جا به‌جایی گره ترافیکی به جای رفع آن

نویسنده: مجتبی سالاری

این جاده نه‌تنها شاهراه ترانزیت کالاهای کشور است، بلکه مسیر اصلی تردد کارکنان صنایع بزرگ جنوب مثل «منطقه ویژه صنایع معدنی و فلزی خلیج فارس»، «نیروگاه‌ها»، «مجتمع آلومینیوم» و «شهرک‌های صنعتی اطراف بندرعباس» محسوب می‌شود.

حجم بالای وسایل نقلیه سنگین، طراحی نامناسب میدان و نبود راهکارهای اساسی باعث شده تا ترافیک در این محدوده همواره سنگین باشد و نارضایتی رانندگان و شهروندان را در پی داشته باشد. اخیراً هم به‌جای حل اصولی مشکل، یکی از مسیرهای اصلی میدان بسته شده و در واقع، ترافیک را به نقاط دیگر منتقل کرده است. از طرفی، دیوارکشی یک نهاد نظامی بدون در نظر گرفتن حریم جاده‌ای، اوضاع را پیچیده‌تر کرده است.

چرا این جاده اهمیت ویژه‌ای دارد؟

بیش از ۵۵ درصد کالاهای وارداتی و صادراتی کشور از طریق اسکله شهید رجایی جابه‌جا می‌شود. همچنین روزانه هزاران کارگر و مهندس صنایع استراتژیک جنوب از این مسیر برای رفت‌وآمد استفاده می‌کنند.

انتقال مواد معدنی، محصولات فولادی، آلومینیوم و سوخت نیروگاه‌ها نیز به این جاده وابسته است.

حال بستن یکی از مسیرهای اصلی میدان، به‌جای کاهش بار ترافیک، ترافیک را به جاده‌های فرعی و اطراف منتقل کرده و نقاط دیگر را شلوغ‌تر کرده است.

این‌جور راهکارهای عجولانه نه ‌تنها مشکل را حل نمی‌کنند، بلکه نارضایتی رانندگان و اهالی منطقه را بیشتر می‌کنند. مدیریت ترافیک نیازمند رویکردی جامع و علمی است، نه تصمیمات ساده‌انگارانه و کوتاه‌مدت.

نقض اصول شهرسازی و حریم راه‌ها

احداث دیوار توسط یک نهاد نظامی بدون رعایت حریم جاده، نشان می‌دهد که ضوابط شهرسازی و استانداردهای راه‌سازی چندان جدی گرفته نشده‌اند. رعایت حریم راه‌ها برای حفظ ایمنی و تسهیل رفت‌وآمد، یکی از ابتدایی‌ترین اصول مهندسی ترافیک است که نباید قربانی ملاحظات دیگر شود.

جانمایی نادرست سوپرمارکت‌ها

بین میدان اسکله باهنر و میدان سایت، سوپرمارکت‌هایی درست کنار جاده ساخته شده‌اند. متوقف شدن خودروها (گاهی چند ردیف پشت هم) برای خرید، باعث باریک شدن مسیر و ایجاد ترافیک شدید می‌شود.

اتلاف وقت و افزایش هزینه‌های اقتصادی

ترافیک سنگین باعث مصرف بالای سوخت، استهلاک خودرو و هدر رفتن زمان شهروندان می‌شود.

در مسیری که بخش قابل توجهی از حمل‌ونقل کالاهای اساسی کشور را پوشش می‌دهد، چنین مشکلاتی هزینه‌های اقتصادی سنگینی را تحمیل می‌کند.

اصلاح هندسی میدان و اجرای پروژه‌های زیرساختی

به‌جای بستن مسیرها، باید با انجام مطالعات دقیق و مشاوره با متخصصان ترافیک، اصلاحات هندسی مناسبی صورت گیرد. احداث تقاطع غیرهمسطح یا تونل می‌تواند به روان‌سازی تردد کمک شایانی بکند.

همه نهادها (اعم از دولتی و نظامی) باید به رعایت حریم جاده‌ها متعهد باشند. نظارت دقیق‌تر و برخورد قانونی با تخلفات، از تکرار چنین مشکلاتی در آینده جلوگیری

می‌کند.

بهتر است فروشگاه‌ها نیز به‌شکل متمرکزتر و با فاصله‌ای مناسب از مسیر اصلی ساخته شوند تا خودروها برای توقف، موجب تنگ شدن راه و افزایش ترافیک نشوند.

برنامه‌ریزی برای مسیرهای جایگزین و توسعه حمل‌ونقل عمومی

تقویت حمل‌ونقل عمومی و ایجاد مسیرهای جایگزین می‌تواند از حجم ترافیک در این منطقه کم کند. ظاهراً پروژه مترو بندرعباس به اسکله شهید رجایی هم تعریف شده که لازم است هرچه زودتر بودجه‌اش تأمین شود (از جمله با بهره‌گیری از بودجه مسئولیت اجتماعی شرکت‌های بزرگ).

در نهایت، باید توجه داشت که راهکارهای کوتاه‌مدت و غیرعلمی، مشکلات را نه‌تنها برطرف نمی‌کنند، بلکه باعث هدر رفتن منابع و افزایش نارضایتی عمومی می‌شوند. اگر مسئولان رویکردی مبتنی بر مطالعات کارشناسی و استانداردهای مهندسی ترافیک را در پیش نگیرند، این گره ترافیکی همچنان باقی خواهد ماند و تبعات منفی‌اش روزبه‌روز بیشتر خواهد شد.