‌شوند.
لوله‌های زمینی در این نقطه، راهکاری برای دور زدن محاصره دریایی احتمالی توسط چین به شمار می‌روند. در واقع، توکیو سعی دارد با ایجاد مسیرهای جایگزین، تنگنای امنیتی خود را کاهش دهد تا در صورت وقوع بحران در نزدیکی مرزهایش، دستش برای تأمین انرژی خالی نباشد.
سرمایه‌گذاری روی بقا
تغییر استراتژی توکیو به سمت لوله‌کشی، روابط این کشور با صادرکنندگان بزرگ نفت، به‌ویژه عراق و عربستان را وارد مرحله جدیدی کرده است. ژاپن حالا بیش از یک خریدار و به دنبال نقش شریک در زیرساخت است و سرمایه‌گذاری روی لوله‌های انتقال زمینی را به ابزاری برای تقویت پیوندهای سیاسی تبدیل کرده است. این رویکرد باعث شده توکیو در مذاکرات با کشورهای منطقه، روی امنیت بلندمدت انرژی تأکید کند و در مقابل، تسهیلات مالی و فناوری‌های نوین ساخت لوله را به میز گفتگو بیاورد تا پذیرش این مسیرهای جایگزین را برای کشورهای میزبان جذاب‌تر کند.
واقعیت این است که لوله‌ها هرگز جای تانکرهای عظیم و ظرفیت هرمز را نمی‌گیرند. هدف توکیو مدیریت ریسک است، نه حذف کامل آن.
لوله‌ها در واقع یک بیمه استراتژیک هستند. ابزاری که اگر روزی هرمز بسته شد، جلوی سقوط آزاد اقتصاد ژاپن را بگیرد و به این کشور فرصتی برای نفس کشیدن و واکنش بدهد. دکترین جدید ژاپن بیشتر شبیه یک بازنگری واقع‌بینانه است تا یک انقلاب؛ توکیو فقط می‌خواهد وابستگی مطلق به یک گلوگاه را بشکند و ریسک را پخش کند.
به این مطلب امتیاز دهید:
نظرسنجی
جدیدترین اخبار
تعلیق موقت فعالیت فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض پس از حمله
تغییر نحوه فعالیت مدارس در میناب؛ برگزاری کلا‌س‌های درس به صورت ترکیبی حضوری و آنلاین
هواپیمای توقیف شده در ترکیه رفع توقیف شد
مطالبه فوری مردم ایسین برای جمع‌آوری سگ‌های ولگرد؛ حمله به کودک سه‌ساله زنگ خطر را به صدا درآورد
بازگشت ۵۴ پرنده وحشی به طبیعت هرمزگان/ پایان فعالیت شکارچیان غیرمجاز با تخریب ۲۰ کوخه
تساوی استقلال و پرسپولیس در دربی جوانان
پیامک سازمان مالیاتی را جدی بگیرید؛ مراقب سوءاستفاده از هویت‌تان باشید
بانک مرکزی خرید آنلاین طلا از اپلیکیشن‌های بانکی را ممنوع کرد
انفجاری مهیب در فرودگاه ملک خالد در ریاض
اختصاص نزدیک به ۳ میلیارد دلار ارز برای دارو و تجهیزات پزشکی در ۶ ماه نخست
اجرای سراسری سامانه ضمانت الکترونیک در کشور از ۱۵ مهرماه
زنگ خطر خروج دام از مرزها/پیش‌بینی تولید ۵۰ هزار تنی گوشت در پاییز
تنوع مدارس باید کاهش یابد/ نحوه تخصیص سرانه مدارس
برگزاری مراسم دانش‌آموختگی ۵۷ پزشک در بندرعباس
غرق‌شدگی دختر ۹ ساله در پدل بندرلنگه؛ هشداری تلخ برای پرهیز از شنا در آب‌های ناایمن
سلام، من دستیار هوشمند گروه رسانه ای صبح ساحل هستم
از خبر، عکس، ویدئو، PDF روزنامه، هواشناسی، اوقات شرعی، تقویم و ساعت سایت بپرسید. گفتگو روی همین دستگاه ذخیره می‌شود.
