فارغان سرزمين اساطيري و شاهنامه‌اي هرمزگان!

صبح ساحل ، اجتماعی - دياري ديگر؛ شايد در دل زمين؛ سرزميني سرشار از گنج از زمان مادها و زرتشت که در خاک زر خيز هرمزگان قرار دارد. سرزميني اهورايي که يک دنياي عجيب در زير زمين و دنيايي منحصر بفرد و جالب با اسامي خاص شاهنامه اي و باورهاي فوق ا لعاده انساني در روي زمين دارد. منطقه اي افسانه اي که قدمت مجسمه شير مفرغي مكشوفه در اين سرزمين باستاني به 1800سال پيش از ميلاد مسيح (ع)مي رسد. شايد نظيرشهرهاي زيرزميني شگفت انگيز دنيا روزي سر از خاک بيرون بياورد.  شبيه شهر زير زميني رازآلود کاريزجزيره زيباي کيش که2500 سال قدمت دارد. يا همچون  شهراَرَتَ جيرفت-مهد تمدن بشر؛  شايد مثل پل لاتيدان روستاي کل متلي بندرعباس- طويل ترين پل ساروجي ايران، شايد هم مثل شهر تاريخي و زيرزميني «اويي» در نوش آباد کاشان که شهري نظامي و نمونه کامل و مبتکرانه اي از به کارگيري اصول پدافند غيرعامل به شمار مي رود.  ممکن است هم بسان دولت شهر باستاني- شهر سوخته زابل، پيشرفته ترين شهر جهان قديم- قد علم کند. اين شهرهاي عجيب اغلب  دهه 70 و 80  به علت بارندگي و اتفاقات ساده  از زير خاک سربرآوردند. شايد ا هرام ثلاثه، عجايب باقي مانده از دنياي باستان که گنجينه اي به نام شهر خدايان را در زير خود دارد ديگر تنها نباشد و  شهرهايي مثل معدن 300 کيلومتر ي نمک جنوب لهستان، شهرهاي زير زميني استراليا- مرکز عقيق دنيا؛ شهر زيرزميني  7 طبقه ترکيه  و ... شهري نيز در سرزمين باستاني ايران و استان متفاوت و عجيب هرمزگان، باستان شناسان را با گزينه اي جديد، متحير کند.

 موقعيت استراتژيک «فارغان»

منطقه زيبا، گردشگري  و سرزمين کهن فارغان از کهن روزگاران در 75 كيلومتري شهرستان استثنايي حاجي آباد ودر 235 كيلومتري شمال شرق مركز استان هرمزگان،  آرام خفته است. دياري با مساحت تقريبي 3000 كيلومتر مربع كه ارتفاعات دهشيخ و دشت ارزوئيه در استان كرمان در شمال از با آن بودن لذت مي برند. درجنوب بر فراز بلند ترين ارتفاعات استان ايستاده است. بخش احمدي را در خاور خود دارد و  آفتابش بر دهستان باستاني تارم زمين، رنگ طلايي غروب  مي بخشد.

راهي براي رسيدن به بهشت پنهان

نشاني باغ را از باغبان بايد پرسيد؛ از تنگ دل تونل تنگ زاغ که زيبا گذر کرديم؛ به روستاي ديدني سرچاهان رسيديم؛ سپس قلعه گهکم ما را به ديدن دعوت کرد؛ آنگاه به تونل تزرج  که راه ورود به يک عالمه زيبايي است تبريک گفتيم و گذر کرديم؛ به دو راهي» درودي « رسيديم. پس از آن سيروئيه، شميل، جائين ودشت آشکارا را پشت سرگذاشتيم. به کش روخونه زيبا رسيديم، از آنجا به ميمند و نهايتا به فارغان سرزمين  ضرب سکه  عزيمت نموديم. بخشي به بخشندگي باران و زيبايي خودش، متشکل از آبادي هاي شاخص بخوان، بُسته، تي در، بند کوه،رحيم آباد، کشروخونه، نسا، دهنه ميمند، نارمند، شاهرود، مزرعه(مزروع)، ميمند ، کهنوج و نظام آباد است. البته پيش ازاين فکر مي کردم از آبادي هاي باغان، سياهک(سَهک) و سيرمند مي شود به فارغان رفت اما کوهي بزرگ بين اين دو منطقه حايل شده بود. وليکن راه قديمي دسترسي به فارغان نيزبراي اهالي آنجا نوستالژي است، راه شوسه اي که از سياهو، سيخوران، جغدرو احمدي مي گذرد و با صرف زمان 2 ساعت و نيم از بندرعباس به ديار اهالي شاهنامه مي رسد.

زادگاه مردمان آزاده

« فارغان» از كلمه فارغ به معني آزاد ، رها و آسوده گرفته شده است. از آنجا كه اين سرزمين ،مكاني امن،دلنشين و خوش منظر و داراي آبهاي گوارا و خنك بوده و مردمانش فارغ از هياهو  و مشكلات در اين سامان به استراحت و خوشي مي پرداختند لذا كلمه فارغان به معني كساني كه آزاد  و رها هستند در مورد اين سرزمين دوست داشتني به كار رفته که مردمان آزاده در آن سکنا گزيده اند.

سرزمين معطر

رايحه دشت خودرو گل نرگس مزروع، آنگاه که با ترانه دلنشين چشمه هاي تيدر و بخوان  در هم مي آميزد، شگفت زده خواهي شد؛ طبيعتي بسيار بكر و سرشار ازسر سبزي، دامنه ها و دشت هايي با تن پوش گل ها وگياهان  زيباي دارويي معطراويشن ، مور تلخ ، كلپوره ، بنفشه شيرين ، بابونه ، رازيانه ، زيره سياه ، كتيرا ، جَفت ، مورت ، شيرين بيان ، پونه تركي ، زرشك قرمز ، اويشن پائيزه ، بادام تلخ و...  ارتفاعات بلند قامت بونه و تشكر ،آبشار دهنه بخوان و ... که لطافت و خنکي کم مثالي را ايجاد مي کند.

تاريخ کُهن و انسان هايي متمدن

مي گويند «پشت بام تمام خانه هاي اين سرزمين روزي به هم وصل بوده و مي شد از روي يک پشت بام  روي همه پشت بام هاي  شهر قدم بزني»؛ غار بزرگ و 2000 متري «جناب علي « يادگاري از تاريخ مانده است. پيشينه فارغان،  بواسطه وجود آثار و بقاياي موجودآتشكده  که نشان از قدمت ديرينه اين سرزمين در آيين يكتا پرستي دارد به دوران مادها و زرتشت مي رسد،  با توجه به آثار به دست آمده همچون مجسمه شير مفرغي63 کيلوگرمي مكشوفه سال 1362 روستاي بُسته اين سرزمين كه قدمت آن به 1800سال پيش از ميلاد مسيح (ع)مي رسد و هم اکنون به دلايل امنيتي  درموزه كرمان نگهداري مي شود راز بزرگي از شهري زير اين سرزمين فعلي دارد.  خطه اي که  قلعه ها  و دژهاي گوناگون كه آثار بسياري از آنها هنوز پا بر جاست و همچنين آثار كشاورزي موجود مربوط به هزاران سال قبل ، بيانگر تمدني كهن و باستاني و تاريخي درخشان فارغان دارد .  دهکده سيد نشين بُندان  نيز که به مهد عتيقه فارغان شهرت دارد نيز دليل محکمي بر قدمت  چند هزار ساله اين ديار زيباست. سرزميني كه تاكنون ناشناخته مانده است و شايد روزي دست طبيعت ويا هم باستان شناسان راز نهفته در دل خاک  اين سرزمين را کشف کنند.

برگي ديگر از تاريخي تکرار نشدني

 بقعه مباركه امامزاده  شاه ركن الدين (ع) بزرگوار از نوادگان  امام سجاد (ع) تاريخ ديگر را در پيشينه اين سرزمين ثبت مي کند. قلعه گشنوئيه  در شمال اين بخش که در زمان حمله چنگيز خان مغول به ايران همزمان با قلعه ميناب تخريب شد، حرف هاي نگفته زيادي داشته باشد.

«ميمند» بزرگترين قلعه منطقه در شرق شهر فارغان واقع شده است، همچنين قلعه هاي كيوان پور، دژ و قلعه سرخ روزي ناگفته هاي ديگر اين جغرافيا را  افشا خواهد کرد.

اماکني ويژه براي سرزميني خاص

منطقه کبوتري با هزاران کبوتر کوهي، دهنه جذاب نارنجي پوش سرشار از عطرو طعم نارنگي خوشمزه اَرَچَه، کلوکي با زندان هاي عجيب طبيعي ، کوه اَنبُز، منطقه لَمُشاکه، شكارگاه هاي متنوع پُر از پرنده ، قوچ، ميش، بز كوهي روباه ، شغال ، گرگ؛ كفتار،سياه گوش، کاراکال(نوعي گربه وحشي)، پلنگ، خرس و ... بلند ترين قله استان به  نام تَشّكر به ارتفاع 3267متر قله بانه به ارتفاع 3200متر كوه كلستان، كوه  باغ ارژن ، كوه صعب العبور شاشكن(شاه شکن)، كوه برفاب ، قله مُرگ ، كوه دغ فارغان و ... نارنگي شهر فارغان  در باغ هاي معروف به روستا هاي تيدر، بخوان، نارمند ، دهنه ميمند و باغ هاي بندان، بنده کوه،  گرو، گدارجارو، رکن آباد، روماني، چکري، حسين آباد، فتنه آباد و... مراکز مهم کشاورزي استان هرمزگان است وچون از تنوع آب‌وهوايي برخوردار است داراي تنوع محصول نيز مي‌باشد چنانکه با وجود درخت خرما ومرکبات پرتقال، گريپ فروت، بکرايي، ليمو شيرين، ليمو ترش که خاص مناطق گرم است درمنطقه‌اي مانند فارغان وبخوان درختان سردسيري مانند پسته، سيب، بادام، گردو، زردآلو، آلوچه، شليل، انار، انگور، توت و ... نيز ديده مي‌شود. از نظر ديگر کشت وبرداشت گندم مرغوب، جو، سيب‌زميني،هندوانه، پنبه‌‌وذرت هم از قابليت بالايي برخوردار است. خرماي پيارم Piarom  اين منطقه درسال‌هاي اخير شهرت جهاني يافته و  علاوه‌ بر آن خرماي خاصويي و خنيزي نيزکاشت مي شود.

 اطلاعات عمومي

كشاورزي كار عمده اهالي شهر فارغان و توابع است.  زمين نخستين مسجد عصر فعلي اين منطقه نيز اهدايي مرد بزرگ و خير فارغان- اکرم آقا معتضد کيواني است.  دبستان ناصري فارغان به نام ناصر معتضد کيوان اهداکننده ساختمان سال تحصيلي  30-1329 و  دبستان بخوان سال تحصيلي 35-1334  احداث شده اند. جشنواره نارنگي فارغان نيز رسم پسنديده شکر گزاري مردمان از خداي بخشاينده است.

غنچه گل سرخ فارغان در بازار بزرگ هندوستان

به روايت فارسنامه ناصري در بلوک سبعه کاشت گندم،  جو، شلتوک، ذرت، پنبه، کنجد، نخودوماش ولوبيا درناحيه خشن‌آباد وفارغان؛ مويز و غنچه‌گل سرخ به صورت ديم معمول رايج بوده بطوري‌که هر سال خروارها از مويز وغنچه‌گل‌سرخ به هندوستان حمل مي‌شده است.

اسامي شاهنامه اي براي مردان؛

جالب ترين بخش فارغان نيز اسامي پر تعداد شاهنامه اي است که در کشوروحتي دنيا نيز بي سابقه است. اگر چشممان را براسامي عجيبي نظير چُغاد، مولر، گيتار، کا لر، بدَخش، پشنگ، تموچين، پترُس، صمصام، ببراز و ... ببنديم با يک دنيا اسم اسطوره اي مواجه مي شويم.در دقايقي کوتاه بيش از 200 اسم را نوشتيم که برخي از اين اسامي را اينجا دليلي بر مدعايمان آورده ايم. اسفنديار، گشتاسب، آرش، آفراسياب، پشوتن، پوريا، کيقباد، سيامک، سياوش، رستم، سام، زال،  سهراب، رويين تن، گودرز، رُهام، ژوبين، بابک، انوشيروان، بهرام، کورش، داريوش، رادان، برزو، برزين، هومن، کاوه،  اشکبوس، ستايش، آرشک، اُرد، اشکان، منوچهر، فريدون، آبتين، دادآفرين، کيکاووس، کيومرث، گُستهم، گلشاه، گودرز،  پيل تن، هوشنگ، جمشيد، پدرام، تهماسب، تهمتن، جاماسِب، خشايار، خسرو، جهانگير، تورج، پريما، کيارش،کيانوش، بيژن، بُزانوش،خرداد، کيخسرو، اسکندر، ونداد، هرمز، هومن، مازيار، کسري، کاميار، ژيوار، سالار، سهند، فرهنگ، بستام، گيو، مانوش، ماهان، هيربُد، برديا، اردوان، خشايار، تيرداد و ...

اسامي شاهنامه اي براي بانوان

البته در بين بانوان نيز اسامي جالبي هم نظير پولين، کيوان دخت، شاهزاده، کيوانه، گل اندام، ايران و ... وجود دارد اما اسامي  شاهنامه اي زيادي يافتيم که از تعداد اندکي نام خواهيم برد. تهمينه، شهربانو، گلشن، گلي، گيتي، گيسو، کتايون، کيانا، کيميا، لاله، لادن، کيارش، کيا، گلبهار،منا، منيژه، آذردُخت، شرمين، مهرانگيز، تارا، پريوش، رومينا، آريا، آرزو، آرينا، آزيتا، آذين، آسيه، آيدا، ارغوان، اختر، افسانه، الناز، پوپک، بهارک، بهاره، ژاله، بهناز، پروانه، پوران، پونه، پيمانه، پيوند، دلارام، دلشاد، دلکش، ديبا، رامش، رکسانا، رودابه، مهرنوش، روان کام، رومينا، رها، ژيلا، سارا، ساقي، ساغر، سايه،ستاره، سروناز، سوسن، شبنم، شکوفه، شيوا، فرشته، فرناز، فروغ، فروزان، فرنگيس، فريبا،  فيروزه، گلنسا، گلنار، ماريا، ماندانا، مبينا، مرواريد، مژگان، مهري، مهشيد، مهناز، مينا، مينو، ناز گل،  نازنين، نگار، نگين، نيلوفر، هستي، سرور، ياسمين و ...

با چشمان خودم « يوزپلنگ» را ديدم!

يوزپلنگ نيز تا اوايل دهه هفتاد در اين منطقه مشاهده مي شد.يکي ازاهالي مي گويد: به چشم خودم يوز پلنگ را در اين سرزمين ديدم. اين ترانه زيباي» زنان برين قبله دعا، يوزپلنگ پيدا بودن» بر همين اساس سروده شده است. يوزپلنگي که اهالي فين، رضوان، سياهو، گهره و ... را به امان رسانده بود و نوزادانشان را مي خورد  نهايتا توسط يکي از شکارچيان اهالي فين از پاي درامد هرچند شکارچيان و نظاميان آن دوره موفق به شکار اين حيوان درنده نشده بودند. نوع شکار نيز در نوع خود جالب و منحصر بفرد است زيرا شکارچي ماهر با زيرکي خاصي خود را به محدوده استراحت يوز پلنگ در بياباني دوردست مي رساند و ابتدا صداي گوسفند و چند  صداي مختلف  ازحيوانات اهلي را در مي آورد که يوز هيچ توجهي نکرده است ولي به محض شنيدن صداي نوزادي که شکارچي تقليد مي کرد عکس العمل نشان مي دهد و شکارچي با ذکاوت آنرا  با گلوله از پا در مي آورد و سر حيوان را نزد کد خداي آن زمان فين که هاشم آقاي معتضد کيوان بوده است مي برد و با هداياي مردمي روبرو مي شود و مردم نيز به دليل اين اقدام چند روز جشن و پايکوبي مي کنند.

جواهري در جنوب ايران

«فارغان» را بايد جواهري در جنوب ناميد که سرزمين خوانين نشين وپيشرفته بوده است. مي گويند ضرب سکه دراين شهر انجلم مي شده و آثار مکشوفه از دل خاک اين سرزمين بيانگرسکه هايي عجيب از دوران باستان خبر مي دهد.

پرونده اي که همچنان باز است

مطالب جالبي که از اين ديار تقديمتان کرديم بخش بسيار بسيار کوتاه از تاريخ کهن اين سرزمين است که منتظريم اهالي گرانمايه آنجا ما را با زواياي ناشناخته ديگر فارغان آشنا کنند تا با گشاده دستي در اختيارشما مخاطبان خوبمان قرار دهيم.