کارخانه تولید سنگ در لوزه‌ها!

سنگ از کجا می‌آید؟

به طور کلی، لوزه‎‌ها شامل فرورفتگی‌ها و حفره‌هایی به نام کریپت‌های لوزه هستند. وظیفه لوزه‌ها، به دام انداختن ویروس‌ها، باکتری‌ها، قارچ‌ها و...، است. علاوه بر این، به نوعی بر سیستم ایمنی نیز اثر می‌گذارند و به بدن برای مقابله با عفونت‌ها کمک می‌کنند. در برخی افراد، گاهی پوسته‌ریزی‌های مخاطی لوزه ممکن است در اطراف این مواد به دام افتاده جمع شده و منجر به شکل‌گیری سنگ‌های لوزه شوند. علت دقیق تشکیل سنگ لوزه مشخص نیست ولی به طور کلی، سنگ‌های لوزه از ماده‌ای به نام بیوفیلم تشکیل می‌شوند که مجموعه‌ای از میکروارگانیسم‌های روی یک سطح است. بیوفیلم ترکیبی از باکتری‌ها و قارچ‌های طبیعی دهان محسوب می‌شود. این ترکیب به هر سطح مرطوبی می‌چسبد. بیوفیلم زمانی که در داخل لوزه‌ها به دام بیفتد، سخت خواهد شد. برخی عوامل ممکن است احتمال بروز سنگ لوزه را افزایش بدهند. برای مثال، آن دسته از افرادی که لوزه‌های بزرگ‌تری دارند، بیش از سایر افراد مستعد ابتلا به سنگ لوزه هستند. عدم رعایت بهداشت دهان و دندان یکی دیگر از مواردی است که احتمال بروز سنگ لوزه را افزایش می‌دهد. التهاب مزمن لوزه و ...، در ابتلا به سنگ لوزه می‌توانند نقش داشته باشند.

قدم اول، تشخیص درست

سنگ لوزه به ویژه در شرایطی که سنگ‌ها کوچک باشند، علائم خاصی ندارند و فرد ممکن است از ابتلای خود آگاه نباشد. با این حال، سنگ لوزه در بسیاری از افراد با بروز علائمی همراه است برای مثال، بوی بد دهان و گلو درد، از مهم‌ترین علائم ابتلا محسوب می‌شوند. سنگ‌های لوزه غالبا به صورت توده‌های کوچک و شبیه به سنگ ریزه روی لوزه‌ها یا داخل آن‌ها دیده می‌شوند. آن‌ها غالبا به رنگ سفید یا زرد هستند و اندازه‌های مختلفی دارند.

از دیگر علائم ابتلا به سنگ لوزه به ویژه در موارد بروز سنگ‌های بزرگ، مشکل در بلع است. درد در گوش، سرفه‌های مداوم و تورم لوزه‌ها برخی دیگر از علائم ابتلا به حساب می‌آیند. با وجود اینکه معمولا سنگ لوزه در بیشتر موارد با چشم دیده می‌شود، مراجعه به پزشک برای تشخیص قطعی ضروری است. در بسیاری از موارد افراد عادی امکان تشخیص دقیق بیماری‌ها را ندارند. در چنین مواردی ممکن است یک بیماری جدی، به اشتباه سنگ لوزه تشخیص داده شود و درمان آن بیماری به تعویق بیفتد.

یک درمان ساده خانگی

اغلب سنگ‌های لوزه بی‌خطر هستند و بسیاری از افراد بدون درمان خاص با آن‌ها به زندگی خود ادامه می‌دهند. اما از آن‌جایی که باعث بروز بوی بد در دهان و برخی از ناراحتی‌ها می‌شوند، بسیاری از افراد ترجیح می‌دهند آن را درمان کنند. درمان سنگ لوزه به اندازه آن و شدت مشکلاتی که برای فرد ایجاد کرده است بستگی دارد. درمان سنگ‌ لوزه در ابتدا با روش‌های ساده انجام می‌شود و در صورتی‌که نتیجه‌ای حاصل نشد، احتمال جراحی نیز وجود دارد. غرغره کردن آب نمک، یکی از کارهایی است که به کاهش ناراحتی گلو و بیرون آوردن سنگ لوزه کمک می‌کند. برای این منظور باید نصف قاشق چا‌ی‌خوری نمک را در یک لیوان آب گرم حل و در نهایت غرغره کرد. گاهی افراد در حین سرفه متوجه وجود سنگ لوزه می‌شوند به همین دلیل سرفه عمدی در برخی موارد به شل شدن و بیرون آمدن سنگ لوزه کمک می‌کند. برخی افراد برای رهایی از سنگ لوزه، به برداشتن دستی آن روی می‌آورند. انجام چنین کاری می‌تواند با خونریزی یا عفونت همراه باشد و توصیه نمی‌شود. شست‌و‌شو با فشار آب ملایم (استفاده از واترجت)، برای این منظور می‌تواند مفید باشد. آن دسته از سنگ‌های لوزه که باعث بروز درد یا علائم پایدار می‌شوند باید توسط پزشک درمان شوند و درمان اغلب به شکل جراحی است. گاهی پزشک برای کاهش باکتری‌ها، اقدام به تجویز آنتی‌بیوتیک می‎‌کند. البته در برخی موارد، باکتری‌ها نسبت به آنتی‌بیوتیک مقاوم هستند و تجویز آنتی‌بیوتیک کمک چندانی نمی‌کند. افراد نباید به صورت خودسرانه از آنتی‌بیوتیک استفاده کنند چون انجام این کار، منجر به مقاومت آنتی‌بیوتیکی و بی‌اثر شدن آن نوع آنتی‌بیوتیک حتی در سایر افراد خواهد شد.

کارهای ساده برای سنگ لوزه

رعایت بهداشت دهان و دندان، در پیشگیری و کاهش احتمال بروز سنگ لوزه از اهمیت بالایی برخوردار است. پاک کردن انتهای زبان با استفاده از زبان شوی، می‌تواند به پیشگیری از سنگ لوزه کمک کند. نوشیدن آب و مایعات به میزان کافی نیز توصیه می‌شود. آن دسته از افرادی که مستعد سنگ لوزه هستند، باید از مصرف دخانیات (سیگار و قلیان) بپرهیزند. همان‌طور که اشاره شد، غرغره آب نمک نیز برای پیشگیری و کاهش احتمال بروز سنگ لوزه، مفید است. ابتلا به سنگ لوزه معمولا عوارض جدی به همراه ندارد اما با این حال در موارد نادر، سنگ‌های لوزه با بروز عوارض همراه می‌شوند. برای مثال، تکثیر باکتری‌ها در دهان علاوه بر بوی بد، منجر به پوسیدگی دندان خواهد شد. سنگ‌های بزرگ لوزه، به بافت لوزه آسیب می‌رسانند و عملکرد آن را مختل می‌کنند. این مسئله اغلب با بروز تورم شدید، التهاب و عفونت همراه است.

زیر تیغ جراحی

حذف لوزه‌ها و برداشتن آن‌ها از طریق جراحی، در موارد شدید و مزمن به کار گرفته می‌شود. چنانچه روش‌های مختلف به بهبود وضعیت کمکی نکرده باشد، پزشک برداشتن لوزه‌ها را توصیه می‌کند. برخی افراد تصور می‌کنند که با برداشتن لوزه‌ها (تانسیلکتومی)، سیستم ایمنی بدن ضعیف خواهد شد. در حالی‌که این تصور نادرست است. لوزه‌ها بخشی از سیستم ایمنی به حساب می‌آیند و در مقابله با میکروب‌ها نقش دارند اما تحقیقات نشان می‌دهد که بعد از برداشتن لوزه‌ها، سیستم ایمنی بدن همچنان به عملکرد خود ادامه خواهد داد و مشکل چندانی پیش نمی‌آید. جراحی لوزه، یک جراحی نگران کننده نیست و حتی در کودکان نیز انجام می‌شود. این جراحی تحت بیهوشی عمومی انجام خواهد شد و فرد در حین جراحی، هیچ دردی را احساس نمی‌کند. پس از جراحی، ممکن است مواردی چون ناراحتی، درد در گلو، گوش‌ها یا فک‌ها وجود داشته باشد که معمولا با داروهای مسکن قابل کنترل است. به طور کلی پس از جراحی، بهبود حدود 10 تا 14 روز طول خواهد کشید و در این مدت بلعیدن غذا و نوشیدن، کمی دشوار است در نتیجه برای کاهش مشکلات ناشی از جراحی، باید دستورات پزشک را به دقت انجام داد.

سنگ لوزه و سرطان؟

شاید برخی از افراد تصور کنند که سنگ‌های لوزه تبدیل به سرطان لوزه خواهند شد که این باور درست نیست و معمولا سنگ لوزه، تبدیل به سرطان لوزه نخواهد شد. اما باید توجه داشت که برخی سرطان‌ها ممکن است لوزه را درگیر کنند. سرطان لوزه، اغلب با علائمی چون وجود خون در دهان، دشواری در بلع، گلودرد و زخم‌هایی که خوب نمی‌شوند، همراه است.

البته تشخیص قطعی سرطان بر عهده پزشک است و بروز هر یک از علائم، دلیل قطعی بر ابتلا به سرطان نیست اما در مجموع، نباید علائم را نادیده گرفت. گاهی اوقات درد در لوزه‌ها، ارتباطی به سنگ لوزه یا سرطان ندارد و ممکن است در اثر بیماری لثه و پوسیدگی دندان ایجاد شود. چنانچه درد، ناشی از بیماری لثه یا پوسیدگی دندان باشد، با برطرف شدن مشکل لثه یا دندان، درد لوزه نیز از بین خواهد رفت.