پژوهش و مديريت افکار عمومي

صبح ساحل ، اجتماعی - مديران :پژوهش يکي از  ابزارهاي  مهم مديريت افکار عمومي و ساير امور است و در هر بخش کاري مي تواند موجب تصميم سازي هاي صحيحي شود .به همين جهت برآن شديم تا گفتگويي با يکي از پيشکسوتان اين حوزه در استان  انجام داده که  تقديمتان مي گردد :

 در ابتدا خودرا معرفي کنيد ؟

منصور اخلاقي پور هستم ، داراي مدرک کارشناسي پژوهشگري، کارشناسي ارشد جامعه شناسي ودکتري جامعه شناسي مسائل ايران  از دانشگاه اصفهان .  سال78 وارد صدا وسيما و به عنوان سرپرست واحد تحقيقات مشغول به کار شدم ، بعد از آن مدير آموزش وپژوهش تا سال94 ودر حال حاضر به عنوان مشاور فرهنگي اجتماعي مدير کل مرکز صدا وسيماي خليج فارس مشغول به کار هستم . از سال77 هم اولين کلاس دانشگاهي را در دانشگاه پيام نور بندر عباس گرفتم  با درسي به نام مسائل اجتماعي ايران که تا سال84 اين همکاري ادامه داشت و سپس دانشگاه آزاد که از سال 84 تااکنون تدريس دارم ، همچنين با دانشگاه علوم پزشکي ، مراکز علمي وکاربردي  اداره کل ارشاد ،استانداري وسازمان بهزيستي نيز همکاري آموزشي دارم . يکي از جاهايي که به طور خاص با آن همکاري آموزشي دارم سازمان مديريت صنعتي است که لازم است تشکر کنم از مديريت اين مجموعه جهت تلاشهايي که مي کند ودانش را در حوزه هاي مختلف  استان وارد مي کنند.  در بحث پژوهش هم اولين کار پژوهشي خودم را از سال85 با موسسه اقبال مشهد شروع کردم سپس در صدا وسيما يک پژوهش ميداني و مطالعاتي منجر به توليد بود به نام گارد ساحلي . درپژوهش هاي کشوري چند پروژه را به عنوان مجري در استان کار کردم  در حوزه  وزارت کشور، مجلس شوراي اسلامي ، سازمان ملي جوانان و وزارت ارشاد.  يکي از افتخارات بنده هم اين است که با بسياري از سازمانها وادارات استان پروژه هاي مشاوره اي وپژوهشي داشتم ويا در شوراي پژوهشي آنها عضو هستم .  افتخار مي کنم که سند توسعه 5 ساله فرهنگي استان هرمزگان را بنده به عنوان مشاور تنظيم  و تدوين کردم که کتاب آن  موجود است . در بحث پژوهش هاي رسانه اي بيش از1200طرح نظر سنجي و  افکار سنجي ونياز سنجي در15 سال پژوهش رسانه اي کار شده و همچنين مشاور طرح هاي مختلفي  در حوزه نيروي انتظامي ،حوزه هاي اقتصادي وامنيتي اجتماعي وتقريبا حدود 7 سال مدير عامل موسسه کاوشگران عصر نوين ، از اولين موسسات پژوهشي فعال در حوزه اجتماعي فرهنگي استان بودم که همچنان هم در حال خدمت با اين موسسه هستم .

سازمان صدا وسيما چه نقشي در مديريت رسانه دارد ؟

صدا وسيما يکي از سازمانهاي بسيار مهم در سراسر دنيا ست و يکي از ابزارهايي که در جهت افکار سازي وجهت دادن به افکار عمومي در هر جامعه اي به عنوان يکي از قطب هاي قدرت فعاليت مي کند . امروزه قدرت در حوزه اجتماعي از قدرت سخت  و قدرت نرم تشکيل شده است .  امروزه اضلاع اين قدرت نرم  افکار عمومي هستند که در زندگي روز مره هم شاهد آن هستيم که تا چه حد افکار عمومي مي تواند رويه هاي مديريتي را تحت تاثير قرار دهد و جامعه را به سمت توسعه بهينه هدايت کند و يا باعث عقب ماندگي فرهنگي و حتي در توسعه دچار عقب ماندگي و شکافهاي عميقي در هرجامعه وچه بسا رفتارهاي شهروندان  شود .

و نقش صدا وسيماي مرکز خليج فارس ؟

 صدا وسيماي مرکز خليج فارس به عنوان يک رسانه محلي، گسترده ترين پوشش رسانه اي را در سطح استان دارد . در واقع هدف اصلي آن توجه به فرهنگ و زنده نگه داشتن فرهنگ والمانهاي فرهنگ بومي و منطقه اي است که با توجه به تکثر فرهنگي که در سطح کشور وجود دارد حفظ وحراست از اين سرمايه هاي فرهنگي يکي از اهدافي هست که در مديريت کلان کشور مد نظر مي باشد . لذا صدا وسيما به عنوان يکي از ابزار رسانه اي در بخش هاي مختلف و در حوزه هاي فرهنگي، اقتصادي واجتماعي ورود مي کند و در راستاي اهدافي که در سطح استان دنبال مي شود  گام بر مي دارد. نزديک به400نفر پرسنل رسمي دارد . صدا وسيماي مرکز خليج فارس  در سال47 احداث شده و يکي از باسابقه ترين مراکز صدا وسيماي کشور هست  وخود ساختماني که صدا وسيما در آن واقع شده است يکي از ميراث هاي فرهنگي استان مي باشدکه براي هر بيينده اي جذابيتهاي خاص خودش را دارد.

نقش پژوهش در رسانه چه تاثيري مي تواند برمديريت  افکار عمومي در جامعه داشته باشد ؟

در اغلب رسانه ها  به خصوص سازمانهاي فرهنگي که رسانه ها هم جزئي از آنها هستند بسيازي از تصميم گيريها وبرنامه ريزي هم مبتني برشناخت است يا دانشي که اين دانش بايد ريشه در واقعيت داشته باشد . اگر بخواهيم شناختي را که شناخت واقعي است  حاصل کنيم ، مستلزم بررسي ومطالعه بوده  وپژوهش در صدر اين فعاليتها قرار دارد . رسانه ها امروزه با توجه به کار سخت و بسيار حساسي که برعهده آنهاست وآن هم مديريت افکار عمومي در جامعه است  نمي توانند بدون پشتوانه پژوهشي حرکت کنند يا تصميمي بگيرند ، چرا که تصميمات رسانه ها مي تواند روي مديريتهاي ساير بخش هاي جامعه هم تاثيربگذارد . به همين خاطر يکي از کارهايي که رسانه ها در دستور کار خودشان دارند  وبسيار هم فعال هستند بحث پژوهش در رسانه است . از افکار سنجي ونياز سنجي گرفته تا پژوهش هايي که منجر به توليد برنامه هاي ويژه اي مي شود . صدا و وسيماي جمهوري اسلامي ايران در بحث افکار سنجي بزرگترين وگسترده ترين شبکه تحقيقات وپژوهش را در کشور دارد . ساختار پژوهشي در صدا وسيما از سال 46-47 به طور عميق شکل گرفت  ويکي از بزرگترين مراکز تحقيقاتي را در بر مي گيرد.  در بحث افکار سنجي رسانه رصد مي کند که چه اتفاقاتي در سطح افکار عمومي در حال شکل گيري هست از طرفي در بحث نظر سنجي فيد بک مي گيرد  که رسانه با برنامه هاي توليدي خودش چه اثراتي روي افکار عمومي دارد و در بحث نياز سنجي نيازها را مي سنجند . در صدا وسيما سه ضلع وجود دارد . نياز ، ميل و مصلحت .  اين سه اضلاعي هستند که بايستي مديريت حاکم بررسانه بتواند بر مبناي آن حرکت کند ودر چهار چوب آن برنامه هاي خاص خودش را توليد و به افکار عمومي برساند .

درصورت امکان مصداق هايي را شرح دهيد ؟

 پژوهش مقدمه شکل گيري يک شناخت علمي از واقعيت جامعه است و اگر  نباشد در واقع رسانه به سمتي حرکت مي کند که ممکن است به انحراف برود و تصور و يا برداشت درست وصحيحي را از جريانات اجتماعي وفرهنگي  حاکم بر افکار عمومي جامعه نداشته باشد . ما مثال هاي بسياري داريم در سالهاي اخير که تجربه خود بنده هم بوده است .  صدا وسيماي مرکز خليج فارس توانسته با جهت گيري مناسب وبهينه در توسعه استان سهم داشته باشد.  شايد يادمان نرفته بحث اتوبان بندر عباس- سيرجان که وصل مي شود به اتوبان سراسري يکي از کارهايي بود که رسانه انجام داد . جگونه ؟ با گرفتن نياز هاي مردم وانعکاس آن به تهران باعث شد که دولت خارج از رديف هاي  اعتباري براي آن اعتبار ويژه اي را ببيند .گزارش هاي مختلفي از استان هرمزگان بخصوص شهر بندر عباس در توليد ملي گرفته شد و بخش خبرکار کرد و باعث شد که اعتبارات ويژه اي به استان داده شود و يا گزارش خاصي که از زندان بندر عباس  و نابساماني هايي که داشت گرفته شد وبراي رياست عالي قوه قضايه ارسال شد و باعث شد که اعتبار خاصي برالي بهينه تر کردن فضاي زندان در نظر گرفته شود و بسياري از مثالهاي ديگر که مي شود عنوان کرد که نشان مي دهد که اگر رسانه شناخت دقيق و صحيحي ومبتني بر پژوهش داشته باشد مي تواند تا چه حد کارساز باشد وتاچه حد مشکلات جامعه را حل کند ودر مديريت افکار عمومي جامعه هم  تاثير بهينه خودش را بگذارد .

کاربرد پژوهش در مديريت را هم شرح دهيد؟

امروزه با پيشرفتهايي که جامعه بشري داشته ، در بسياري از کشورهاي در حال توسعه ، پژوهش يکي از قدرتمند ترين ومطمئن ترين ابزار ها براي کاهش ريسک  مديريت انساني در جوامع محسوب مي شود .  پژوهش به عنوان يک ابزار در دست مديريت کلان يک جامعه مي تواند بسياري از آسيب ها ومسائل را پيش از موعد شناسايي کرده  يا رفع ورجوع کند  . الان ما شاهد بسياري از مسئال اجتماعي هستيم که در حوزه تخصصي خود بنده  هم بوده و در سطح جامعه وجود دارد  . يکي از دلايل اين است که ما تصميماتي را گرفتيم واين تصميماتمان پشتوانه پژوهشي نداشته است ومبتني بر حدس وگمانها بوده ويا مبتني بر برداشتهاو تجربه فردي يا گروهي که بسيار متفاوت از واقعيتي که در جامعه در جريان بوده است . از نظر عمراني در شهر تصميماتي که گرفته شده است تصميماتي هست که روي روح وروان مردم تاثير مي گذارد وبدون پژوهش اين اقدام را انجام داده اند . يک مثال ساده وپيش پا افتاده مي زنم . شهر بندر عباس شهري است که از رشد عمراني بسيار بالايي برخوردار بوده و حتي دوستاني که متخصص امر هستند و از نظر فني وشهر سازي تخصص دارند مي گويند که بعدا از تهران بندرعباس شايد تنها شهري باشد که اين ميزان رشد وگسترش را دارد .در شهر بندرعباس در بحث نماي شهري و از منظر جامعه شناسي چه مطالعه اي کرديم ؟ در ترکيب رنگها، نور پردازي ، چه مطالعه علمي وپژوهشي پشت اين مجوزهايي است که به ساختمانهاي بلند مرتبه داده مي شود . ما بدون توجه وپژوهش در خصوص  اقليم منطقه اي که  درآن زندگي مي کنيم و اينکه چه رنگهايي کشش دارد ساخت و ساز مي کنيم  واز يک طرف  ما مشکل کم آبي وقطعي برق داريم  واز طرفي مجوز مي دهيم ساختمانهايي با رنگ  مشکي ورنگهاي تيره نما ايجاد شوند.   اگر پژوهشي باشد به طور حتم ومسلم  اينچنين نبود . حتي بررسي در دانش گذشته خودمان هم مي تواند بسياري از مشکلات ومعضلات فعلي را حل کند ، رنگ منازل در گذشته سفيد بود چرا؟چون اقليم گرم بود ونور را رفلکس مي داد  وجذب نمي کرد الان در خود بندر عباس داريم برج سازي مي کنيم با سنگ گرانيت  که هزينه آن از جيب مردم پرداخت مي شود واز طرفي برق بيشتر مصرف مي شود. چرا؟ چون متناسب با اقليم اينجا نيست  دستگاههاي که به نوعي مرتبط هستند جايگاه خاصي را براي پژوهش نديده اند  ويا اگر ديده اند بيشتر سمبوليک وکم رنگ بوده واين يکي از مثالهايي است که داريم به عنوان يک شاهد مطرح مي کنيم.

و اما حرف پاياني ؟

به عنوان کسي که دستي برآتش دارد وسالها در پژوهش کار کرده و عاشق تخصص خودم هستم دوستانه خدمت مديران که اساتيد ما هستند عرض مي کنم که پژوهش را در سر لوحه کار خودشان قرار دهند . پژوهش به اين معنا نيست که ما 100برگ کاغذ را کنار هم بچينيم وصحافي کنيم وبعد بگوييم که پژوهش صورت گرفته است. ممکن است يک پژوهش 2 برگ کاغذ باشد ولي همان دوبرگ کاغذ حاصل مطالعه اي باشد که زماني را به خودش اختصاص داده است  وهمين مطالعه چه بسا تصميمي را خلق کند که بسياري از معضلات جامعه را حل کند . اين در حوزه مسائل اجتماعي ويا دستگاههاي اجتماعي وفرهنگي هم بر نميگردد . از آن فردي که فني کار هست ومدير فني يک مجموعه تا ساير مديران دستگاهها ي ديگر مي توانند بر مبني يک پژوهش تصميم گيري کنند. من به نظرم به قول سهراب بايستي چشمها را شست و نوع ديگري بايد به پژوهش نگاه کرد . از شکل وشمايل ويتريني به آن نگاه نکنيم  واز قطر واندازه يک پژوهش فاصله بگيريم . امروزه دنيا به سمتي حرکت مي کند که ديگر دوره خطا وآزمون گذشته وتصميمات بايستي صحيح گرفته شود  . زمان يکي از ارزشمندترين داشته هاي ماست که نبايستي با آزمون و خطا به هدر رود  وما با پژوهش مي توانيم استفاده بهينه تري از زمان وامکاناتمان داشته باشيم .

به عنوان يک مسئول رسانه اي نظرتان راجع به صبح ساحل بفرماييد؟

صبح ساحل به عنوان يکي از پايدار ترين ومستمرترين واستخوان دار ترين رسانه ها ي عرصه مطبوعات استان است و بايستي همينجا يادي کنيم از پدر مطبوعات استان، مرحوم حاج قاسم کرمي که از دوستان نزديک وشفيق ما بودند  و ما ارادت خاصي نسبت به ايشان داشتيم . به نظرم رسانه هاي  مکتوب ديگرهنوز با اين روزنامه فاصله داشته و البته اميدوار هستيم که در آينده بتوانيم رسانه هاي ديگري به بزرگي صبح ساحل در استان داشته باشيم.