دو نوع کابوس رایج و معانی پنهان آن‌ها

   

در رویاهای تعقیب شدن، ممکن است متوجه شوید که از یک شخصیت ناشناخته، یک حیوان تهدید کننده یا حتی یک نیروی ناملموس فرار می‌کنید. احساس خطر بلافاصله احساس می‌شود و مهم نیست که چقدر سریع می‌دوید، به نظر می‌رسد اصلا حرکت نمی‌کنید و تعقیب‌کننده هر لحظه به شما نزدیک‌تر می‌شود. مطالعه ای که در ژوئیه امسال در ژورنال مرزهای روانشناسی منتشر شد نشان داد که چنین رویاهایی با تجربیات واقعی زندگی از داشتن روابط منفی با دیگران مرتبط است. محققان پیشنهاد می‌کنند که این مساله را می‌توان با نظریه « شبیه‌سازی تهدید» در رویا توضیح داد  که بر اساس آن، رویاها با شبیه‌سازی رویدادهای تهدیدآمیز برای تمرین و بهبود مکانیسم‌های درک و اجتناب از تهدید در زندگی واقعی، عملکرد تکاملی دارند. این کابوس‌ها به افراد کمک می‌کند تا در یک محیط امن پاسخ‌های خود را نسبت به خطرات احتمالی تمرین کنند. تهدید عاطفی، تعارض یا نارضایتی در روابط واقعی می‌تواند نیاز به آماده شدن برای رویارویی با تهدید یا آشفتگی عاطفی بیشتر را ایجاد کند. وقتی افراد تنش یا اختلاف را در تعاملات اجتماعی خود تجربه می کنند، ذهن آنها ممکن است سناریوهای تعقیب را به عنوان راهی برای پردازش این تهدیدات عاطفی شبیه سازی کند که نه تنها به آنها اجازه می‌دهد تا پاسخ‌های خود را به درگیری‌های احتمالی تکرار کنند، بلکه به عنوان یک ابزار روان‌شناختی برای مدیریت اضطراب و استرس مربوط به آن روابط عمل می‌کند. علاوه بر این، این نظریه نشان می‌دهد که چنین رویاهایی فقط اتفاقی نیستند، بلکه عمیقاً ریشه در نیاز اجدادی ما برای بقا دارند. در گذشته، تعقیب شدن می‌توانست به معنای تهدید فیزیکی واقعی از سوی شکارچیان یا افراد متخاصم باشد. در دنیای مدرن، این تهدیدات اغلب به عنوان چالش‌های اجتماعی یا عاطفی ظاهر می‌شوند و مغز از رویاها برای حل آن‌ها استفاده می کند. شواهد روشنی وجود دارد که نشان می‌دهد تجارب پرخاشگری فیزیکی در زندگی بیداری می‌تواند دفعات مواجهه با کابوس‌های پرخاشگرانه و تعقیب و گریز را در خواب افزایش دهد. طبق نحقیقاتی که بر روی رویای سربازان جنگ ویتنام صورت گرفت، آن‌ها نسبت به جمعیت عمومی کابوس تعقیب شدن توسط ماشین‌های جنگی و دیگر تهدیدات را بیشتر تجربه می‌کردند. محققان حوزه خواب، گمانه زنی می‌کنند که بازی‌های ویدیویی هم احتمال تجربه‌ی کابوس تعقیب و گریز را افزایش می‌دهد.

  

رویاهای خفه شدن اغلب به شدت ناراحت‌کننده هستند. در این رویاها، ممکن است در موقعیت‌هایی قرار بگیرید که نفس کشیدن به طور فزاینده ای دشوار می شود، گویی نیرویی نامرئی به سینه یا گلوی شما فشار می آورد. از طرف دیگر، ممکن است در یک فضای کوچک و بسته مانند یک تابوت یا یک اتاق مهر و موم شده گیر افتاده باشید، جایی که به نظر می رسد هوا رقیق تر و نازک تر می شود. یا، ممکن است احساس کنید که زیر آب نگه داشته شده‌اید، نمی‌توانید برای هوا به سطح آب برسید، یا اینکه شخصی یا چیزی به طور فیزیکی دهان و بینی شما را پوشانده است. جالب توجه است، مطالعه دیگری که توسط تیمی از محققان در مجله مرزهای روانشناسی منتشر شده است ، نشان می‌دهد که رویاهای خفگی با تجربه ناراحتی روانی در زندگی بیداری و همچنین اختلالات خواب عمومی مرتبط است. از نظر فیزیولوژیکی، کسانی که مشکلات تنفسی را در طول خواب تجربه می‌کنند، مانند آپنه خواب یا مشکلات تنفسی در بیداری خود، بیشتر از کسانی که چنین مشکلاتی ندارند، خواب خفگی می بینند. این نشان می‌دهد که تقلای بدن برای نفس کشیدن می‌تواند در خواب به صورت احساس وحشتناک خفه شدن یا خفه شدن ظاهر شود. از نظر روان‌شناختی، کسانی که اضطراب یا پریشانی مربوط به تنفس دارند - شاید به دلیل ترس از خفگی - نیز بیشتر در معرض این نوع کابوس‌ها هستند. محققان پیشنهاد می‌کنند که ارتباط بین پریشانی روانی و رویاهای خفگی بیشتر توسط پدیده فلج خواب پشتیبانی می شود. در طول فلج خواب، افراد اغلب احساس وحشتناکی از ناتوانی در حرکت را تجربه می‌کنند، که گاهی اوقات با توهمات حضور بدخواهانه روی سینه آنها همراه است و نفس کشیدن را سخت می‌کند این حالت که در خرده فرهنگ‌های کشور ایران با نام شبح گرفتگی، بختک و غیره شناخته می‌شود. که دلیل علمی آن به ناهماهنگی بین خواب رم و نان‌رم (دو نوع خواب با مواج مختلف)برمی‌گردد.  این تجربه وهم‌آور، که می‌تواند احساس خفه شدن را داشته باشد، هم به احساسات فیزیکی مانند تنفس کم عمق و فلج بدن و هم به عوامل روانی مانند اضطراب و استرس مربوط می‌شود.

درک معنای عمیق‌تر پشت کابوس‌های‌مان می‌تواند بینش‌های ارزشمندی در مورد بهزیستی عاطفی، فیزیکی و روانی ما ارائه دهد. آنها یادآورهای مهمی هستند که  گوشزد می‌کنند بدن و ذهن ما به طور پیچیده‌ای به هم مرتبط هستند. اگر می بینید که اغلب این نوع کابوس ها را تجربه می کنید، مهم است که درگیری‌های حل نشده یا عوامل استرس زا را در زندگی بیداری خود بررسی کنید. با گوش دادن به این سیگنال‌ها و انجام اقدامات پیشگیرانه برای رفع آن‌ها، می‌توانید به سمت خوابی آرام تر و احساس آرامش درونی حرکت کنید.