درباره خودبیمارانگاری چه می‌دانید؟ مـن بیمــارم!

 رابطه اضطراب و بیماری

خودبیمارانگاری یا هیپوکندری به عنوان اضطراب سلامتی شناخته می‌شود. این اختلال در واقع نگرانی وسواس‌گونه و غیر منطقی در مورد ابتلا به یک بیماری جدی است. همچنین به عنوان اضطراب بیماری نیز شناخته می‌شود. بسیاری از مبتلایان به خودبیمارانگاری، با وجود نتایج منفی آزمایش‌ها و اطمینان پزشک از عدم بیماری آن‌ها، باز هم نگران هستند و احساس ناراحتی شدید دارند. این وضعیت فراتر از نگرانی طبیعی است. خودبیمارانگاری، در روند عادی زندگی فرد اختلال ایجاد خواهد کرد و روی روابط خانوادگی، اجتماعی و حرفه‌ای فرد نیز تاثیرات منفی خواهد گذاشت.

از کجا می‌آید؟

شاید این سوال به ذهن برسد که خودبیمارانگاری چرا ایجاد می‌شود، در پاسخ به این سوال باید گفت که متخصصان دقیقا نمی‎‌دانند که چه چیزی باعث بروز خودبیمارانگاری (اضطراب سلامتی) می‌شود اما برخی عوامل را در این مسئله دخیل می‌دانند. برای مثال، درک ضعیف از بدن، بیماری یا هر دو مورد، می‌تواند در بروز این مسئله نقش داشته باشد. آن دسته از افرادی که خانواده آن‌ها به شدت نگران سلامتی خود یا اطرافیان هستند نیز در ابتلای سایر افراد خانواده ممکن است نقش داشته باشند. یکی از مواردی که ممکن است منجر به این اختلال شود، داشتن تجربه‌های تلخ در مواجهه با بیماری‌های جدی در زمان کودکی است که می‌تواند در بزرگسالی، بروز مشکلاتی چون خودبیمارانگاری را به دنبال داشته باشد. خودبیمارانگاری (اضطراب سلامتی) اغلب در میان‌سالی رخ می‌دهد و به مرور با افزایش سن، ممکن است شدت پیدا کند.
افراد مسن معمولا این مسئله را در قالب ترس از ابتلا به مشکلات حافظه تجربه می‌کنند و دائما  نسبت به علائم مرتبط با مشکلات حافظه نگرانی دارند.  

استعداد دارید؟!

برخی عوامل ممکن است احتمال ابتلا به خودبیمارانگاری را افزایش دهد به عنوان مثال، یک رویداد یا موقعیت استرس‌زا، داشتن یک بیماری جدی در کودکی، بیماری جدی در والدین و سوء استفاده از فرد در کودکی را می‌توان نام برد. آن دسته از افرادی که به طور کلی شخصیت نگران دارند نیز ممکن است به خودبیمارانگاری دچار شوند. بررسی بیش از حد سلامتی در اینترنت، یکی دیگر از مواردی است که احتمال ابتلا به خودبیمارانگاری را افزایش می‌دهد.

دنبال چه علائمی باشید؟

به طور کلی، افراد مبتلا به اضطراب سلامتی روی یک بیماری تمرکز بیش از حد دارند یا اینکه تصور می‌کنند به یک بیماری جدی مبتلا شده‌اند. این دسته از افراد اغلب رفتارهای غیرمنطقی مرتبط با سلامتی انجام می‌دهند. برای مثال، بررسی مکرر بدن برای پیدا کردن بیماری یکی از اولین علائم است. 
همان‌طور که اشاره شد، جست‌و‌جوی بیش از حد در اینترنت برای بررسی علائم بیماری یکی دیگر از مواردی محسوب می‌شود که مبتلایان انجام می‌دهند. این دسته از افراد با وجود نگرانی از ابتلا به یک بیماری جدی، از مراجعه به پزشک برای تشخیص اجتناب می‌کنند چون می‌ترسند واقعا به آن بیماری دچار شده باشند و در عین حال به پزشک نیز اعتماد ندارند. این دسته از افراد معمولا به مدت 6 ماه درگیر نگرانی در رابطه با یک بیماری جدی هستند.
تشخیص را باید جدی گرفت
تشخیص ابتلا به خودبیمارانگاری، از اهمیت بالایی برخوردار است برای این منظور پیش از هر چیز پزشک باید معاینه فیزیکی دقیق و آزمایش‌هایی را برای فرد در نظر بگیرد و پس از اطمینان از وضعیت سلامتی، چنانچه فرد هنوز این تصور دارد که به یک بیماری جدی مبتلا است، باید او را به روانپزشک ارجاع دهد. روانپزشک با بررسی دقیق به عواملی که ممکن است در بروز خودبیمارانگاری نقش داشته باشد، می‌پردازد و درمان پس از تشخیص عوامل احتمالی، آغاز خواهد شد. درمان ممکن است به نوعی با عامل به وجودآورنده خودبیمارانگاری مرتبط باشد.

رهایی با درمان

درمان خودبیمارانگاری (اضطراب سلامتی)، بر بهبود علائم و توانایی عملکرد در زندگی روزمره تمرکز دارد. معمولا درمان شامل روان درمانی و در برخی موارد استفاده از دارو است. رایج‌ترین درمان برای خودبیمارانگاری، روان درمانی به ویژه رفتار درمانی شناختی (CBT) محسوب می‌شود. رفتار درمانی شناختی روشی درمانی است که به افراد کمک می‌کند تا الگوهای فکری رفتاری خود را که ممکن است منجر به مشکلات عاطفی یا رفتاری شوند، شناسایی و تغییر دهند. رفتار درمانی شناختی، برای بهبود خودبیمارانگاری بسیار موثر است. رفتار درمانی شناختی، به شناسایی نگرانی‌ها و اضطراب سلامتی کمک می‌کند. البته باید توجه داشت که انتخاب نوع درمان، از هر فرد به فرد دیگر متفاوت است و تشخیص نوع درمان بر عهده روانپزشک است. به طور کلی در درمان، فرد یاد می‌گیرد که نسبت به بدن نگاه متفاوت و جدیدی داشته باشد و حساسیت بی‌مورد و افراطی نسبت به آن پیدا نکند. در درمان، مقابله با اضطراب و استرس به فرد آموزش داده خواهد شد. این دسته از افراد یاد می‌گیرند که جست‌وجو در اینترنت را راجع به بیماری‌ها متوقف کنند و در عوض سئوالات خود را از پزشک بپرسند. تقویت عملکرد در خانه، مدرسه، محل کار یا محیط‌های اجتماعی، به بهبود مشکل فرد کمک می‌کند. افرادی که به خودبیمارانگاری مبتلا هستند، باید از نظر سایر اختلالات روان نیز مورد بررسی قرار بگیرند چون در برخی موارد، یک اختلال روانی دیگر مانند افسردگی یا دو قطبی باعث بروز خودبیمارانگاری می‌شود یا آن را تشدید می‌کند. معمولا اضطراب سلامتی با روان درمانی بهبود پیدا می‌کند اما با این حال برخی افراد با وجود روان درمانی همچنان به این مشکل دچار هستند که در چنین مواردی روانپزشک ممکن است دارو تجویز کند. / Healthline.com