اجتماعی
روایت یک دریانورد از روزهای پرالتهاب هرمزگان
«برگردیم»، این جمله‌ای بود که مسافران با دیدن ستون آتش در آسمان بندرعباس از ناخدا می‌خواستند. اما شناور دیگر در موقعیتی نبود که به‌سادگی مسیرش را برگرداند، ۱۹۰ مسافر چشم به فرمانده شناور دوخته بودند و او باید میان ترس مسافران و مسئولیت به سلامت رساندنشان به مقصد، تصمیم می‌گرفت. این فقط یک سفر دریایی نبود، تصویری از روزهایی بود که برای دریانوردان هرمزگان، دریا دیگر فقط موج و طوفان نداشت، جنگ هم داشت. ۸ مهر روز دریانورد است و پشت هر تردد دریایی قصه آدم‌هایی است که در روزهای ناامن، باوجود خطر، احتمال آسیب به شناور، نگرانی‌های بیمه‌ای و فشار معیشتی، همچنان باید دل به دریا بزنند.
روز دریانورد
امسال برای دریانوردان هرمزگان حال و روز متفاوتی دارد، آدم‌هایی که در سخت‌ترین روزها، وقتی صدای انفجار از ساحل به گوش می‌رسید و مسافران با نگرانی به افق خیره می‌شدند، بازهم راهی دریا شدند تا ارتباط جزایر با سرزمین اصلی قطع نشود.در هرمزگان بیش از ۵۰ هزار گواهینامه دریانوردی از سوی بنادر صادرشده و دریانوردان دارای گواهینامه معتبر، بخش مهمی از چرخه حمل‌ونقل دریایی استان را بر عهده‌دارند، چرخه‌ای که جابه‌جایی مسافر و استمرار خدمات دریایی را نیز شامل می‌شود.
از کودکی تا فرماندهی شناور
«سید رضا قریشی»، متولد ۱۳۶۰ و اهل بندرعباس، یکی از همین دریانوردان است، مردی که از سال ۱۳۸۰ وارد کار دریایی شده و امروز فرمانده شناورهای مسافربری «۲۲ بهمن» و «امپراتور» است. مسیر وی برای رسیدن به فرماندهی از سال‌ها کار در دریا گذشته است. قریشی ۱۲ سال نیز در سازمان بنادر و دریانوردی و در بخش تجسس و نجات فعالیت کرده و مدتی از نیروهای باسابقه این حوزه در هرمزگان بوده است.زندگی کاری‌اش در آن سال‌ها میان شناور ناجی و شناور مسافربری تقسیم می‌شد، ۱۵ روز روی شناور ناجی و ۱۵ روز روی شناور مسافربری. درنهایت علاقه به حوزه حمل‌ونقل مسافری باعث شد از مجموعه بنادر خارج شود و فعالیت حرفه‌ای خود را در این بخش ادامه دهد. از سال ۱۳۸۹ نیز به‌صورت جدی وارد سیستم حمل‌ونقل مسافری دریایی شد، کاری که حالا بعد از سال‌ها تجربه، برایش فقط یک شغل نیست و بخشی از زندگی او و خانواده‌اش محسوب می‌شود.
شغلی که نسل به نسل ادامه پیدا کرد
قریشی در خانواده‌ای بزرگ‌شده که دریا برایشان غریبه نیست. پدربزرگش ناخدای لنج‌های صیادی و تجاری بوده، برادرانش در حوزه دریایی فعالیت دارند و یکی از آن‌ها نیز کاپیتان شناور مسافربری است. پدر همسرش نیز سال‌ها کاپیتان شناورهای شرکت نفت بوده است. علاقه به دریا حالا به نسل بعد هم رسیده و فرزندان قریشی نیز به این شغل علاقه دارند. اما در کنار این علاقه، یکی از تلخ‌ترین خاطرات زندگی او نیز به خانواده و دریا گره‌خورده است. فرزند ۱۷ ساله‌اش که آموزش‌های کاپیتانی را آغاز کرده بود، پنج سال پیش پس از تشنج و در شرایطی که آمبولانس به‌موقع نرسید، جان خود را از دست داد.
رکوردی با ۵۰ هزار جابه‌جایی ایمن
سال گذشته برای قریشی با یک عنوان ملی همراه بود. وی به‌عنوان فرمانده نمونه کشور انتخاب شد، عنوانی که پشت آن جابه‌جایی ایمن حدود 40 هزار مسافر دریانوردی ایمن در ایام نوروز سال گذشته {1404} قرار داشت. برای این عملکرد، از معاون اول رئیس‌جمهور و وزیر راه و شهرسازی نیز لوح تقدیر دریافت کرده است. اما عدد 40 هزار فقط یک رکورد روی کاغذ نیست. پشت هر سفر، مسئولیتی وجود دارد که فرمانده شناور باید تا رسیدن مسافر به مقصد آن را بر عهده بگیرد، مسئولیتی که در شرایط عادی سنگین است و در روزهای ناامن، ابعاد دیگری پیدا می‌کند.
شناوری که ۱۸ ترکش خورد
با آغاز جنگ، شناور «امپراتور» برای تعمیرات در کشتی‌سازی کندالو در قشم قرار داشت. با صدور دستور تخلیه، نیروها مجبور شدند محل را ترک کنند، اما شناور امکان خروج نداشت و تا ۲۹ فروردین امسال همان‌جا ماند. پس از فراهم شدن شرایط، شناور با دشواری از کشتی‌سازی خارج شد، شناوری که به گفته قریشی حدود ۱۸ ترکش‌خورده بود. تعمیرات انجام شد و «امپراتور» دوباره به چرخه فعالیت برگشت، شناوری که خودش آسیب‌دیده بود، اما دوباره آماده خدمت شد.
ترس ۱۹۰ مسافر
یکی از تلخ‌ترین خاطرات قریشی مربوط به سفر برادرش با یک شناور مسافربری و حدود ۱۹۰ مسافر است. در شرایط نامساعد جوی، شناور از اسکله خارج‌شده بود که در مسیر، شناور دیگری در مقابل آن‌ها مورد اصابت قرار گرفت. ترس میان مسافران پیچید. برخی جلیقه نجات پوشیدند و حتی عده‌ای قصد داشتند خود را به آب بیندازند. درخواست برای بازگشت بالا گرفت، اما در آن شرایط برگشتن امکان‌پذیر نبود. شناور به مسیر ادامه داد و درنهایت ۱۹۰ مسافر را سالم به قشم رساند. این شاید همان بخش کمتر دیده‌شده فرماندهی یک شناور باشد، جایی که ناخدا باید درحالی‌که همه نگران‌اند، خودش آرام بماند و تصمیم بگیرد.
شب‌هایی که بندر حقانی خوابگاه شد
در روزهای جنگ، فعالیت بندر حقانی متوقف نشد. برای نیروهای شناورها در ورودی اسکله چادر بزرگی برپاشده بود و بسیاری از کارکنان شب‌ها همان‌جا استراحت می‌کردند. نیروهای گارد نیز برای مراقبت از شناورها حضور داشتند و صبح‌ها، ناخدایان و خدمه دوباره‌کار خود را آغاز می‌کردند. اما برنامه کاری دیگر شبیه روزهای عادی نبود. گاهی تردد باید پیش از تاریکی انجام می‌شد و اضطراب، بخشی از زندگی روزمره دریانوردان شده بود. قریشی یکی از سفرهای خودش را نیز به یاد دارد، زمانی که تنها سه مایل از بندر حقانی فاصله گرفته بودند و ناگهان ستون بزرگی از آتش در سمت فرودگاه بندرعباس دیده شد. مسافران ترسیدند و از او خواستند برگردد، اما شناور نیمی از مسیر را طی کرده بود و بازگشت ساده نبود. در چنین لحظه‌ای، ناخدا باید میان نگرانی مسافر و مسئولیتی که برای رساندن او به مقصد دارد، تصمیم بگیرد.
وقتی هزینه‌ها دلاری و درآمد ریالی است
اگر خطر جنگ یک روی ماجرا باشد، فشار اقتصادی روی دیگر آن است. قریشی می‌گوید هزینه تعمیر و نگهداری شناورها به شکل قابل‌توجهی افزایش‌یافته و قیمت قطعات و تجهیزات، تحت تأثیر نرخ ارز، فشار زیادی به مالکان وارد کرده است، درحالی‌که درآمد شرکت‌های مسافربری عمدتاً ریالی است.به گفته وی، حتی قیمت روغن مصرفی که زمانی حدود ۶۰ میلیون تومان بود، حالا به حدود ۱۹۰ میلیون تومان رسیده است. در چنین شرایطی، مالک با هزینه‌های سنگین روبه‌روست، دریانورد باید حقوق دریافت کند و مسافر نیز توان پرداخت محدودی دارد. نتیجه، فشار مضاعف بر کل زنجیره حمل‌ونقل دریایی است.
بیمه‌ای که پاسخگوی روزهای جنگ نیست
قریشی یکی از مطالبات مهم دریانوردان را مسئله بیمه می‌داند. به گفته وی، برخی شناورها در جریان جنگ آسیب دیدند، اما محدودیت‌های مربوط به پوشش خسارت‌های جنگی باعث شد مالکان برای جبران خسارت و تعمیر شناورها با مشکلاتی روبه‌رو شوند. وی معتقد است دریانوردانی که در چنین شرایطی همچنان فعالیت می‌کنند، نیازمند حمایت بیشتری هستند، به‌ویژه در حوزه بیمه، امنیت شغلی و مزایای مربوط به‌سختی کار.
موضوع سختی کار نیز از دیگر دغدغه‌های اوست، مسئله‌ای که به گفته قریشی، باوجود مسئولیت سنگین و شرایط دشوار فعالیت در دریا، هنوز برای بسیاری از دریانوردان به شکل مطلوب حل‌نشده است. دو شیفت کاری و خانواده‌ای که کمتر دیده می‌شود چراکه زندگی دریانوردی فقط به ساعت کاری روی شناور محدود نمی‌شود.
قریشی دو فرزند دختر و پسر دارد و می‌گوید برای تأمین زندگی خانواده گاهی از ۶ صبح تا ۱۱ شب کار می‌کند. گاهی پایان مأموریت مشخص نیست، ممکن است شب در هرمز بماند یا قشم. یعنی خانواده باید بپذیرد که ممکن است پدر، روزها در خانه نباشد. این بخش از زندگی دریانوردان کمتر دیده می‌شود، ساعت‌هایی که در اسکله و شناور سپری می‌شود، سفرهایی که طولانی می‌شوند و خانواده‌ای که باید با نبودن‌های مداوم کنار بیاید.
رکود گردشگری
کاهش رونق گردشگری جزایر نیز مستقیماً بر فعالیت دریانوردان اثر گذاشته است.قریشی می‌گوید سال گذشته با خنک شدن هوا، تعداد مسافران بیشتر بود، اما امسال به دلیل فشار اقتصادی، افزایش هزینه سفر و وضعیت موجود، میزان سفرها کاهش پیداکرده است.هرمز و دیگر مقاصد گردشگری دریایی دیگر شلوغی گذشته را ندارند و کاهش مسافر، خود را در درآمد فعالان حمل‌ونقل دریایی نیز نشان می‌دهد. افزایش بهای بلیت از یک‌سو برای پوشش هزینه‌های شناورها ضروری به نظر می‌رسد و از سوی دیگر برای مسافری که خود با مشکلات اقتصادی مواجه است، بار تازه‌ای ایجاد می‌کند.
دریایی که باید بچرخد
در هرمزگان، توقف تردد دریایی فقط به معنای توقف چند شناور نیست. ارتباط جزایر با سرزمین اصلی، رفت‌وآمد ساکنان، گردشگری، فعالیت‌های اقتصادی و حتی دسترسی به برخی خدمات، به استمرار این مسیرها وابسته است.
به همین دلیل، در روزهای جنگ نیز تلاش شد فعالیت دریایی تا حد امکان ادامه پیدا کند و دریانوردان باوجود افزایش خطرات، در مسیر باقی بمانند.
برای مسافری که سوار شناور می‌شود، شاید سفر از بندرعباس به هرمز یا قشم یک مسیر معمولی باشد،اما برای ناخدا، هر سفر مجموعه‌ای از تصمیم‌ها و مسئولیت‌هاست، از وضعیت آب‌وهوا و سلامت شناور گرفته تا امنیت مسافرانی که جانشان به تصمیم او وابسته است.
روزی برای شنیدن صدای دریانوردان
روز دریانورد امسال برای «سید رضا قریشی» و بسیاری از همکارانش، فقط یک مناسبت تقویمی نیست. پشت این روز، خاطره شناوری با ۱۸ ترکش، مسافرانی که از ترس جلیقه نجات پوشیدند، شب‌هایی که چادر بندر حقانی محل استراحت شد و سفرهایی قرار دارد که در میانه اضطراب، باید به مقصد می‌رسیدند.
دریانوردان هرمزگان در روزهای سخت، چرخه حمل‌ونقل دریایی را تا حد امکان زنده نگه داشتند، اما در کنار تقدیر از این تلاش‌ها، مطالباتی مانند امنیت شغلی، پوشش بیمه‌ای، توجه به‌سختی کار و حمایت از معیشت این قشر نیز مطرح است.
۸ مهرماه، فرصتی است برای دیده شدن کسانی که بخش مهمی از ارتباط دریایی هرمزگان را بر عهده‌دارند، دریانوردانی که در روزهای آرام و بحرانی، میان اسکله و جزیره در رفت‌وآمدند و مسئولیت جان مسافران را بر دوش دارند.
به این مطلب امتیاز دهید:
نظرسنجی
جدیدترین اخبار
هافبک ملی پوش استقلال مصدوم شد
آمادگی نیروی دریایی ایران برای مقابله با تهدیدات
انگلیس سفیر ایران را به دلیل تهدیدات امنیتی احضار کرد
تساوی بدون گل دیدار تراکتور و الشمال قطر
تاکید غریب‌آبادی بر انعطاف‌پذیری تهران در مذاکرات
سفیر ایران ادعای انگلیس درباره پایگاه فرفورد را رد کرد
واکنش ناتو به بیانیه ضدایرانی ۲۹ کشور درباره حادثه فرفورد
پروازهای ریاض به دلیل حملات موشکی یمن متوقف شد
ترکیب استقلال مقابل الغرافه اعلام شد
گفتگوی تلفنی وزرای خارجه ایران و عراق
حریق خودروی حامل سوخت قاچاق در جاده بندرعباس ـ میناب مهار شد
بیانیه ۲۹ کشور درباره ادعای دخالت ایران
کشف یک جسد در محدوده کهورستان
درخشش روابط عمومی نوسازی مدارس هرمزگان در هفتمین دوره مسابقه «ایستادگی برای ایران»
مصرف CNG پس از اجرای نرخ سوم بنزین افزایش یافت
سلام، من دستیار هوشمند گروه رسانه ای صبح ساحل هستم
از خبر، عکس، ویدئو، PDF روزنامه، هواشناسی، اوقات شرعی، تقویم و ساعت سایت بپرسید. گفتگو روی همین دستگاه ذخیره می‌شود.
