برموداي تصادفات ايران کجاست؟

صبح ساحل ، حوادث -  ويراژهاي سرسام آورشان با گوش هر انساني آشناست، آنها را در هر کوچه و برزن، خيابان يک طرفه، پياده رو و هر جايي که بتوانند براي خود راهي باز کنند، مي بينيم و از اين قانون گريزي ابايي ندارند چون خود را حکمرانان سرکش خيابان ها مي دانند.از راکبان موتورسيکلت هايي مي گويم که همه را به تنگ آورده اند و پير و جوان، سواره و پياده از آزار و اذيت هاي آنها بي نصيب نبوده اند، و وضع قوانين نيز براي آنها بازداندگي ندارد زيرا قانون براي آنها معنايي نداشته و اين قوانين حکم مسکن هاي موقت را براي بيماري کهنه قانون گريزي آنها دارد. خود را فرمانروايان سرکشي مي دانند که بي محابا مي تازند و در هر کوي و برزن غرش کنان ترس و وحشت را براي همگان به ارمغان مي آورند. اين ارابه هاي دو چرخ، عبور از چراغ قرمز، پياده روها، پارک در هر محدوده اي، بي توجهي به علايم و تابلوها، ويراژ دادن هاي خطرناک در بزرگراه ها، لايي کشيدن ها، تک چرخ زدن ها، عدم استفاده از کلاه ايمني، حمل بارهاي سنگين و خارج از عرف و ساير تخلفات ديگر را جزو کارهاي عادي در موتور سواري مي دانند آنها نه تنها به مخاطرات تخلفات خود توجهي ندارند که ممکن است به چه سرنوشتي محکوم شوند، سرنوشت ديگران که در کوچه و خيابان هاي شهر براي کسب و کاري در حال تردد هستند نيز برايشان اهميتي ندارد.اين قانون شکني به اندازه اي عادي شده که گويا براي موتورسيکلت سواران به يک هنجار تبديل شده حتي پليس ديگر کاري به کار آنها ندارد و اين نکته اي است که آن ها نيز به آن پي برده اند.البته شايد تنها قانوني که توسط پليس اجرا مي شود و معدود موتورسواراني رعايتش مي کنند، استفاده از کلاه ايمني است، اين در حاليست که اين سواران بي ملاحظه، در تقاطع و پشت چراغ هاي قرمز که پليس حضور دارد کلاه آويزان شده به دسته موتور را سريع بر سرشان مي گذارند تا جريمه نشوند.حتي رانندگان خودروها از دست آنها عاصي هستند از اينکه هميشه و در همه حال در هر تصادف و حادثه اي، راکبان موتورسکيلت بي تقصير شناخته مي شوند، شکايت دارند از اينکه در نهايت آن فردي که بايد در حوادث رانندگي پاسخگو باشد، راننده است و بس شاکي هستند.رانندگان خودروها همواره از اينکه از سوي موتورسواران مورد آسيب قرار گيرند، نگران هستند.

«صبوري» يکي از رانندگان خطي تهران است، مي گويد: وقتي مسافر قصد پياده شدن از در سمت راست خودرو را دارد بويژه در پشت چراغ سبز، به آنها هشدار مي دهم که مواظب موتورسواران باشند.

وي با بيان اينکه در اين زمينه بارها دچار آسيب مادي و معنوي شده، ادامه مي دهد: وقتي موتورسواري به در خودرو برخورد کند اول و آخر راننده خودرو مقصر است علاوه بر اينکه بايد جوابگوي مسافر خود باشد بايد موتورسوار را نيز از خود راضي کند.

صبوري اضافه مي کند: البته برخي موتورسواران در اين زمينه دلال شده اند بگونه اي که به عمد تصادف ايجاد مي کنند تا ضررو زيان را از راننده بخت برگشته بگيرند.وي ادامه مي دهد: واي از روزي که پشت چراغ قرمزهاي طولاني منتظر سبز شدن چراغ باشيم، از صداي بوق و داد و فرياد موتورسواران به تنگ مي آييم مدام فرياد مي زنند کمي برو جلوتر تا رد شويم و آنها به راحتي چراغ قرمزها را در جلوي چشم پليس رد مي کنند و کسي هم به اين تخلف ايرادي نمي گيرد.

اين راننده تاکسي مي گويد: واي از آن روزي که به آيينه هاي خودرو برخورد کنند يا طلبکار مي شوند که چرا حرکت نمي کني يا با يک عذرخواهي ساده و بدون اينکه منتظر جوابي از ما باشند گازش را در اوج ترافيک مي گيرند و مي روند.

«فرخنده» يک شهروند حدود 50 ساله در مورد تخلفات موتورسيکلت ها مي گويد: يک بار موتور در پياده رو که با سرعت مي آمد به من زد و فرار کرد از آن روز به بعد پاي سمت راستم دچار مشکل شد به همين دليل هر وقت صداي موتور را مي شنوم از ترس اينکه با سرعت به من بخورد، وجودم مي لرزد.وي ادامه مي دهد: آنها به هيچ قانوني پايبند نيستند هر طور که بخواهند و هر جا که بخواهند مي روند يکي از بستگانم مي گفت مي خواهم موتور بخرم چون با موتور سريع تر به محل کارم مي رسم چون نياز نيست پشت چراغ قرمز بمانم يا حتما از فلان خيابان عبور کنم.فرخنده اضافه مي کند: چنين صحبت هايي نشاندهنده بي قانوني موتورسيکلت سواران است چون موتور ارزان است، از سوي ديگر آنها از به پارکينگ رفتن موتور ترسي ندارند به راحتي مي توانند موتور ديگري خريداري کنند.

وي مي گويد: وقتي در پياده روها حرکت مي کنند بايد با احترام راه را برايشان باز کنيم در غير اين صورت با ادبيات زشت و زننده يا بوق زدن هاي مستمر و ويراژ دادن هاي رعب آور، مسير را براي خود باز مي کنند.«رضايي» يکي ديگر از شهروندان نسبت به جرايمي که از سوي موتورسواران انجام مي شود شکايت دارد، مي گويد: بسياري از کيف قاپي ها توسط آنها انجام مي شود زيرا مجرمان بهترين وسيله تردد در سطح کوچه و خيابان ها را اين وسيله مي دانند.

** آمار تلخ تلفات موتورسواران

بايد قوانين بازدارنده اي براي اين وسيله تعريف شود در غير اين صورت روزانه شاهد افزايش آمار ميزان تخلفات، جرايم و حتي آسيب ديدگان راکبان آن خواهيم بود زيرا براساس گزارش پزشکي قانوني ضربه به سر و شکستگي هاي متعدد علت بيش از 80 درصد مرگ هاي موتورسيکلت سواران است که بيش از 60 درصد کشته هاي موتورسيکلت سواران زير 30 سال سن دارند.براساس بررسي هاي واحد آمار سازمان پزشکي قانوني کشور، بخش قابل توجهي از تلفات حوادث رانندگي در هر سال، مربوط به موتورسيکلت سواران است به نحوي که مطابق آمارهاي موجود در فاصله سال هاي 1385 تا 1389، 30 هزار و 901 نفر موتورسيکلت سوار در حوادث رانندگي جان خود را از دست دادند که اين رقم 25.7 درصد از کل قربانيان حوادث رانندگي را در برمي گيرد.از کل 120 هزار و 70 کشته ناشي از تصادفات رانندگي طي سال هاي 1385 تا 1389، 30 هزار و 901 نفر موتورسيکلت سوار بودند که اين رقم 25.7 درصد از کل قربانيان حوادث رانندگي را در برمي گيرد. همچنين اين رقم بعد از قربانيان تصادفات خودروهاي سواري که 34.6 درصد تلفات را شامل مي شود، دومين جايگاه را به خود اختصاص داده است.

همچنين بيشترين علت مرگ موتورسواران، ضربه به سر با 61.2 درصد و پس از آن شکستگي هاي متعدد با 19.7 درصد گزارش شده است.

از سوي ديگر 42.3 درصد موتورسواران در همان محل وقوع حادثه درگذشته اند که تمامي اين موارد لزوم استفاده از لوازم ايمني مانند کلاه ايمني، لباس مناسب و در کنار آن احتياط بيشتر در رانندگي و حفظ سرعت مطمئنه را بيش از پيش روشن مي کند.

** ضربه به سر، عمده ترين علت مرگ موتورسيکلت سواران

برخورد با وسايل نقليه ديگر با رقم 83.1 درصد، عمده ترين علت تصادفات منجر به فوت موتورسيکلت ها است.

همچنين بيشترين علت مرگ موتورسواران، ضربه به سر با 61.2 درصد و پس از آن شکستگي هاي متعدد با 19.7 درصد گزارش شده است.

از سوي 42.3 درصد موتورسواران در همان محل وقوع حادثه درگذشته اند که تمامي اين موارد لزوم استفاده از لوازم ايمني مانند کلاه ايمني، لباس مناسب و در کنار آن احتياط بيشتر در رانندگي و حفظ سرعت مطمئنه را بيش از پيش روشن مي کند.

** 60 درصد کشته ها زير 30 سال

از نظر سني نيز افراد 18 تا 24 سال با 34.1 درصد موارد بيشترين کشته هاي تصادفات موتورسيکلت را به خود اختصاص داده اند و تأسف بارتر آنکه 60.4 درصد کشته ها افراد زير 30 سالند، بنابراين اگر 15.4 درصد کشته هاي 30 تا 39 ساله را هم به آن اضافه کنيم، به اين نتيجه مي رسيم که سه چهارم کشته هاي موتورسيکلت زير 40 سال سن دارند.همچنين 95.2 درصد کشته هاي تصادفات موتورسيکلت سواران مرد و 4.8 درصد آنان زن بوده اند، اين در حاليست که 78.8 درصد اين افراد راننده موتور و 20.3 درصد افراد راکبان ترک موتورسيکلت بوده اند و البته وضعيت هشت دهم درصد افراد نيز نامعلوم گزارش شده است.

** بيشترين کشته هاي تصادفات موتورسيکلت ها در تابستان

بيشترين تصادفات منجر به مرگ موتورسواران در فصل تابستان و در ماه هاي شهريور با 11.7 درصد، مرداد با 11.1 درصد و تير ماه با 11 درصد و کمترين آن مربوط به فصل زمستان با 14.6 درصد (در کل سه ماهه زمستان) بوده است.

نکته قابل توجه آنکه بيشترين کشته ها در ماه هاي فصل زمستان در استان هاي گرمسيري مانند سيستان وبلوچستان (22.4 درصد)، هرمزگان (21.8 درصد) و خوزستان (19.9 درصد) ثبت شده است.

** وضعيت شغلي و تحصيلي متوفيات تصادفات موتورسيکلت

به لحاظ تحصيلات نيز در ميان کشته هاي 18 سال و بالاتر، 28.9 درصد افراد داراي تحصيلات راهنمايي، 27.4 درصد با تحصيلات ابتدايي، 17.5 درصد با تحصيلات دبيرستان و 17 درصد بي سواد بوده اند که بيشترين آنها داراي شغل آزاد (33.4 درصد) و يا کارگر (25.1 درصد) بوده اند.

** بيش از 46 درصد کشته هاي موتورسيکلت ها در راه هاي برون شهري

هرچند به موتور به عنوان وسيله اي نه چندان ايمن و به ديده وسيله نقليه درون شهري نگريسته مي شود اما جالب است بدانيم 46.7 درصد کشته هاي موتورسيکلت ها مربوط به راه هاي برون شهري و 38.8 درصد آنها مربوط به معابر درون شهري بوده است.

جاده هاي خاکي و روستايي با 13.7 درصد در رده بعدي قرار دارند و وضعيت هشت دهم درصد موارد نيز نامشخص گزارش شده است.

اما در ميان استان هايي که بيشترين کشته هاي برون شهري را داشته اند گيلان، قزوين، اردبيل و کرمانشاه در صدر جدول و آذربايجان شرقي، تهران و يزد در انتهاي جدول قرار دارند.

اين در حاليست که يزد، تهران و اصفهان بيشترين کشته هاي درون شهري و سيستان و بلوچستان، اردبيل و قزوين کمترين کشته هاي درون شهري را داشته اند.

** ثبات الگوي مرگ موتورسيکلت سواران در سال هاي متمادي

اما درمورد حوادث موتورسيکلت ها نکته جالب توجه آن است که طي بررسي هاي به عمل آمده در سال 1390 و 1391 مشخص شد که اين الگوها در آمار تلفات حوادث موتورسيکلت ها تقريباً ثابت مانده بطوريکه قربانيان تصادف موتورسيکلت در سال 1390، 24 و در سال 1391، 23 درصد کل کشته هاي تصادفات را به خود اختصاص داده اند. عمده ترين علت مرگ در آنها همچنان ضربه به سر با 60.6 درصد در سال 1390 و 61.8 درصد در سال 1391 بوده و غلبه سني افراد 24 - 18 ساله با 32.1 در صد در سال 1390 و 32.1 درصد در سال 1391 همچنان حفظ شده است. وقوع تصادفات منجر به فوت نيز در راه هاي برون شهري با 44.8 درصد موارد در سال 1390 و 45.8 درصد موارد در سال 1391 همچنان از موارد درون شهري (با 40.1 و 38.8 درصد در سال 1390 و 1391) پيشي گرفته است.

** برخورد با تخلفات حادثه ساز

رييس پليس ترافيک شهري راهور نيروي انتظامي با اشاره به برخورد با تخلفات حادثه ساز مي گويد: علاوه بر رانندگان، با راکبان متخلف موتورسيکلت ها نيز برخورد مي شود و روزانه در مناطق مختلف شهرها طرح برخورد با تخلفات موتورسيکلت سواران اجرا مي شود.

سرهنگ عليرضا جهانگيري با بيان اينکه راکبان موتور سيکلت نبايد تخلفات حادثه ساز را انجام دهند، مي افزايد: عبور از چراغ قرمز، حرکت در خلاف جهت، حرکت در پياده رو و استفاده نکردن از کلاه ايمني خط قرمزي است که پليس از آنها عبور نکرده و با متخلفان برابر قانون برخورد مي شود.وي با بيان اينکه پليس وظيفه خود را انجام مي دهد، مي گويد: توقيف، جريمه و آموزش در اين راستا انجام مي شود، اما ساختار و رفتار راکبان موتور از کنترل خارج است.جهانگيري با بيان اينکه انبوه موتور در سطح شهر تهران زيبنده پايتخت نيست، مي افزايد: موتور ضمن آلودگي صوتي و زيست محيطي، وسيله اي خطرناک براي راکبان است زيرا عمر موتورها نهايت 10 سال است در حاليکه اکنون موتورهاي موجود بيش از 10 سال عمر دارند.

وي مي گويد: بايد موتورهاي «سي.ان.جي» درون سوز (موتورهاي احتراق داخلي) جايگزين موتورهاي فعلي که قديمي، ناکارآمد و بدوي هستند، شود زيرا اکنون در دنيا از موتورهاي برقي کم مصرف و کم شتاب استفاده مي شود.رييس پليس ترافيک شهري راهور نيروي انتظامي اضافه مي کند: اکنون در کشور 10ميليون موتور وجود دارد در حاليکه اين وسيله از چرخه حمل ونقل کشورهاي اروپايي خارج شده و از آن در مباحث تخصصي مثل مسابقات حرفه اي استفاده مي شود.

جهانگيري ادامه مي دهد: در کشورهاي اروپايي به جاي استفاده از اين وسيله، از دوچرخه، وسايل نقليه عمومي و مترو استفاده مي شود زيرا هزينه نگهداشت و خسارات ناشي از آن بالا است، به عنوان مثال سال گذشته 16 هزار و 800 نفر در تصادفات کشته شدند که سه هزار و 800 نفر از آنها موتورسوار بودند.وي اضافه مي کند: در سال 93 در تهران 657 نفر در تصادفات کشته شدند که 200 نفر از آنها موتورسوار بودند.جهانگيري ناکارآمدي حمل ونقل و مديريت را در گرايش مردم به استفاده از موتور موثر مي داند و مي گويد: سهل الوصول بودن اين وسيله و از سوي ديگر ارزان بودن آن سبب شده تا به راحتي در دسترس مردم قرار گيرد.رييس پليس ترافيک شهري راهور نيروي انتظامي ادامه مي دهد: اگر از امروز تصميم بگيريم تا اين مساله را ساماندهي کنيم، 10 سال زمان نياز است.

وي با بيان اينکه جوانان 18 تا 35 سال از موتور استفاده مي کنند، مي گويد: در تهران بزرگ و در هسته مرکزي اين شهر يعني در بازار تهران، شاهد حجم انبوهي از موتورسواران هستيم، از سوي ديگر کاسبان براي جابجايي کالا و برخي براي حمل مسافر از اين وسيله استفاده مي کنند. در مجموع چهره شهر تهران با وجود اين وسيله زشت و ناهنجار شده است.جهانگيري با تاکيد بر خارج شدن اين وسيله از چرخه توليد و توزيع، ادامه مي دهد: افرادي که صنعت موتور را به نوعي وارد کردند، کار پسنديده اي انجام ندادند و بايد سازمان ملي استاندارد، وزارت صنعت، معدن و تجارت و سازمان محيط زيست در زمينه ورود کنند و بايد به تدريج موتورهاي برقي آن هم براي سفرهاي نزديک و در دستري جايگزين موتورهاي کنوني شوند.رييس پليس ترافيک شهري راهور نيروي انتظامي اضافه مي کند: اکنون در مراکز آموزشي دنيا دوچرخه و موتورهاي برقي ايمن و کم سرعت براي اقشار کم درآمد مثل دانشجويان مورد استفاده قرار مي گيرد، اين درحاليست که اين موتورها همراه با کلاه، دستکش، زانو و بازو بند و لباس هاي مخصوص عرضه مي شوند.وي با اشاره به اقداماتي که پليس در برخورد با راکبان موتورسوار پر خطر انجام مي دهد، مي گويد: پليس در برخورد، موتورها را به پارکينگ مي برد اما فايده اي ندارد زيرا موتوسوار بعد از يک هفته، موتور را ترخيص کرده يا اصلا سراغي از آن نمي گيرد چنانکه در تهران و ساير استان ها پارکينگ هايي مملو از موتورهايي وجود دارد که خاک گرفته اند.رييس پليس ترافيک شهري راهور نيروي انتظامي مي افزايد: موتورسيکت، برموداي تصادفات است و هر فردي درگير آن شود را غرق مي کند و در اين راستا، تر و خشک با هم مي سوزند .جهانگيري مي گويد: موتورسيکلت به ازاي هر يکصد کيلومتر بايد کمتر از هشت دهم بنزين مصرف کند در حاليکه اين رقم بسيار بالاتر است و به سه تا چهار ليتر مي رسد، بنابراين به هر ميزان که بنزين مصرف شود، به همان ميزان آلودگي هوا بيشتر خواهد شد.سخن آخر اينکه، نبود قوانين بازدارنده نه تنها سبب ضايع شدن حقوق شهروندان مي شود بلکه عواقب جبران ناپذيري را براي موتورسواران به همراه دارد به اين منظور توجه جدي دستگاه ها تصميم گيرنده و نظارتي به اتخاذ تصميمات مناسب در حوزه وضع قوانين بازدارنده لازم و ضروري است.