مدیریت نگهداری و تعمیرات،حلقه مفقوده ی صنعت ساختمان کشور

با مرور حوادث ناگواری چون پلاسکو درسطح کشور و بروز حوادث تلخ در اماکن تجاری و اقامتی هرمزگان ما مقوله ی مدیریت نگهداری و تعمیرات ساختمان اهمیت حیاتی می یابد. همچنین در کشور ما به دلیل اهمیت ناچیز به این مسئله شاهد کاهش عمر مفید ساختمان ها به عنوان سرمایه ی ملی و کاهش بهره وری به عنوان الزامات فرآیند توسعه هستیم.

در حالی که در دنیا شاهد افزایش تعداد ساختمان های با عمر مفید بیش از 100 سال هستیم این رقم در کشور ما به 25 سال می رسد و در صورت تداوم رویه ی کنونی یعنی استفاده از افراد غیر متخصص و فاقد صلاحیت پیش بینی می شود به حتی 20 سال هم کاهش یابد. متأسفانه نگاه سیاست گذران در این مقوله عمدتا واکنشی بوده و پس از حوادث ناگوار به این مقوله توجه شده است. به طور مثال در مبحث 22 مقررات ملی ساختمان که توسط وزارت راه وشهرسازی تدوین شده است، ذیل عنوان مراقبت و نگهداری از ساختمان به این مقوله اشاره شده است اما در رویه های کنونی نظام ساخت و ساز شهری از ضمانت اجرایی لازم برخوردار نیست. به نظر کارشناسان حتی انتخاب عنوان آن هم با توجه به ضرورت ها و نیازها بهتر است به مدیریت نگهداری و تعمیرات ساختمان تغییر یابد اقدامی که البته ضمن ارزشمند بودن دارای اشکالات جدیست وبه گفته ی همین اهالی فن اولین اشکال این مبحث یعنی مبحث 22 در طبقه بندی ساختمان ها و فرآیند کاری آنها ست که همبستگی معناداری با مبحث دوم همین مقررات که نظامات اداری کارهای ساختمانی را مشخص می کند ندارد. همچنین این مبحث بایستی با سایر قوانین و قانون شهرداری ها و تملک آپارتمان ها مطابقت داشته باشد، که متاسفانه چنین نیست و توجه بیشتری را در این حیطه می طلبد. پرواضح است که نگاه به مدیریت نگهداری و تعمیرات ساختمان باید از طراحی شروع شود چه آنکه یک طراحی خوب با نگاه همه جانبه درست و هماهنگی عناصر معماری،سازه، تاسیسات و جانمایی خوب شهری در افزایش عمر مفید ساختمان ها نقش اساسی دارد. در برنامه‌های وزیر سابق راه وشهرسازی، عباس آخوندی مبحث مدیریت نگهداری و تعمیرات ساختمان به نحو برجسته تری نمود یافته بود اما با رفتن او از این وزارتخانه گویی این موضوع به فراموشی سپرده شده است وبه جز اشاره ای که اخیرا یکی از معاونان این وزارتخانه آنهم به صورتی جزئی و گذرا اقدام عملی موثری دیده نشده. بر خلاف کشور ما اما این مبحث در کشور های توسعه یافته به گونه ای جدی به آن نگریسته می‌شود و با اهتمام ویژه به این مبحث از سوی مراجع ذیصلاح پس از فرآیند طراحی و نظارت و اجرا در ساختمان های تحت استفاده، بازرسی های فنی و ایمنی با جدیت دنبال می شود وبرای این مسئله شرکت های خدمات نگهداری و تعمیرات ساختمان این وظیفه را بر عهده دارند. این حلقه ی مهم در محافل علمی و دانشگاهی ماهم مفقوده است چرا که بر خلاف کشور های توسعه یافته که بدین منظور رشته های تحصیلی خاصی در نظر گرفته شده،در کشور ما علاوه بر نبود مهندسین متخصص و کارآزموده ، حتی کتاب ها و مجلات اندکی بدان اختصاص یافته است. امید است متولیان امر ضمن توجه ویژه به این مقوله و تلاش در تهیه ی قوانین و مقررات مناسب همچنین تربیت مهندسان کارآزموده در این رشته بتوانند از سرمایه های ملی کشور به نحو شایسته تری نگهداری کنند. تا مدیریت نگهداری و تعمیرات ساختمان به افراد فاقد صلاحیت، این مدیریت به نظم ساختمان محدود نشود. توجهی که علاوه بر بهروری و حفظ سرمایه های ملی می تواند نگاه سیاست گذران را به بازاری شکوفا و اشتغال زا هم جلب کند. امری که می تواند در ابتدا از ساختمان های بزرگتر شروع شده و در مراحل بعدی به سایر ساختمان ها تسری یابد.