دود تعرفه‌های ترامپ در چشم صنایع آمریکایی

سه تصمیم مهم ترامپ

به باور کارشناسان، این تصمیمات تهدیدی جدی برای نظام تجارت بین‌الملل است و احتمالا منجر به سقوط اقتصاد جهانی و عواقب دردناکی برای همه کشورها شود. ترامپ سه تصمیم مهم اتخاذ کرده است که هر یک نشان دهنده تغییر اساسی در پایه‌های تجارت بین المللی است. نخستین تصمیم این بود که برای کانادا و مکزیک، دو کشوری که با ایالات متحده آمریکا قرارداد تجارت آزاد دارند، ۲۵ درصد عوارض گمرکی وضع شود. این اقدام نقض آشکار توافقنامه‌های تجارت آزاد است که قبلاً منعقد شده بود. تصمیم دوم، تعرفه گمرکی ۲۵ درصدی بر واردات فولاد و آلومینیوم از همه کشورها از جمله متحدان سنتی آمریکا بود، البته امکان اعمال تعرفه بر مس نیز وجود داشت که البته این امر هنوز تایید نشده است. این تصمیم تعجب‌آور است، زیرا عوارض گمرکی روی این محصولات قبل از روی کار آمدن ترامپ تقریباً وجود نداشت. تصمیم سوم، اعلام سیاست متقابل توسط ترامپ بود که در آن گفته بود اگر کشوری بر محصولات آمریکایی تعرفه وضع کند، همان عوارض یا معادل آن را بر واردات این کشورها اعمال خواهد کرد. باید توجه داشت که این نوع تصمیم‌های تجارت با قوانین سازمان تجارت جهانی مطابقت ندارد.

سقوط بازارها

بازارهای مالی به سرعت و قاطعانه به اظهارات ترامپ واکنش نشان دادند و شاخص وال استریت شاهد افت شدیدی بود که تحلیلگران آن را بدترین کاهش از زمان بحران کرونا توصیف کردند. تنها در یک روز، استاندارد اندپورز ۵۰۰ حدود ۲.۴ تریلیون دلار از ارزش بازار شرکت‌های بورسی خود را از دست داد که بزرگترین کاهش روزانه از مارس ۲۰۲۰ است. این شاخص با ۴.۸۵ درصد کاهش به ۵۳۹۵.۹۲ واحد رسید، در حالی که نزدک ۵.۹۹ درصد و داوجونز ۳.۹۸ درصد سقوط کرد. این سقوط شدید با افزایش «شاخص ترس» (VIX) و ورود گسترده به سمت اوراق قرضه ایالات متحده همزمان شد که نشان دهنده ‌عدم اطمینان سرمایه‌گذاران در مورد آینده اقتصاد است. در سایه این آشفتگی، سرمایه گذاران به پناهگاه‌های امن متوسل شدند و قیمت طلا به طور قابل توجهی افزایش یافت و به بیش از ۳۱۶۰ دلار در هر اونس رسید، همچنین دلار در برابر سبدی از ارزهای اصلی کاهش یافت. این تغییر منعکس کننده پوشش ریسک بازارها در برابر اختلالات آتی است که احتمالا ناشی از تصمیمات آمریکا باشد. تحلیلگران تأیید می‌کنند که چنین سیاست‌هایی تردیدها را در مورد ثبات سیستم تجارت جهانی تقویت می‌کند، و این امر موسسات مالی و صندوق‌های بزرگ را وادار می‌کند تا به دنبال ابزارهای سرمایه‌گذاری مطمئن‌تر باشند. به نظر می‌رسد تا زمانی که سیاست تجاری ایالات متحده در جهت تشدید ادامه یابد، نوسانات وجود خواهد داشت.

تهدید مستقیم برای صنعت آمریکا

طعنه‌آمیز این است که اقتصاددانان تایید می‌کنند، تعرفه‌هایی که با هدف حمایت از صنعت آمریکا بوده احتمالا به بار سنگینی بر دوش آن تبدیل شود. بسیاری از بخش‌های صنعتی در ایالات متحده به واردات قطعات و مواد خام از خارج از کشور مانند صنعت خودرو و فناوری وابسته هستند. وضع عوارض بر این محصولات به معنای افزایش هزینه‌های تولید است که در نهایت قیمت‌ها را برای مصرف کننده آمریکایی افزایش می‌دهد. علاوه بر این، شرکت‌های کوچک و متوسط بیشترین آسیب را خواهند دید، زیرا در مقایسه با شرکت‌های بزرگی که کانال‌های تامین مالی و مذاکره جایگزین دارند، انعطاف‌پذیری لازم برای انطباق با افزایش ناگهانی هزینه‌ها را ندارند. همچنین، تحولات اخیر بار دیگر شکنندگی زنجیره تامین جهانی را برجسته کرده است. پس از سال‌ها ساخت شبکه‌های تولید به هم پیوسته در سراسر جهان، امروزه شرکت‌ها با واقعیت جدیدی روبرو هستند که آن‌ها را مجبور به تجدید نظر در استراتژی‌های خود می‌کند. برخی از شرکت‌ها احتمالا شروع به انتقال فعالیت‌های خود به کشورهایی کنند که تجارت دوستانه با ایالات متحده دارند، یا رویکرد تولید محلی را با وجود هزینه بالا در پیش بگیرند. اما این تحولات ساده نیست، زیرا نیازمند سال‌ها بازسازی و سرمایه‌گذاری است و احتمالا منجر به کمبود برخی محصولات در دوره انتقالی شود. این تاثیر به شرکت‌ها محدود نمی‌شود، بلکه شامل مصرف کنندگان نیز می‌شود که بهای آن را به صورت تاخیر در تحویل و قیمت‌های بالاتر پرداخت خواهند کرد.

چین؛ هدف اصلی تعرفه‌های گمرکی

دولت ایالات متحده پنهان نمی‌کند که چین همچنان هدف اصلی تعرفه‌های جدید است. اما پکن که در سال‌های گذشته تجربه زیادی در مدیریت مناقشات تجاری به دست آورده است، دست از کار نمی‌کشد. براساس برآوردها، پکن احتمالا با تعرفه‌های تلافی‌جویانه پاسخ دهد یا از ابزارهای پیچیده‌تر دیگری مانند محدود‌کردن صادرات مواد معدنی کمیاب که صنایع پیشرفته آمریکا به آن وابسته هستند، استفاده کند. چین همچنین به فروش بخشی از دارایی‌های خود در اوراق قرضه آمریکا متوسل می‌شود که ممکن است بر بازدهی خزانه‌داری فشار بیاورد و بازار بدهی ایالات متحده را آشفته کند. با افزایش این تنش، ثبات مالی جهانی در برابر خطرات متعددی آسیب‌پذیر می‌شود که پیش بینی میزان تأثیر آن در میان مدت دشوار است.