مرزنشین وقتی از توسعه دورماند دنبال قاچاق رفت

صبح ساحل ، سیاسی - باتوجه به برداشته شدن تحریم ها وشرایطی که فراهم شده درحال حاضر مهمترین فرصت وبزرگترین ظرفیت استان هرمزگان برای توسعه چیست؟ظرفیت های استان هرمزگان جزو ظرفیت های کشور است وفرصتی برای توسعه کشور به شمار می رود،موقعیت طبیعی این استان می تواند درخدمت توسعه ومحرک توسعه ملی باشد. دربرنامه ریزی امروز مبحثی به نام برنامه ریزی هسته های پیش برنده ویا « core planning » داریم که جایگاه خاصی دربرنامه ریزی دارد.به این معنی که دراین نوع برنامه ریزی هسته های محرک توسعه را پیدامی کنیم واز آن ها به عنوان محرک توسعه استفاده می کنیم. اکنون یکی از این هسته های محرک توسعه دریای عمان وخلیج فارس است،درگذشته بسیار کم از دریای عمان بهره بردیم و رهبر معظم انقلاب هم به درستی اشاره کردند که جاسک ودریای عمان دروازه طلایی کشور است. تاکنون نه از توانایی حمل ونقل دریایی ونه ساحلی وبه طور کلی هیچ کدام از ظرفیت های این منطقه ونه ذخایر دریایی عمان هیچ استفاده ای نبردیم. تنگه هرمز وجزایر ازجمله ظرفیت های دیگر استان است. سال های مدیدی است تنگه هرمزمحل تردد کشتی های تجاری بسیاری است که همین تردد ها فرصتی است برای آنکه بتوانیم با فروش خدماتی که نیاز دارند برای استان فرصت ایجادکنیم. کشتی ها به سوخت،موادغذایی و ... نیاز دارند، اگر بخشی از این نیاز را تامین کنیم یعنی از ظرفیت استفاده کردیم. غیرازاین زیرساخت های ما مثل بندرشهید رجایی ظرفیت های سخت افزاری،نرم افزاری زیادی داریم که می تواند محرک توسعه استان وکشور قرار بگیرد. انرژی فراوان ظرفیت دیگر استان است. خط لوله صلح که تا اینجا رسیده می تواند انرژی موردنیاز همه صنایع را فراهم کند.ظرفیت دیگر استان وجود سرمایه داران ایرانی و علاقه سرمایه داران ساکن حوزه خلیج فارس است که با این منطقه پیوندهای عمیق وناگسستنی دارند ورغبت زیادی برای سرمایه گذاری وکمک به توسعه دارند. دولت تدبیر وامید هم رویکرد ویژه ای به سرمایه دارد و درشرایط فعلی هم که نمی خواهیم رشدمنفی خطرناک دولت قبلی تکرار شود ورهبر هم در ابلاغ سیاست های برنامه، رشد 8 درصدی سالیانه را پیش بینی کردند، برای رسیدن به این رشد لازم است چارچوبی را برای سرمایه گذاران تعیین کنیم یک شرط این است که سرمایه گذاران علاوه بر بازار داخل،بازار خارج از کشور هم برای تولیدات وخدماتی که درداخل تولید می کنند فراهم کنند تا به توسعه صادرات کمک کنند و همینطور تکنولوژی وفناوری جدید به کشور وارد کنند. آیا شرایط قانونی این حضور سرمایه داران فراهم شده است؟یکسری مغایرت های قانونی وموانع قانونی وجودداشت که در طول دوسال گذشته برای اصلاح آن اقدامات خوبی صورت گرفته وفرایندها سهل تر شده، قوانین اصلاح شده، بسته های سیاستی خوبی هم تدوین شده،زمینه حقوقی وقانونی هم آماده است وکارگروه هایی برای رفع موانع قانونی حضور سرمایه گذاران فراهم شده است. نظر به اینکه سالهاست دست اندرکار برنامه وبودجه استان هستید،به عنوان صاحبنظر درتوسعه هرمزگان شناخته می شوید،از همین جنبه این پرسش را مطرح می کنم که به نظر شما چرا استان هرمزگان علی رغم سهم درآمدی بالا و وجود اسمی ورقمی برخی زمینه های توسعه،نتوانسته به توسعه همه جانبه دست یابد،وگام اساسی برای تحقق این مهم کی وکجا باید برداشته شود؟ابتدا لازم است یک آسیب شناسی از شیوه برنامه ریزی درکشور کنیم.نگاه برنامه ریزی کشوری از ابتدا نگاه بخشی بوده ونه آمایشی.برای همین توسعه نامتوازن رخ داده،به همین علت هست که بعد از سال ها از شروع برنامه ریزی هنوز بخش عمده جمعیت در شمال کشور متراکم است وگاه به 200 نفر در هرکیلومتر می رسد ولی درمناطق دیگری مثل جنوب نیروی انسانی برای استفاده از همه فرصت های طبیعی و اقتصادی وجود ندارد. تراکم در برخی نقاط درجنوب به 4 نفر در هرکیلومتر می رسد. که نشان می دهد یک جای کار ایرادداشته ونحوه اداره امور ایرادداشته است وهمین آسیب هایی به بار آورده است. درجایی انقدر از ظرفیت ها استفاده شده که آن ظرفیت تحلیل رفته وحالا جمعیت برای برخورداری از فرصت اقتصادی بامشکل مواجه شده ودرجای دیگر اصلاً از ظرفیت ها استفاده نشده است. درکل نوع نگاه اشکال داشته است ودرمورداستان هرمزگان هم ،چنین اشتباهی رخ داده است به خاطر همان نوع نگاه باعث شده هرمزگان هم در درون خودش با مشکلاتی مواجه شود. توسعه دراستان هم توسعه دستوری واز بالا بوده، وبرخاسته از جوشش درونی نبوده، برخاسته از غلیان جامعه ونیاز جامعه نبوده بلکه به خاطر یکسری موقعیت های ویژه ای که این استان داشته از مرکز حکومت به آن توجه شده به صرف آن موقعیت. از آنجایی که درون جامعه متناسب با این توسعه آمادگی نداشته،اصلاً به ساکنان آن توجه نشده،مردم همچنان درگیر معیشت وکسب وکار سنتی خودبوده، هنوز به پختگی برای قرارگرفتن درآن موقعیت خاص نرسیده بودند به همین خاطر ساکنان استان عموماً درحاشیه قرار گرفتند وتوسعه بدون مشارکت ساکنان استان انجام شد،وتوسعه غیرمتوازن انجام شد. قطعاً توسعه ای هم که بدون مشارکت همه مردم باشد نمی تواند درمنطقه به توسعه کیفی منجر شود. چون برای توسعه کیفی نیاز داریم ساکنان باتوسعه درگیرشوند اما آدم های این منطقه دربطن تحولات نبودند که فکر وذکرشان وساختار فکری شان تغییریابد،که این اتفاق درمورد ما رخ نداده وباعث شده توسعه القایی برکنار از ساکنان بومی،  آنها را تحت الشعاع قرار ندهد وزندگی آنها را تحت تاثیر قرار ندهد،آنها را متحول نکندوبه انسان کیفی توسعه گر وتوسعه پذیر تبدیل نکند. از نظر اقتصادی متحول نکند زندگی آموزشی واجتماعی وفرهنگی مردم استان را کمتر تحت تاثیر قرار دهد البته استان روند توسعه خودبخودی را داشته وقطعاً این توسعه القایی مفید بوده برای استان بویژه برای توسعه ملی.اما بحث اصلی این است که این توسعه تاچه حد توانسته برای کسانی که دراین سرزمین زندگی می کنند رفاه به ارمغان بیاورد و سطح زندگی آنها را بالا ببرد. این توسعه از دهه 40 از ابتدای شروع برنامه ریزی درکشور آغاز شده وبعدازانقلاب این روند تشدید شد. باتوجه به وقوع جنگ که سایربنادر بشدت آسیب دیده و ناامن شده بودند،به این استان نگاه ویژه شد وبعد از جنگ هم ادامه یافت ونگاه اصلاح نشد که باعث شد آسیب ها تشدید شود. توسعه بخشی برای رفع نیاز اقتصادملی دستوری بوده، آثار منطقه ای داشته قابل انکار نیست،اما می شد این روند توسعه را بهتر مدیریت کردکه آثار منطقه ای آن بیشتر شود وکیفیت زندگی مردم راتغییردهد وانسان توسعه یافته را به ارمغان بیاورد. از جمله دلایل این اتفاق این است که تصمیم گیران دربین مردم نبودند. توسعه وقتی اتفاق می افتد که همه درکنار هم باشند،ملیت ها وقومیت ها ومذاهب مختلف درکنار هم باشند وآنکس که توسعه را مدیریت می کند پشت دیوار زندگی نکند. فرزند او با فرزندان سایرساکنان پشت یک نیمکت بنشیندآنوقت است که امنیت ووحدت ملی اتفاق می افتد وتوسعه محقق می شود وقتی قرار باشد فردنظامی پشت دیوارهای خودش فرزندش را آموزش دهد،فلان شرکت پشت دیوارها ودرمحدوده اختصاصی خودش بنشیند ومسائل خودش را رفع ورجوع کند وزندگیش با مردم عجین نشود وبا حیات اقتصادی-اجتماعی شهر پیوند نخورد قطعاً آرمان های موردنظر ما نظیر وحدت امنیت وتوسعه همه جانبه کمتر اتفاق می افتد،اگر پروسه به شکل درستش انجام میشد وتعامل وهمکاری تشدید می شد ، توسعه کیفی وهمه جانبه را دراستان هرمزگان شاهد بودیم. 

    برای اجرای پروژه ها     به دنبال منابع     بخش خصوصی هستیم

شهرک مروارید، شهرک گاز،شهرک برق همه این شهرک ها که خودشان را پشت دیوارها محصور کردند وامکانات را برای خودشان فراهم کردند مصداق این نوع توسعه بخشی است. اما مردم با کمبود امکانات ساختند و کمترین سطح رفاه وبرخورداری را داشتند اگر این ها تلفیق می شد وبا زندگی مردم پیوند می خورد یکجا جاری می شد وچندگانگی وجود نداشت ما خیلی بهتر می توانستیم از توسعه بهره برداری کنیم،درهمه حوزه ها هم از نظر اقتصادی هم رضایتمندی، آرامش اجتماعی،وحدت ملی می توانستیم بهره برداری بیشتری کنیم وحتی ویترین وحدت ملی باشیم. می توانستیم قاچاق راکنترل کنیم ونگاه مردم مرزنشین را به توانمندی های اقتصادی کشور معطوف کنیم. اکنون مرزنشین چرا بایدنگاهش این باشد که با آوردن کالا از آنسوی مرز به این سو درآمد کسب کند؟علتش دورماندن از روند توسعه است. اگر در پالایشگاه اشتغال داشت نگاهش نسبت به کشور تغییر می کرد و همین باعث پیشگیری از بسیاری ناهنجاری ها می شد و به این ترتیب اقتصاد زیرزمینی هم کنترل می شد.اما رویکرد ونگاه ما دراداره امور منجر به این شد که اکنون توسعه همه جانبه اتفاق نیفتد.فکر می کنید اکنون چه باید کرد؟ما باید توسعه را از این به بعد مدیریت کنیم،سعی کنیم توسعه با مشارکت همه جانبه همه مردم بالاخص ساکنین محقق شود. دربه کارگیری نیروها درواحدهای اقتصادی دقت کنیم که غالب نیروها ازبین ساکنین این منطقه باشد. درهمه مسائل مثلاً مدارس مشترک باشد،ظرفیت های رفاهی خدماتی دوگانه وچندگانه نباشد،ظرفیت های آموزشی درمانی،تفریحی و تمام زمینه ها چندگانگی از بین برود و فرصت ها یکسان باشد ودرهمه فعالیت ها تلفیق اتفاق بیفتد.این موضوع تلفیق فعالیت ها واز بین بردن چندگانگی وبهره مندی همه ساکنان از ظرفیت ها چگونه امکان پذیراست؟ دربرنامه استان باید پیش بینی شود یا ملی؟اولا این نکات درتدوین برنامه باید رعایت شود وهمچنین دراجرا در نظرگرفته شود. از ملزومات وشروط توسعه پایدار ومتوازن همین مشارکت مردم است.اگر ساکنین منطقه به حاشیه رانده شوند(چنانکه دراین سال ها رخ داد) به هدف توسعه پایدار ومتوازن دست پیدانمی کنیم. جلب مشارکت هم باید از طریق تدوین سیاست ها و راهبردهایی که با مشارکت همه صورت بگیرد وبه مشارکت همه ساکنان ختم شود می تواند از آسیب های توسعه کم کند. دوماً فعالیت درون سرزمین باید توزیع متوازن یابد. یعنی توزیع انسان،فضا و فعالیت باهم درهمه استان به یکسان باشد. یعنی به گونه ای نباشد که فعالیت های اقتصادی تنها دریک نقطه متمرکز وجمعیت زیادی را به خود بکشد،وهمزمان نقطه دیگری خالی از جمعیت بماند واز ظرفیت های اقتصادی آن استفاده نشود. به عبارت دیگر توازن اقتصادی باید رعایت شود که لازمه آن پخش جمعیت در سراسر استان است. مهمترین مسئله درتحقق توسعه کیفی دراستان نگاه برنامه ریزی وتوسعه ای است اگر این نگاه درکل کشور واستان ایجادشود که توسعه باید متوازن باشد وتوسعه پایدار توسعه ایست که باتوجه به توانایی محیطی ومشارکت مردم باشد قطعاً بقیه مشکلات حل می شود. نوع نگاه ونگرش مدیران به امور باید تغییرکند ونگاه مسئولان رده بالای کشور بسیار مهم است. دولت تدبیر وامید به این مسئله بسیار اعتقاد دارد. ودراقداماتی که دولت تاکنون انجام داده است هم این موضوع مستتر است، وتغییرنگاه دراین دولت دیده می شود. تفویض اختیار به مدیران پایین تر،نوع نگاه به مناطق وتوجه به مسائل زیست محیطی بالاخص سخنان رئیس جمهور درارتباط با توسعه پایدار همیشه ملاحظات زیست محیطی بوده وامید این است که سایرهمکاران ایشان در دولت هم همین نگاه را داشته باشند.
    توسعه کیفی    بدون مشارکت بومیان     محقق نمی شود
 ادغام سازمان مدیریت دراستانداری چه آسیبی به برنامه های استان هرمزگان وارد کرد؟یکی از وظایف سازمان مدیریت وبرنامه ریزی،راهبری توسعه است که با رعایت ملاحظات کارشناسی وفنی قابل انجام است،هنگامی که ملاحظات روزمره وقطعی و سیاسی با این ملاحظات فنی مدیریت برنامه ریزی ادغام شود، همیشه این نگرانی وجود دارد که توسعه از مسیراصلی خودش خارج شود وآسیب هایی برای کشور به بار بیاورد، هر چه سازمان برنامه ریزی فنی تر کارشناسی تر و مستقل تر وخارج از تاثیرپذیری از مسائل جناحی عمل کند قطعاً آسیب های برنامه های توسعه ( آن از لحاظ تدوین واجرا) کمتر خواهد بود،اما وقتی با دستگاهی که متولی امورداخلی است ادغام می شود که دو دستگاهی با شرح وظایف متفاوت از هم به لحاظ اداری هستند باعث می شود با موضوعات روزمره وملاحظات جناحی درگیر شود درحالی که سازمان مدیریت وبرنامه ریزی همواره باید همسو با منافع ملی باشد وفارغ از درگیری های جناحی به موضوعات کشور وارد شود و بررسی کند. 
    شهرداری    بندرعباس      شرایط تیمداری    قهرمانی ندارد

بنابراین با توجه به اینکه وزارت کشور به هرحال در مقاطعی درگیر ملاحظات سیاسی می شود اگر تاثیر خودش را برروند برنامه ریزی بگذارد برنامه ریزی را از مسیرخودش منحرف می کندومشکلاتی برای کشور ایجاد می کند. دیگر اینکه وزارت کشور به مسائل موجود کشور بایدفکر کند به نان وآب روزمره مردم فکرکند ومسائل درازمدت دروظایف روزانه اش نیست. بیشترهراس از ادغام اینهاست هرچند ممکن است استانداری داشته باشیم که این مسائل را رعایت کند وچنین اتفاقی هم در عمل رخ ندهد. اما به هرحال زمینه وتردید این اتفاق ها همیشه هست.به طور مشخص اندازه گیری آثار این ادغام مشکل است ولی به طور کلی روند،روندمطلوبی نبود،چون اگر کشور خارج از چارچوب برنامه دستور بپذیرد قطعاً نمی تواند به اهداف آن برنامه دست یابد.مثلاً وقتی دستور دهند منابع آموزش برداشته شود ودرجای دیگر صرف شود،برنامه دچار مشکل می شود ملاحظات فنی وبرنامه با ملاحظات مقطعی همخوانی ندارند، ملاحظات برنامه دورنگر تر وجامع نگرتر است. متاسفانه درسال های گذشته با توجه به سفارش های برون استانی از سوی دستگاه ها،پیمانکاران درون استانی چندان رشد نیافتند،برای تقویت این بخش دراستان چه اقدامی می توان انجام داد؟از ملزومات رشد اقتصادی ایجاد فضای رقابتی وجلوگیری از انحصاراست. ابلاغ سیاست های کلی اصل 44 قانون اساسی از سوی رهبر معظم انقلاب بود که زمینه تغییر اقتصاد دولتی به خصوصی را فراهم کرد. این سیاست بستر حقوقی را فراهم کرده است، زمینه نرم افزاری ونهادی وقوانین فراهم شده، ظرفیت خوبی هم دراستان هرمزگان فراهم شده بود وتجهیزات خوبی وجود داشت، درسال های گذشته ودوران دولت قبل باکاهش کارهای عمرانی ومواجه شدن با رکود ناشی از تحریم ، بخش خصوصی با تمام توش وتوان نتوانست خود را در عرصه خصوصی حفظ کند وتحلیل رفت. بخشی از آنها نتوانستند مطالباتشان را از دولت بگیرند،از طرفی سطح فعالیت های دولتی کاهش پیداکرده بود و باعث  شد بازار کار این بخش محدود شود و متاسفانه به حاشیه رانده شدند. درشرایط کنونی که تحریم هم برداشته شده است امیدواریم دوباره این بخش رونق بگیرد وباتوجه به سیاست دولت پیش بینی این است که دوباره بخش خصوصی استان توان خود را به دست می آورد. ما هم دربخش قوانین تسهیلاتی فراهم کرده ایم برای مثال فرایند تعیین وتشخیص صلاحیت پیمانکاران، ونیز صبت شرکت ها را سهل وکوتاه  کردیم تا امکان ورود بخش خصوصی راحت تر شود وسرمایه آن ها دراستان استفاده شود. ضمن اینکه برای تایید صلاحیت شرکت های طرف قرار داد دستگاه ها، شرکت هایی را تایید صلاحیت می کنیم که درهمین استان به ثبت رسیده باشند وارجاع کار به شرکت ها پایش می شود. تمهیداتی را هم در نظر گرفتیم که بیش از گذشته این شرکت ها بومی سازی شود یعنی هم ساختار نیروی انسانی از نیروهای همین استان باشد وهم نیروی ماندگار باشند و بتوانند تجهیز شوند. به دستگاه های اجرایی تاکید کردیم ترک تشریفات مناقصه بسیار محدودشده وارجاع کارها باید براساس مناقصه و مزایده عمومی انجام شود.ما ودستگاه های نظارتی پایش می کنیم که ارجاع کارها حتماً مطابق تشریفات مناقصه و مزایده عمومی ودرفضای رقابتی ودرچارچوبی باشد که فضای رقابتی را تقویت کند. دستگاه زیرمجموعه شما چگونه زمینه وشرایط لازم برای سرمایه گذاری را دراستان فراهم می کند؟سازمان مدیریت وبرنامه ریزی به طور مستقیم اقدام نمی کند اما درهدایت برنامه ها می توانیم به تشویق سرمایه خصوصی اقدام کنیم.دربرنامه ها قطعاً رویکرد ونگاه ما این است که در پروژه ها فقط به منابع عمومی اتکا نکنیم. برای تحقق این موضوع یعنی اینکه منابع ما متکثر باشد اولاً باید زمینه ها و شرایط مانند امنیت سرمایه گذاری را فراهم کنیم،مشوق ایجاد کنیم تا دربخش خصوصی تمایل وانگیزه ایجاد کنیم. برای هدایت سرمایه های اندک مردم به سمت فعالیت های داخل باید انگیزش ها، حمایت ها و اطمینان لازم را در اقتصاد ایجادکنیم که همه اینها دربرنامه باید پیش بینی شود سیاست های برنامه ریزی هم درحال حاضر همین ایجاد مشوق فراهم کردن اطمینان ومانند آن است.الان هم در آستانه تدوین برنامه ششم براساس ساختار پیش بینی شده، قسمت استانی آن قرار است توسط هر استان تدوین شود که ما هم تلاش می کنیم تلفیقی از نگاه بخشی وملی را دربرنامه هرمزگان ایجاد کنیم از طریق همفکری با بخش های اقتصادی وزارتخانه های مختلف درطرح آمایش استان که چگونگی توزیع فعالیت ها وجمعیت را مشخص می کند هم طرح بالادست که محور هدف گذاری وسیاست گزاری هاست و نقشه راه توسعه استان است،اصلاح قوانین مربوط به جذب سرمایه هم که دست وپاگیر است درهمین برنامه ها پیش بینی می شود مجوز استفاده از سرمایه خارجی وذکر آن در برنامه های دستگاه ها پیش بینی می شود و سیاست گزاری ها باید به گونه ای باشد که زمینه تحقق سرمایه گذاری ها فراهم شود. درتمام سطوح باید رعایت شود. باتوجه به اینکه دو دوره عضو شورای شهر بندرعباس وچندسال رئیس این شورا بودید،چه نظری دررابطه با تیمداری حرفه ای شهرداری بویژه در ورزش فوتبال دارید؟تیمداری برای شهرداری ای که مدیریت شهری اش مشکل دارد وخدماتش ضعیف است، اشکال دارد. توسعه ورزش خوب است ولی به طور خاص درمورد یک موسسه چون شهرداری باید ببینیم آیا ظرفیت مدیریتی،مالی آن اقتضا می کند که تیمداری کند،آیا شرایطش را دارد،من معتقدم خیر،تیمداری قهرمانی را می توانند صنایع غرب به عهده بگیرند یا می تواند ترکیبی از بنگاه های اقتصادی غرب باشند،ولی برای شهرداری بندرعباس که با جمع آوری زباله و دفع آب های سطحی وپاکیزگی شهر مشکل داردوبا مشکل حاشیه نشینی هم دارد مخالفم.اما اگر اینها در حد مطلوب قرار بگیرد و خدمات دهی مناسبی صورت بگیرد خیلی هم خوب است وفضای رقابتی ایجادمی کند و به توسعه ورزش هم کمک می کند و باعث رشد اجتماعی می شود.