نبرد هوش مصنوعی در دنیا

بر اساس، «شاخص جهانی آمادگی دولت در زمینه هوش مصنوعی» در سال ۲۰۲۳ میلادی ایران با امتیاز کل ۴۲.۰۷ از بین 193 کشور ارزیابی شده در این زمینه، در جایگاه ۶۴ جهان است. همچنین لازم به توضیح است که ایران در بخش تولید علم و فناوری‌های هوش مصنوعی رتبه ۱۶ جهان را در اختیار دارد.

به طور کلی باید در نظر داشت که در دنیای امروز ارتباطات، فناوری و هوش مصنوعی دیگر یک کالای لوکس به حساب نمی‌آید و یک نیاز پایه برای تمامی اقشار جامعه است. چراکه آموزش مجازی، خدمات بانکی، کسب وکارهای کوچک و بزرگ، همه به اینترنت و هوش مصنوعی وابسته اند. لذا بایستی همانند نیاز به برق و آب به آن نگاه کرد و سرمایه‌گذاری‌های کلان‌تری در آن صورت پذیرد. این در حالی است که به دلیل قطعی‌های پی در پی سال پیش، عضو کمیسیون انرژی مجلس اعلام کرده است که با توجه به آسیب‌های وارد شده به باتری‌های دکل‌های مخابراتی، احتمال قطعی گسترده خطوط مخابراتی و اینترنتی در تابستان وجود دارد. با این حساب باید بپذیریم که با وجود زیرساخت‌های ضعیف کشور تا مسائل به صورت ریشه‌ای حل نشود؛ 50 میلیون دلار سرمایه‌گذاری در حوزه هوش مصنوعی نیز عملا به کار نمی‌آید و امکان بهره‌برداری از دستاوردهای آن چندان میسر نیست. لذا بایستی سرمایه‌گذاری در حوزه هوش مصنوعی را در کنار رشد ۵ تا ۷ درصدی سالانه‌ مصرف برق و مشکلاتی که در تامین برق موردنیاز کشور وجود دارد؛ به صورت همزمان دید و ابعاد سرمایه‌گذاری را توسعه داد. لازم به توضیح است که در پیک مصرف سال گذشته کمبود حداقل ۲۰ هزار مگاوات برق را تجربه کرده‌ایم و پیش‌بینی می‌شود این کمبود در سال جاری به ۲۵ هزار مگاوات برسد و علی‌رغم تلاش‌هایی که برای استفاده از نیروگاه‌های تجدیدپذیر جهت جبران بخشی از این ناترازی صورت گرفته است؛ اما عملا اختلاف معناداری در تولید و مصرف برق وجود دارد و چنانچه بنا باشد زیرساخت‌های فرسوده کشور در این حوزه به روز شود؛ لااقل به 7 میلیارد دلار سرمایه نیاز دارد. این مبلغ را مقایسه کنید با 50 میلیون دلاری که در زمینه هوش مصنوعی در کشور هزینه شده است تا دید واقعی‌تری از میزان پیشرفت و سرعت رشد کشور در این زمینه به دست بیاید.

عربستان غول هوش مصنوعی خاورمیانه

عربستان سعودی با تاکید بر کاهش وابستگی به نفت و تقویت صنایع با فناوری پیشرفته، گام‌های مهمی در توسعه هوش مصنوعی از طریق سرمایه‌گذاری‌های استراتژیک، توسعه زیرساخت‌ها و افزایش نیروی کار در این زمینه برداشته است. یکی از مهم‌ترین اقدامات عربستان در این راستا، تاسیس مرکز تحول هوش مصنوعی است و یکی از ابتکارات کلیدی آن، بانک ملی داده است و به عنوان یک منبع متمرکز برای تجزیه و تحلیل داده‌ها در بخش‌های مختلف از جمله مراقبت‌های بهداشتی، آموزشی، مالی، تدارکات و توسعه شهر هوشمند با کمک هوش مصنوعی شناخته می‌شود.

لازم به توضیح است که عربستان با 22 مرکز عملیاتی و 40 مرکز داده در دست توسعه، بزرگترین کشور خاورمیانه از نظر مراکز داده است. علاوه بر این عربستان دارای 10 ابر رایانه است که 8 تای آن‌ها در بین 500 ابرکامپیوتر برتر جهان قرار دارند. از این ماشین‌ها در زمینه‌های مختلف از جمله تحقیقات علمی و مدیریت انرژی استفاده می‌شوند که نشان‌دهنده تعهد عربستان سعودی برای تبدیل شدن به یک رهبر در نوآوری مبتنی بر هوش مصنوعی است.

عربستان سعودی برای تثبیت موقعیت خود به عنوان یک مرکز جهانی هوش مصنوعی، "پروژه فراسو" را راه اندازی کرده است. "پروژه فراسو" یک پروژه مهم 100 میلیارد دلاری با هدف سرعت بخشیدن به هوش مصنوعی و پذیرش فناوری پیشرفته است. صندوق سرمایه‌گذاری عمومی عربستان سعودی قرار است با شرکت آلفابت، بین 5 تا 10 میلیارد دلار در این پروژه جدید هوش مصنوعی تحت حمایت دولت سرمایه‌گذاری کند. این همکاری بر توسعه مدل‌های هوش مصنوعی به زبان عربی تأکید می‌کند و زمینه‌ای قوی برای ابتکارات هوش مصنوعی آینده عربستان سعودی ایجاد می‌کند. این مشارکت می‌تواند راه را برای اتحادهای بیشتر با رهبران فناوری جهانی هموار کند و به طور قابل توجهی تخصص هوش مصنوعی عربستان را ارتقا دهد.

رشد 27 درصدی سرمایه‌گذاری عربستان در هوش مصنوعی

سرمایه‌گذاری عربستان سعودی در هوش مصنوعی بین سال‌های 2019 تا 2023، یک رشد 27 درصدی را تجربه کرده است و قرار است مرکز داده عربستان با نرخ رشد سالانه 37 درصدی تا سال 2027 گسترش پیدا کند. این میزان تقریبا دو برابر رشد پیش‌بینی شده برای شهرهایی همچون دبی و ابوظبی است و بالاتر از رشد 15 درصدی جهانی به شمار می‌رود. لازم به توضیح است که عربستان تنها در سال 2024، حدود 10 میلیارد دلار به زیرساخت‌های فناوری اطلاعات و ارتباطات اختصاص داد تا از توسعه هوش مصنوعی بیشتر حمایت کند. همچنین در سال 2023، شرکت‌های مرتبط با هوش مصنوعی در عربستان سعودی بیش از 1.7 میلیارد دلار سرمایه جذب کردند که نشان دهنده اعتماد سرمایه‌گذاران به پتانسیل این بخش است. این سرمایه‌گذاری‌ها باعث نوآوری در صنایعی مانند مراقبت‌های بهداشتی، مالی و آموزش شده است و عربستان سعودی را تبدیل به کشوری پیشرو در توسعه و پذیرش هوش مصنوعی کرده است.

آینده در دست کیست؟

همان‌طورکه بیان شد؛ هوش مصنوعی انقلاب صنعتی چهارم است؛ مانند انقلاب صنعتی که باعث تحولات عظیمی در سطح دنیا شد؛ هوش مصنوعی نیز به عنوان تغییردهنده قاعده بازی قدرت به شمار می‌آید. لذا سرمایه‌گذاران امروز در این حوزه، قدرت‌مداران آینده دنیا هستند.

بر اساس آمارهایی که در این مقاله بررسی کردیم پر واضح است که کشورهایی همچون سنگاپور و عربستان پتانسیل یک جهش اساسی در زمینه توسعه هوش مصنوعی را دارند و علی‌رغم اینکه کشوری همچون آمریکا سرمایه‌گذاری‌های هنگفتی در این زمینه داشته است؛ اما این دو کشور در مقایسه با میزان تولید ناخالص ملی به نسبت پیشروتر هستند و احتمالا در آینده نام این دو کشور را در صدر کشورهای ابرقدرت در این حوزه بشنویم.