سیاسی
از ادعای نابودی تأسیسات هسته‌ای ایران تا توافق هسته‌ای واشنگتن و ریاض؛ چرا پرونده‌ای که قرار بود بسته شود، دوباره باز شده است؟
در جریان حملات آمریکا به تأسیسات هسته‌ای ایران در ژوئن ۲۰۲۵، دونالد ترامپ ادعا کرد که سایت‌های هسته‌ای ایران «کاملاً و به‌طور کامل نابود» شده‌اند.
پیت هگست نیز پس از عملیات گفت توان ایران برای ساخت سلاح هسته‌ای از بین رفته است. کاخ سفید هم از وارد آمدن خسارت سنگین به تأسیسات هسته‌ای ایران سخن گفت. آن زمان روایت واشنگتن روشن بود: یک تهدید بزرگ از میان رفته است اما حالا، پس از گذشت بیش از یک سال، همان مقام آمریکایی دوباره از جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای سخن می‌گوید. اینجا دیگر مسئله فقط یک اظهارنظر سیاسی نیست. مسئله، تناقض میان دو روایت است. اگر توان هسته‌ای ایران آن‌گونه که مقام‌های آمریکایی اعلام کردند از بین رفته بود، چرا هنوز جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای یکی از محورهای اصلی سیاست واشنگتن است؟ اگر آن حملات نتوانستند پرونده را ببندند، پس ادعای «نابودی کامل» دقیقاً به چه معنا بود؟ البته می‌توان گفت منظور آمریکا نابودی کامل زیرساخت‌ها نبوده و هدف، وارد کردن خسارت جدی و عقب انداختن برنامه هسته‌ای ایران بوده است. این توضیح از نظر فنی قابل بررسی است. اما در این صورت نیز یک سؤال دیگر مطرح می‌شود: چرا در همان زمان از ادبیات «نابودی» استفاده شد؟ این پرسش زمانی جدی‌تر می‌شود که به رفتار آمریکا در قبال دیگر کشورهای منطقه نگاه کنیم.
عربستان و یک سؤال بزرگ
همزمان با ادامه فشارهای آمریکا علیه ایران، واشنگتن مسیر همکاری هسته‌ای با عربستان سعودی را نیز دنبال کرده است. در ژوئیه ۲۰۲۶، آمریکا و عربستان توافق همکاری هسته‌ای غیرنظامی امضا کردند. واشنگتن این توافق را چارچوبی برای همکاری صلح‌آمیز هسته‌ای، تولید انرژی و تقویت استانداردهای ایمنی و عدم اشاعه معرفی کرده است. اما جزئیات توافق، بحث‌های زیادی ایجاد کرده است. بر اساس گزارش رویترز، توافق جدید آمریکا و عربستان برخلاف توافق هسته‌ای واشنگتن با امارات در سال ۲۰۰۹، عربستان را به صورت صریح از غنی‌سازی اورانیوم و بازفرآوری سوخت مصرف‌شده منع نمی‌کند. همین موضوع باعث شده است برخی منتقدان در آمریکا درباره سطح محدودیت‌های این توافق و خطر اشاعه هسته‌ای سؤال کنند. اینجا یک پرسش کاملاً طبیعی شکل می‌گیرد: اگر ظرفیت غنی‌سازی و فناوری هسته‌ای می‌تواند به یک نگرانی امنیتی تبدیل شود، چرا واشنگتن در قبال عربستان رویکرد متفاوتی دارد؟ پاسخ آمریکا روشن است: برنامه عربستان غیرنظامی است و در چارچوب تعهدات عدم اشاعه دنبال می‌شود. پرونده هسته‌ای کشورها از نظر حقوقی، فنی و سیاسی الزاماً یکسان نیست و نمی‌توان همه آن‌ها را بدون توجه به شرایطشان کنار هم گذاشت. اما همین‌جا مسئله دیگری مطرح می‌شود؛ آیا معیارهای آمریکا واقعاً فنی و حقوقی است یا روابط سیاسی و امنیتی کشورها نیز در تعیین این معیارها نقش دارد؟ این پرسش حتی در داخل آمریکا هم مطرح شده است. برخی نمایندگان و سناتورهای آمریکایی خواستار شفافیت بیشتر درباره توافق هسته‌ای با عربستان شده‌اند؛ به‌خصوص درباره محدودیت‌های مربوط به غنی‌سازی و سازوکارهای نظارتی. پس موضوع فقط یک اختلاف میان تهران و واشنگتن نیست. حتی در خود آمریکا نیز درباره نحوه تنظیم این توافق بحث وجود دارد.واقعیت این است که اگر اختلاف ایران و آمریکا فقط بر سر ساخت سلاح هسته‌ای بود، مسیر حل مسئله می‌توانست بسیار روشن‌تر باشد. می‌شد درباره سطح غنی‌سازی، بازرسی‌ها، نظارت‌های فنی، ذخایر اورانیوم، نوع سانتریفیوژها و مجموعه‌ای از محدودیت‌های قابل اندازه‌گیری مذاکره کرد. اما اختلاف میان دو کشور سال‌هاست از این محدوده فراتر رفته است. ایران و آمریکا درباره امنیت منطقه، حضور نظامی آمریکا، تحریم‌ها، سیاست‌های منطقه‌ای، روابط با متحدان و گروه‌های همسو، برنامه موشکی و مجموعه‌ای از مسائل دیگر نیز اختلاف دارند. در چنین شرایطی، پرونده هسته‌ای می‌تواند هم یک مسئله واقعی امنیتی باشد و هم به یکی از مهم‌ترین میدان‌های رقابت سیاسی دو طرف تبدیل شود. به همین دلیل است که هر بار بحث هسته‌ای دوباره مطرح می‌شود، نمی‌توان آن را جدا از مجموعه روابط تهران و واشنگتن دید.
چرخه‌ای که تمام نمی‌شود
مشکل اصلی در چنین شرایطی، تبدیل شدن اختلاف به یک چرخه بی‌پایان است. یک طرف می‌گوید فعالیت هسته‌ای ایران تهدید است. طرف دیگر می‌گوید برنامه‌اش صلح‌آمیز است. فشار افزایش پیدا می‌کند. مذاکره آغاز می‌شود. توافق یا تفاهمی شکل می‌گیرد. دوباره اختلاف بر سر تفسیر تعهدات آغاز می‌شود. بعد تحریم و تهدید برمی‌گردد و در نهایت، دوباره همان جمله تکرار می‌شود: ایران نباید به سلاح هسته‌ای دست پیدا کند. سؤال اینجاست که این چرخه قرار است کجا متوقف شود؟
اگر حمله نظامی قرار بود مسئله را حل کند، چرا مسئله دوباره بازگشته است؟ اگر مذاکره راه‌حل است، چرا مذاکره دائماً تحت سایه تهدید نظامی قرار می‌گیرد؟ و اگر هدف واقعاً جلوگیری از اشاعه هسته‌ای است، چرا درباره کشورهای مختلف، معیارها و محدودیت‌های یکسانی دیده نمی‌شود؟ جلوگیری از گسترش سلاح‌های هسته‌ای یک موضوع واقعی در امنیت بین‌الملل است و درباره همه کشورها اهمیت دارد. اما یک سیاست زمانی می‌تواند اعتماد ایجاد کند که معیارهای آن روشن و قابل پیش‌بینی باشد. نمی‌توان یک فناوری را در یک کشور خطرناک و در کشور دیگر قابل قبول دانست، بدون اینکه تفاوت‌های حقوقی و فنی آن برای افکار عمومی توضیح داده شود.
بهانه یا اختلاف واقعی؟
شاید بهتر باشد به جای اینکه هر بار فقط درباره یک جمله از یک مقام آمریکایی بحث کنیم، تصویر بزرگ‌تر را ببینیم. ممکن است نگرانی آمریکا درباره برنامه هسته‌ای ایران در کنار مجموعه‌ای از اختلافات دیگر قرار گرفته باشد. ممکن است هر دو موضوع همزمان درست باشد. اما یک چیز روشن است: ادامه یافتن یک پرونده پس از حملات نظامی و ادعای نابودی توان هسته‌ای، نیازمند توضیح است. اگر برنامه هسته‌ای ایران نابود شده، باید توضیح داده شود که تهدید فعلی دقیقاً چیست. اگر نابود نشده، باید توضیح داده شود که ادعاهای قبلی درباره نابودی کامل بر چه اساسی مطرح شده بود. و اگر مسئله فراتر از هسته‌ای است، بهتر است اختلاف واقعی همان‌طور که هست روی میز قرار بگیرد؛ نه اینکه هر بار تمام مناقشه در قالب یک پرونده واحد بازتعریف شود. شاید مشکل دقیقاً همین باشد؛ پرونده‌ای که هر بار قرار است بسته شود، با عنوانی تازه دوباره باز می‌شود. و این همان جایی است که سؤال اصلی باقی می‌ماند: اگر بهانه، جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای است، چرا حتی پس از ادعای نابودی توان هسته‌ای ایران، این بهانه پایان نمی‌یابد؟
روزنامه صبح ساحل
به این مطلب امتیاز دهید:
نظرسنجی
جدیدترین اخبار
سهمیه سوخت مالکان خودروهای فرسوده قطع نمی‌شود
آرین سلیمی و ابوالفضل زندی در پاریس به مدال طلا رسیدند
جیش‌الظلم مسئولیت حمله به سیستان‌وبلوچستان را بر عهده گرفت
مردی در پی اختلافات خانوادگی، خواهر خود را با ضربات چاقو کشت
خلبان فلای‌دبی ارتباط خود با ایران را رد کرد
فول کونگ‌فو الف قهرمان مسابقات کونگ‌فو هرمزگان شد
کسب عناوین چهارم و پنجم بانوان دوومیدانی در مسابقات کشور
اعزام دو تیم هفت‌سنگ و گانیه به هند
تعطیلی احتمالی مدارس بر اساس شرایط هر منطقه تعیین می‌شود
فعالیت ترکیبی مدارس؛ آموزش حضوری و غیرحضوری در تمامی مقاطع تحصیلی
جزئیات درگیری خونین در دیشموک؛ ۳ کشته در درگیری مسلحانه ، احتمال افزایش شمار کشته‌شدگان
پرسپولیس 3 - 1 نفت آبادان ؛ پرسپولیس به یک قدمی صدر رسید
شهادت معاون اجتماعی فراجا در انفجار تله بمب‌گذاری‌شده در زاهدان
بلاتکلیفی خانواده‌ها در انتظار تصمیم استانداری هرمزگان؛ مدارس حضوری هستند یا غیرحضوری؟
اعزام نخستین گروه از کاروان پاراآسیایی ایران به ناگویا
سلام، من دستیار هوشمند گروه رسانه ای صبح ساحل هستم
از خبر، عکس، ویدئو، PDF روزنامه، هواشناسی، اوقات شرعی، تقویم و ساعت سایت بپرسید. گفتگو روی همین دستگاه ذخیره می‌شود.
