ناگفته‌هاي پسياني و غافلگيري رضا کيانيان

صبح ساحل ، هنری - وقتي لبخندي به پهناي صورت بر چهره رضا کيانيان نشست، فهميديم که در غافلگير کردنش موفق شده‌ايم!رضا کيانيان در شرايطي که فکر مي‌کرد قرار است گفت‌وگوي دوستانه‌اي درباره يک کمپين خيريه داشته باشد به ايسنا آمد، اما در يک غافلگيري، هم با يک کيک روبرو شد، هم با آتيلا پسياني که او را در آغوش کشيد و تولدش را تبريک گفت.آنچه در ادامه مي‌خوانيد، گفت‌وگوي خبرنگاران هنري ايسنا با اين دو بازيگر است؛ در اين گفت‌وگو هم مباحث جدي‌تري مانند وضعيت سينما و بازيگري، هنر متعهد و ... مطرح شد و هم مباحث سرگرم‌کننده‌اي مانند علاقه‌اش به ظرف شستن.

من و رضا حرف‌هاي زيادي داريم

در اين جشن کوچک پسياني با لحني طنز‌آميز گفت: ما خيلي خوشحاليم که رضا به دنيا آمده است. آنچه در او دوست دارم، اين است که ذهن و زاويه نگاهش را خيلي جوان مي‌بينم.او خطاب به کيانيان ادامه داد: وقتي بچه‌هاي ايسنا درباره تولد تو با من صحبت کردند، با کمال ميل قبول کردم چون براي اين همکاري دلايل زيادي داشتم.او ادامه داد: رضا از دوستان قديمي من و برايم بسيار دوست‌داشتني و محترم است. ما از دانشکده با هم بوديم و به رغم برخي اختلاف سلايق، دوستي نزديکي داشتيم و داريم و هميشه حاصل اين همکاري‌ها برايم رضايت بخش بوده است چون در اين همکاري‌ها هميشه فايل‌هاي جديدي برايم باز شده و حاصل گپ‌هاي دوستانه‌مان نتيجه بخش بوده است. ما حرف‌هاي خيلي زيادي داريم.اين بازيگر و کارگردان تئاتر به دغدغه‌هاي اجتماعي کيانيان اشاره کرد و افزود: او علاوه بر فعاليت‌هاي هنري با حضور در کمپين‌هاي اجتماعي نيز فعاليت‌هاي فرهنگي اجتماعي انجام مي‌دهد و همه اين‌ها به جنس نگاهش به دنيا و جامعه برمي‌گردد.

پسياني که در چند سال گذشته در اجراي دو نمايش «پرفسور بوبوس» و «عرق خورشيد، اشک ماه» با کيانيان همکاري داشته است، درباره اين همکاري ديرهنگام توضيح داد: ذات حرفه ماست که گاه همکاري با دوستان خيلي نزديک‌مان، خيلي دير اتفاق مي‌افتد و گاهي اصلا پيش نمي‌آيد.

درسي که از آتيلا گرفتم

در ادامه رضا کيانيان نيز با ابراز قدرداني از پسياني گفت: چيزي که در آتيلا برايم دوست‌داشتني و احترام‌برانگيز است، حضور هميشگي اوست. او هميشه کار مي‌کند و هرگز غُر نمي‌زند و طلبکار هم نيست. اين ويژگي را از دوران دانشکده داشت. خود من در بسياري از دوره‌ها تئاتر کار نکردم، اما آتيلا هميشه فعال بوده و حالا در سطح دنيا هم شناخته شده است. همين موضوع باعث شده خيلي‌ها از او بدشان بيايد و از کار کردن امثال او ناراحت باشند چون کارنکردن خودشان معلوم مي‌شود.اين بازيگر تئاتر و سينما اضافه کرد: سليقه و نوع نگاه آتيلا در تئاتر با من متفاوت است، اما اين تفاوت باعث نزديکي و ديالوگ ما مي‌شود.

جشن سالروز تولد کيانيان با حضور پسياني

بازيگر فيلم‌هاي «يه بوس کوچولو» و «روبان قرمز» با اشاره به يکي از درس‌هايي که از آتيلا گرفته است، ادامه داد: گاهي که بيکار مي‌شوم، تنبلي بر من چيره مي‌شود و حالم بد مي‌شود. هميشه در اين گونه مواقع آتيلا را به ياد مي‌آورم که هميشه کار مي‌کند. او در اين زمينه يگانه يگانه است. اگر سالن نداشته باشد، در خانه يا حتي گاراژ، تئاتر اجرا مي‌کند و من افتخار مي‌کنم دوست او هستم.

براي خودم کلاه شرعي درست نمي‌کنم

کيانيان در ادامه اين گفت‌وگو اضافه کرد: امسال 64 سالم تمام مي‌شود. چهار سال پيش که 60 ساله شدم، اين فکر به من هجوم آورد که سه تا 20 سال را گذرانده‌ام و خيلي خوب هم زندگي کنم، 20 سال ديگر زنده‌ام. با خودم فکر کردم مي‌خواهي چه کني و اين برايم سوال خيلي مهمي شد.او با يادآوري تولد چهل سالگي‌اش گفت: آن زمان هم همين پرسش‌ها به ذهنم هجوم آورد چون انگار سنيني مثل 40 و 60 مقاطع مهمي است. در 40 سالگي يکسري تصميمات مهم گرفتم. تصميم گرفتم به خودم دروغ نگويم هرچند در جهاني زندگي مي‌کنيم که گاهي بايد دروغ بگوييم، اما مي‌توانيم دست کم به خودمان دروغ نگوييم. البته روراست بودن با خود، خيلي سخت‌تر از دروغ گفتن به خود است. چون ما عادت کرده‌ايم براي توجيه کارهايمان کلاه شرعي درست کنيم ولي در چهل سالگي تصميم گرفتم کلاه شرعي درست نکنم.

خودت باش!

او ادامه داد: از آن زمان به بعد به خودم مي‌گويم فلان کار بد است، اما آن را انجام بده تا دغدغه‌اش از ذهنت پاک شود. يعني تصميم گرفتم خود خودم باشم. همچنان که تمام مذاهب و مکاتب فلسفي هم مي‌گويند خودت باش! درباره خودت متوهم نباش، خودت را نه کوچک‌تر ببين و نه بزرگ‌تر بلکه اندازه‌ات را بشناس!بازيگر فيلم «يه حبه قند» يادآور شد: در 60سالگي به خودم گفتم اگر مي‌تواني به ديگران هم دروغ نگو، چون وقتي آدم به يک سني مي‌رسد، راحت‌تر مي‌تواند نه بگويد زيرا به لحاظ شخصيتي محکم‌تر شده است.

کيانيان در پاسخ به اينکه پس به همين دلايل در سال‌هاي دورتر برخي نقشها را نتوانستيد، نپذيريد؟ گفت: بله متاسفانه. البته در بعضي مواقع هم اگر کاري را دوست نداشتم، براي رد کردنش هزار بهانه مي‌آوردم اما حالا مي‌گويم دوست ندارم هر چند گفتن همين هم سخت است.

اسمم رضاست و هميشه راضي‌ام

کيانيان افزود: دوستي دارم که روزي به من گفت مي‌خواهي اسم اعظم را به تو بگويم و گفت خداوند هزار اسم دارد و اسم تو هم يکي از اين اسم‌هاست که بخشي از تمام اسم‌هاي ديگر را در خود دارد. بنابراين اسم اعظم اسم خودت است. اسم تو رضاست پس راضي باش و من از آن زمان هميشه مي‌گويم اسمم رضاست و راضي هستم!

فقط دايي جان ناپلئون به فتح ممسني افتخار مي‌کند

روز تولد فرصتي است که به گذشته و آينده‌مان فکر مي‌کنيم، به آرزوهاي‌مان و تجربه‌هايي که هنوز فرصت انجامش پيش نيامده است، رضا کيانيان هم درباره همين آرزوها گفت: اگر 99 سالگي هم بميرم، جوانمرگ شده‌ام چون هنوز دوست دارم خيلي کارها را انجام بدهم. اصلا کم توقع نيستم. خيلي کارها و نقش‌ها را دوست دارم. مثلا دلم مي‌خواست مثل کارتن باشم، سرم 360 درجه بچرخد، بولدوزر از رويم رد شود و بعد بتوانم دوباره بلند شوم.بازيگر فيلم‌هاي «گاهي به آسمان نگاه کن» و « يک تکه نان» اضافه کرد: يکسري کارها هست که به خاطر انجام ندادنش آدم خوبي مي‌شوي و يکسري کارها هست که به خاطر انجام دادنش خوب مي‌شوي. من هميشه کار بعدي‌ام را بيشتر از همه کارهاي قبلي دوست دارم.

او که هميشه نگاهش رو به جلو است، افزود: همچنان شب اول اجراي تئاتر برايم مثل شب امتحان پر از اضطراب است اما همين که روي صحنه مي‌روم همه چيز آرام مي‌شود. وقتي قرار است فيلم بازي کنم، حتما سر بيني‌ام جوش مي‌زند. به خاطر همين هميشه پنبه و الکل آماده دارم چون نمي‌گويم بازي کردن براي ما که ديگر کاري ندارد! زيرا نگاه به بعد دارم.بازيگر نمايش‌هاي «بازي استريندبرگ» و «مردي براي تمام فصول» معتقد است: فقط دايي جان ناپلئون است که هنوز به فتح ممسني افتخار مي‌کند! شما مي‌توانيد يک ژنرال پيروز پير باشيد يا ژنرال جواني که فتوحات زيادي پيش رو دارد. من هنوز فتوحات زيادي پيش رو دارم.

کيانيان در تمام اين سال‌ها نشان داده که فقط بازيگري راضي‌اش نمي‌کند. او در کنار اين فعاليت عکاسي هم مي‌کند، مجسمه هم مي‌سازد. پايش که بيفتد، کتاب هم مي‌نويسد.

عکاسي فولو را دوست دارم

در ادامه از اين دل‌مشغولي‌ها هم سخن گفتيم و رضا کيانيان توضيح داد: چيزي که در عکاسي هميشه خيلي دوست داشته‌ام و آن را عنصري قوي مي‌دانم، عکس فولو است، دنياي ارزشمندي که بايد آن را کشف کرد. گرفتن عکس فوکوس در اين زمانه با وجود اين همه پيشرفت‌هاي تکنولوژيک، اهميتي ندارد. همچنان که اگر علاقه‌مند به عکاسي در هر حوزه‌اي باشيد، کافي است جستجوي ساده‌اي در اينترنت بکنيد و مي‌بينيد از تمام ايده‌ها چندين عکس وجود دارد. پس تنها راهش اين است که به خودت رجوع کني و نگاه خودت را بيابي که پيدا کردنش هم سهل است و هم ممتنع.

قابلمه‌هاي قديمي را برق مي‌اندازم!

اما به جز مباحث هنري چه کار ديگري را دوست داريد؟ کيانيان در پاسخ به اين پرسش گفت: از ظرف شستن خيلي خوشم مي‌آيد. هميشه ظرف‌ها را با يک ترتيب خاص در سينک مي‌چينم. همسرم مي‌گويد چه اهميتي دارد که اين چينش چگونه باشد؟! اما براي من موضوع جالبي است چون ترتيبي دارد که مثلا براساس آن ظرف‌ها را در آب چکان قرار مي‌دهم. گاهي که مي‌خواهم متمرکز شوم، قابلمه‌هاي قديمي را از کابينت بيرون مي‌آورم و برق‌ مي‌اندازم و يک هلو تحويل مي‌دهم!بسياري از ما با ديدن فيلم‌هاي قديمي‌تر احساس مي‌کنيم گذشته بهتر بود، فيلم‌هاي بهتري ساخته مي‌شد و بازيگرها بيشتر مي‌توانستند توانايي‌هاي خود را نشان دهند، کيانيان درباره اين موضوع توضيح داد: در 10 سال گذشته اتفاقي افتاد که سعي داشت سينما را نابود و آن را کاملا دولتي کند. در اين دوره، قشر متوسط جامعه نابود و به اقشار فقير يا پولدارهاي نورسيده تبديل شد. در حالي که قشر متوسط، هميشه مولد فرهنگ و حتي دموکراسي است و سرنوشت کشور را رقم مي‌زند.

چگونه فيلم فاخر هنرمندان را نابود مي‌کند

رضا کيانيان با ابراز تاسف از شکل‌گيري و رواج سينمايي به نام سينماي فاخر توضيح داد: کاري اساسي براي دولتي کردن سينما با ساخت فيلم‌هاي فاخر انجام شد. سينماي فاخر يعني فيلمي دولتي که دولت کارفرماي آن است. در ظاهر مي‌خواهيم فيلمي در حد هاليوود بسازيم اما چند ايراد دارد. اين نگاه فکر مي‌کند خلاقيت و رشد سينماي هاليوود فقط به دليل امکاناتش است. از سوي ديگر هنرمندان ما را فاسد مي‌کند زيرا آن‌ها را به دستمزدهاي بالا عادت مي‌دهد و ديگر نمي‌توانند در پروژه‌هاي ديگر کار کنند. در حالي که سينماي ايران دوره‌اي معشوق اروپا بود و اروپا عاشقانه سينماي ما را دوست مي‌داشت.

نوستالژي سينماي ايران براي اروپا

او با برشمردن دلايل علاقه اروپا به سينماي ايران ادامه داد: زماني تمام اروپا سينماي مستقل داشت، اما آمريکا اين سينما را نابود کرد و آن‌ها اگر مي‌خواستند روي پاي خود بايستند، بايد فيلم آمريکايي مي‌ساختند ولي در اين دوره، سينماي ايران مستقل از آمريکا بود و اروپاييان به خاطر حس نوستالژي‌ به سينماي خودشان، سينماي ايران را دوست مي‌داشتند تا جايي که اگر جشنواره‌اي فيلم ايراني نداشت، برايشان لطفي نداشت. البته در اين ميان سوءاستفاده‌هايي هم بود اما اگر سينماي اصيل ما جشنواره‌ها را فتح کرده بود، به دليل همان استقلال بود.

کيانيان اضافه کرد:‌ کشور ما به دليل شروع نامش با حرف I انگليسي در کنار اسرائيل و عراق قرار مي‌گرفت. به تدريج با حذف سينماي ايران، اسراييل صندلي ما را پر کرد آن هم با فيلم‌هايي که کپي فيلم‌هاي ماست و ما کم کم به عقب آمديم و حالا بايد پرسيد در شرايطي که سينماي بدنه ما نابود شده اين همه فيلم‌هاي فاخر کدام يک برگشت سرمايه داشته است؟! اما اصلا برايشان مهم نيست چون پولش را دولت تأمين کرده است.