کالایی شدن سالمندان؛ فضاحتی رو به رشد

هفته‌ی دوم مهر 1403 با عنوان "سالمند فعال، فردایی برای همه"، هفته تکریم و منزلت افراد سالمند است. اما سوال این است که در فضای جوامع امروزی، با قواعدی که در حوزه‌های اجتماعی و سیاسی وجود دارد، چقدر تکریم سالمندان مهیا می‌شود؟ در جوامع کنونی توصیه به سالمندان برای عقب‌کشیدن از امور اجتماعی، اقتصادی و سیاسی و واگذار کردن امور به جوان‌ترها مرسوم است و بسیار دیده می‌شود.

اما این تصمیمات که به برکت جامعه گرفته شده، پیامی ضمنی برای سالمندانی که همچنان در حال خدمت هستند، داشته است: "خدمات شما دیگر به درد جامعه نمی‌خورد و بلااستفاده است!" متأسفانه، این امر یک تمایل اجتماعی سیستماتیک برای دیدن افراد مسن به مثابه کالاهایی که دیگر قابل استفاده نیستند و نمی‌شود از قِبل آن‌ها به سود قابل توجهی رسید، می‌باشد.

افراد مسن متفاوت از سایرین به نظر می‌رسند، در واقع افزایش سن؛ پوست، مو، تراکم استخوان، توده بدن، مورفولوژی و غیره را تغییر می‌دهد. آنها با استفاده از واژگان متفاوت صحبت می‌کنند و جهان را متفاوت می‌بینند زیرا هنجارهای اجتماعی، قوانین، شرایط اقتصادی، سیاست ، فناوری‌ها و سایر عوامل زندگی که در کنار آن‌ها بزرگ شده‌اند بر نحوه اجتماعی شدن آن‌ها تأثیر گذاشته است.

به این ترتیب، نسل‌های بزرگ‌تر به گروه‌های فرهنگی مختلف تعلق دارند، به این معنی که تبعیض علیه آن‌ها مانند تبعیض علیه هر گروه فرهنگی دیگر است. در پس این تبعیض پنهان که به عنوان طنز بی‌ضرر می‌گذرد، دیدگاهی کاملاً موذیانه وجود دارد. این دیدگاه شامل کلیشه‌هایی است که معمولاً به افراد مسن نسبت داده می‌شود. در فرهنگ‌های صنعتی غربی، مانند ایالات متحده، افراد مسن اغلب به‌عنوان افراد ناتوان، غیرجنس‌گرا و دارای اختلالات شناختی معرفی می‌شوند، دیدگاهی که به مرور در کشورهای دیگر هم در حال شکل‌گیری است. علاوه بر کاهش کیفیت زندگی سالمندان، این کلیشه‌ها، زمانی که درونی شوند، می‌توانند بر نحوه درک آن‌ها از ظرفیت‌های خود تأثیر بگذارند و به طور مؤثر منجر به پیش‌گویی منفی در مورد کارآمدی خویشتن شوند. از این رو، انگ زدن و کلیشه‌‌سازی در مورد سالمندان، به طور قابل پیش‌بینی، می‌تواند پیامدهای درمانی منفی را به همراه داشته باشد.