بافتی فرسوده از ایمنی

آغاز حریق

ساعت ۲۰:۲۵ دقیقه شب شنبه گذشته، نخستین تماس با سامانه ۱۲۵ دریافت شد. شعله‌ها از طبقه دوم ساختمان سه طبقه که به انبار لوازم‌خانگی تغییر کاربری داده شده‌بود آغاز شد. جایی که پارچه، لوازم منزل‌و مواد قابل‌احتراق بدون هیچ قاعده‌ای انباشته‌شده بود. همین ترکیب، آتش‌نشانی را با دشواری‌های متعدد در اطفای حریق‌ مواجه کرد. حلقه‌ای امنیتی با حضور نیروهای انتظامی و پلیس راهنمایی و رانندگی شکل گرفت‌ تا صحنه حادثه از ازدحام مردم و اختلال احتمالی مصون بماند.

مهار آتش

مدیرعامل سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی بندرعباس در گفتگو با صبح ساحل بیان داشت: با اعزام اولیه ایستگاه شماره ۶ و سپس حضور نیروهای عملیاتی از شش ایستگاه دیگر، توانستیم عملیات مهار حریق را آغاز کنیم. محمدامین لیاقت ادامه داد که در مجموع ۳۷ آتش‌نشان و ۸ خودروی عملیاتی درگیر این عملیات بودند.

آتش در ساعت ۰۱:۰۵ بامداد روز یکشنبه مهار شد، اما آثار آن همچنان در دل بازار سنتی باقی ماند. به گفته لیاقت، انبار حادثه‌دیده از جمله ساختمان‌هایی بود که به‌صورت غیرمجاز از کاربری مسکونی به انبار کالا تغییریافته بود.

بازار ناایمن؛ انبارهای خودسرانه

در بررسی‌های میدانی مشخص شد بسیاری از واحدهای بازار قدیم، بدون مجوز رسمی و خارج از ضوابط ایمنی، به انبارهایی برای دپوی اجناس تبدیل‌شده‌اند. مدیرعامل سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی بندرعباس با اشاره به این روند خطرناک‌اظهار داشت: برق‌کشی‌های غیراستاندارد، استفاده از سایبان‌های خطرآفرین و سقف‌های نامناسب و تغییر کاربری بدون مجوز ازجمله عوامل عمده بروز چنین حوادثی هستند. متأسفانه هرکسی هر طور خواسته، بر ساختار این بازار افزوده؛ بدون هیچ نظارت جدی.

لزوم نصب شیرهای آتش‌نشانی در بازار

یکی از کسبه باسابقه بازار قدیم بندرعباس، در گفت‌وگو با ما گفت: در اطراف بازار، واحدهای مسکونی زیادی وجود دارد که به‌ظاهر برای سکونت اجاره داده می‌شوند، اما درواقع به محلی برای نگهداری کالا و اجناس تبدیل‌شده‌اند. بسیاری از دست‌فروشان این خانه‌ها را اجاره می‌کنند و به‌صورت غیرمجاز، از آن‌ها به‌عنوان انبار استفاده می‌کنند؛ بدون آن‌که در‌سامانه ثبت انبارها نام‌نویسی شده باشند. از آنجا که فعالیت این افراد رسمی و قانونی نیست، امکان نظارت و بازرسی بر نحوه نگهداری اجناس آن‌ها وجود ندارد. وی ادامه داد: گفته می‌شود واحدی که در این حادثه دچار آتش‌سوزی شد، متعلق به مغازه‌داری بوده که به‌عنوان واحد مسکونی اجاره کرده بود که خود این فرد در آنجا زندگی می‌کرد. این کسبه ادامه داد: اگر قرار بر انبارداری کالاهای کلان است، باید اجناس در فضاهای استاندارد و حتی‌المقدور خارج از بافت متراکم بازار نگهداری شود. وی همچنین با اشاره به یکی از خلأهای اصلی در تجهیزات ایمنی بازار گفت: یکی از مهم‌ترین مشکلات بازار، نبود شیرهای آتش‌نشانی در داخل بافت است، در جریان آتش‌سوزی اخیر، این موضوع به‌وضوح احساس شد. قرار بود پس از مرمت سقف بازار، دستگاه‌های مسئول نسبت به جانمایی و نصب شیرهای آتش‌نشانی در مسیر بازار اقدام کنند، اما این وعده روی کاغذ ماند و عملی نشد. اگر این امکانات فراهم بود، آتش خیلی زودتر مهار می‌شد و خسارات به‌مراتب کمتری به کسبه وارد می‌شد.

کابل‌کشی‌های فرسوده و رهاشده

این کسبه در ادامه به مشکلات زیرساخت برق نیز اشاره کرد: کابل‌کشی‌های فرسوده و رهاشده در سطح بازار هنوز هم به همان شکل سنتی باقی‌مانده‌اند، سیم‌های بدون پوشش مناسب در معرض جرقه و آتش‌سوزی هستند. وی تصریح کرد: این ‌یک تهدید جدی است که هرلحظه می‌تواند فاجعه‌بار باشد، روشنایی بازار هم نامناسب است و همین باعث شده که معبرهای شلوغ بازار در ساعات شب بیشتر در معرض خطر باشند.

آتش‌نشان مصدوم

در جریان عملیات، یکی از آتش‌نشانان دچار مصدومیت سطحی شد و بلافاصله به اورژانس منتقل شد. باوجود گستردگی حریق، به گفته مسئولان سازمان آتش‌نشانی، هیچ‌گونه تلفات انسانی یا مصدومیت جدی در میان شهروندان گزارش نشده است.

بررسی علت حادثه

تیم‌های کارشناسی آتش‌نشانی و مدیریت بحران استان در حال بررسی دقیق علت حادثه هستند. به گفته لیاقت، پس از تکمیل بررسی‌های میدانی و جمع‌آوری مستندات، علت دقیق وقوع آتش‌سوزی به‌صورت رسمی اعلام خواهد شد.

بازاری که در آستانه حادثه نفس می‌کشد

بازار قدیم بندرعباس، با آن‌که به‌تازگی بهسازی‌هایی در آن صورت گرفته، همچنان در برابر خطر حریق آسیب‌پذیر است. پیوستگی مغازه‌ها، نبود سیستم اطفای حریق مرکزی، سیم‌کشی‌های فرسوده، کوچه‌های باریک و غیرقابل تردد برای ماشین‌های امدادی و تبدیل غیرمجاز واحدهای مسکونی به انبارهای مملو از اجناس قابل اشتعال، این مکان را به یک نقطه پرریسک تبدیل کرده است. در پایان باید گفت که حادثه‌ای که شنبه‌شب رخ داد، یک هشدار جدی برای مدیریت شهری، بازاریان و دستگاه‌های نظارتی است. اگر سازوکار مناسبی برای نظارت بر ایمنی بازارهای سنتی و ساماندهی انبارها اتخاذ نشود، دیر یا زود باید منتظر تکرار فاجعه در مقیاسی بزرگ‌تر باشیم. لزوم بازنگری در نظارت‌های شهری، بررسی ایمنی سازه‌های قدیمی و تدوین ضوابط سخت‌گیرانه‌تر برای انبارهای کالا در مناطق مسکونی و تجاری، امری ضروری به نظر می‌رسد.