حوادث
ظهر یک روز کاری، بندرعباس با صدای مهیبی لرزید. انفجاری دریکی از بزرگترین مناطق بندری کشور، بندر شهید رجایی، آسمان شهر را دودی کرد. درحالیکه آتش سرکش در منطقه کانتینری شرکت سینا زبانه میکشید، انفجار دوم همه را در شوک فرو برد، کسی نمیدانست فرمانده عملیات اطفای حریق کیست، مسیرهای ایمنی کجاست و چرا حتی شیلنگهای آب آتشنشانی خشک ماندهاند.در چنین شرایطی، آتشنشانان بدون شناخت قبلی از محل، بدون تجهیزات کافی، اما با جانفشانی تمام، ایستادند تا جلوی یک فاجعه بزرگتر را بگیرند.با توجه به بعد مسافت، نخستین تیمی که به محل حادثه رسید، آتشنشانان پالایشگاه نفت بندرعباس بودند. اندکی بعد، تیمهای آتشنشانی شهر بندرعباس، نیروهای صنایع مجاور، شهرداری و مدیریت بحران استان نیز وارد میدان شدند تا عملیات گسترده مهار آتش آغاز شود.اکنون، از زبان یکی از اعضای همان تیم پیشرو، مهندس محمود نمازی، مدیر HSE شرکت پالایش نفت بندرعباس، روایت دقیق و پرتنش لحظات اولیه، مدیریت بحران، ناهماهنگیهای پرهزینه و کاستیهای ساختاری این حادثه را بازخوانی میکنیم.
لحظه وقوع انفجار اول کجا بودید و چه واکنشی داشتید؟
حدود ساعت ۱۲:۰۵ دقیقه ظهر روز شنبه ششم، با صدای انفجار سنگینی روبهرو شدیم. ابتدا تصور کردیم شاید در داخل مجموعه خودمان اتفاقی افتاده، اما بلافاصله صدای انفجار دوم که بسیار شدیدتر بود، ما را مطمئن کرد که حادثهای بزرگ بیرون از مجموعه رخداده. در این مرحله، با دستور مدیرعامل شرکت، به سمت محل حادثه حرکت کردیم و جزو اولین تیمهایی بودیم که رسیدیم.
اولین صحنهای که در محل انفجار دیدید چه بود؟
حدوداً ۱۲:۱۳ دقیقه به محل رسیدیم. با صحنهای آشفته روبهرو شدیم. مجروحین زیادی بودند که خودشان را از منطقه خارج میکردند،با آتشنشانی و مراکز درمانی هماهنگ کردیم و آمبولانس خواستیم. در آن لحظات هیچکس فرماندهی مشخصی نداشت. ما سعی کردیم ابتدا کنترل اولیهای ایجاد کنیم تا بتوانیم مسیر را برای نیروهای امدادی باز نگهداریم.
وضعیت امکانات آتشنشانی و تجهیزات منطقه چگونه بود؟
خیلی ضعیف.متأسفانه خطوط آب آتشنشانی فعال نبودند، ماشینهای آتشنشانی فقط برای پنج دقیقه آب داشتند. مجبور بودیم با تانکر آب بیاوریم. منطقه فاقد شیرهای آتشنشانی مناسب و زیرساخت ایمنی صنعتی بود، درحالیکه اینجا بندر استراتژیک و صنعتی شهید رجایی است...
پس از رسیدن نیروهای کمکی، چه برنامهای برای مدیریت بحران اجرا شد؟
ابتدا هماهنگی با آتشنشانی شهربندرعباس صورت گرفت. کمکم نیروها از شهرستانهای اطراف و حتی استانهای همجوار مثلکرمان آمدند. ولی چون اغلب این نیروها شناختی از یکدیگر نداشتند، ابتدا سردرگمی وجود داشت. خوشبختانه با تلاش زیاد، همبستگی خوبی بین تیمها ایجاد شد و توانستیم مسیر عملیات را تا حدی نظم بدهیم.
در خصوص فرماندهی عملیات، آیا ساختار مشخصی تعریفشده بود؟
ابتدا اعلام شد که کنترل عملیات را به عهده بگیریم این هماهنگی توسط HSE بنادر و دریانوردی صورت گرفت و در کنار تیمهای نفتی مشغول اطفا حریق بودیم و مدیریت عملیات را تا انتها ادامه دادیم.
آیا از سوی شرکتهای مالک کانتینرها (مانند شرکت سینا) تیمامدادی حاضر بود؟
خیر، متأسفانه شرکت سینا در آن لحظات اصلاً در محل حضور نداشتند. ولی تیمهای آتشنشانی بندر شهید رجایی در منطقه حضور داشتند.
آمار نیروهای حاضر در عملیات چقدر بود و آیا خسارت جانی برای آتشنشانان وجود داشت؟
بالغبر ۲۰۰ تا ۳۰۰ آتشنشان در مقاطع مختلف درگیر عملیات بودند. خوشبختانه حتی یک نفر از آتشنشانها آسیب ندید، که اینیکی از نقاط قوت عملیات بود. تنها فوتی مربوط به یکی از کارکنان HSE شرکت سینا بود که متأسفانه در لحظه ابتدایی انفجار جان باخت.
کنترل نهایی حریق چقدر زمان برد؟
فرایند کامل حدود ۷۲ ساعت طول کشید. تا پنجشنبه (۱۳ اردیبهشت)، لکههای کوچک حریق نیز کاملاً مهار شد، البته سختی اصلی به دلیل تغییر شکل کانتینرها براثر موج انفجار بود که امکان جابجایی با دستگاههای عادی را نمیداد. مجبور شدیم ماشینآلات راهسازی وارد کنیم.
از نظر تخصصی، حادثه چه تفاوتی با دیگر حریقها داشت؟
این حادثه در بخش کانتینری رخ داد .بعدها مشخص شد که علاوه بر مواد غذایی و لوازمیدکی، کالاهای نفتی نیز در آن منطقه وجود داشته که اطفا حریق آن نیازمند تخصص خاص خود است.
آتشنشانی صنعتی و شهری کاملاًمتفاوتاند. در آتشنشانی شهری، مواد قابلاحتراق مشخص هستند. ولی وقتی فرآورده نفتی در کار باشد، شرایط فرق میکند.
از این حادثه چه درسهایی میتوان گرفت؟
اول اینکه فرماندهی واحد و از پیش تعیینشده برای شرایط بحرانی ضروری است. دوم، زیرساختهای ایمنی مثل خطوط آب و آتشنشانی باید همیشه فعال و تحت تستهای ماهانه باشند.سوم، آشنایی نیروهای صنعتی و شهری باهم و تمرینهای مشترک ضروری است، چون فرایند خاموش کردن آتش در مناطق صنعتی با مناطق شهری کاملاً متفاوت است.
چه پیشنهادی برای مدیریت بحران در آینده دارید؟
ساختار فرماندهی باید مشخص و ثابت باشد. تجهیزات لازم در همه مناطق صنعتی بهویژه در بنادری مثل شهید رجایی باید بازبینی و بهروزرسانی شوند،شرکتهایی مانند سینا که مسئولیت بخشی از منطقه رادارند، باید تیم عملیاتی فعال داشته باشند و مهمتر از همه، مانورهای مشترک بین نهادهای مختلف باید جدی گرفته شود.
در مورد آمادگی و مانورهای قبلی شرکت نفت چه نظری دارید؟
ما در طول سال برنامههای آموزشی و مانورهای متعدد داریم. هفتهی قبل از حادثه هم تیمهای آتشنشانی ما تمریناتی انجام داده بودند و همین باعث شد آمادگی خوبی برای مقابله با حادثه داشته باشیم.
هشدار شعلهها
این گفتوگو پرده از واقعیتی تلخ در دل یک عملیات فداکارانه برداشت، جایی که آتشنشانان، بدون شناخت کافی از محل، با حداقل امکانات و در نبود فرماندهی روشن، جان خود را برای مهار یک بحران به خطر انداختند.
انفجار در منطقه کانتینری بندر شهید رجایی نهتنها آزمونی برای تجهیزات و سرعت عمل نیروهای امدادی بود، بلکه آینهای شد برای دیدن ضعفهای ساختاری، نبود زیرساختهای حیاتی و خلأ مدیریت متمرکز در شرایط اضطراری. درحالیکه نیروهای امدادی، از آتشنشانان صنایع و شهرداری گرفته تا تیمهای عملیاتی شرکت نفت، با هماهنگی تدریجی و انسجام انسانی بحران را کنترل کردند، اما روشن شد که استان هرمزگان نیازمند بازتعریف جدی در مدل مواجهه با بحرانهای صنعتی است؛ مدلی که تنها با اتکای صرف به فداکاری قابلدوام نیست.
اکنون، این حادثه نهفقط یادآور یک خطر مهارشده، بلکه هشداری صریح برای آیندهای است که ممکن است فرصتی برای جبران نداشته باشد.
جدیدترین اخبار
استخدام حسابدار با هفت سال سابقه کار در یک شرکت معتبر
نخستین پیام بنزما پس از پیوستنش به الهلال
جنگلهای ساحلی سپر سبز هرمزگان در برابر ریزگرد و سیلاب هستند
خودروی جدید تسلا معرفی شد
الناز شاکردوست از سینمای ایران خداحافظی کرد؟
افزایش قیمت طلا و نقره در بازارهای جهانی
رشد ۲۹ درصدی سرمایه گذاری جواز تاسیس صنعتی در هرمزگان
آگهی مناقصه عمومی دومرحله ای با ارزیابی
آغاز عملیات اجرایی فاز دوم پایانه نفتی سیدلف در بهمنماه امسال
اجرای طرح مستمر کنترل پشه آئدس و حذف زیستگاههای لارو در کیش
آگهی مناقصه عمومی با اخذ سپرده نوبت دوم
آگهی مناقصه انتخاب پیمانکار بازاریابی
آگهی مناقصه انتخاب پیمانکار تهیه غذای پرسنل
افشاگری یک عملیات روانی
فرصت و ظرفیت محدود ثبتنام از متقاضیان سفر عمره در دوره جدید
آتش سوزی اتاق یک واحد آپارتمان در بندرعباس
