سیریک؛ ضرورت استراتژیک ایران در توسعه دریامحور

نویسنده: کامران آتین

حلقه اتصال کریدورهای تجاری

موقعیت جغرافیایی سیریک، در منطقه مکران و در مجاورت تنگه هرمز، فرصت‌های بی‌بدیلی فراهم می‌کند. این بندر با نزدیکی به مسیرهای بین‌المللی کشتیرانی، امکان جذب کشتی‌های تجاری و ترانزیتی را دارد. همچنین، با قرارگیری در امتداد کریدور بین‌المللی شمال-جنوب (INSTC)، می‌تواند به هاب میانی بین چابهار و بندرعباس بدل شود و مسیر ترانزیت کالا از هند، روسیه و آسیای میانه را بهینه سازد. چنین ظرفیتی، سیریک را به رقیبی بالقوه برای بنادر مهم منطقه همچون جبل‌علی و دبی تبدیل می‌کند؛ به‌شرط آن‌که توسعه زیرساخت‌ها به‌طور کامل محقق شود.

ضرورت پراکندگی در پدافند غیرعامل

تمرکز بار ترانزیتی کشور در بندر شهید رجایی و بندرعباس، این بنادر را در برابر تهدیدات طبیعی یا انسانی آسیب‌پذیر ساخته است. سیریک با رویکرد پراکندگی جغرافیایی، می‌تواند به کاهش این آسیب‌پذیری کمک کرده و نقشی پشتیبان در شرایط بحرانی ایفا کند. توسعه این بندر، گامی هوشمندانه در مسیر پدافند غیرعامل و ارتقای تاب‌آوری زیرساخت‌های حیاتی کشور است؛ اقدامی همسو با سیاست‌های کلان اقتصاد مقاومتی.

محرک توسعه مکران

منطقه مکران، سال‌ها با چالش عقب‌ماندگی زیرساختی مواجه بوده است. توسعه بندر سیریک، همانند چابهار، می‌تواند موتور محرکه‌ای برای رشد اقتصادی این منطقه محسوب شود؛ از ایجاد هزاران فرصت شغلی در بخش‌های ساخت‌وساز و خدمات بندری گرفته تا جذب سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی. این بندر بستر شکل‌گیری صنایعی همچون کشتی‌سازی، تعمیرات دریایی و خدمات لجستیکی خواهد بود؛ صنایعی که می‌توانند مهاجرت معکوس و توسعه پایدار جنوب شرق ایران را رقم بزنند.

راهکاری برای حل مشکل اشباع بنادر جنوبی

امروز بندر شهید رجایی با ظرفیت نزدیک به اشباع روبه‌رو است و بندر چابهار نیز گرچه در حال توسعه است، اما تمرکز آن بر ترانزیت کالا به افغانستان و آسیای میانه قرار گرفته است. در چنین شرایطی، بندر سیریک می‌تواند با جذب بخشی از بار کانتینری و نفتی، فشار موجود بر این دو بندر را کاهش داده و سهم ایران از بازار ترانزیت منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای را افزایش دهد.

افزایش درآمد ملی و بهینه‌سازی زنجیره تأمین

کاهش فاصله دریایی به برخی مقاصد، اتصال به شبکه‌های جاده‌ای و ریلی آتی و امکان ایفای نقش در صادرات نفت، گاز و مواد معدنی، از جمله ظرفیت‌هایی است که سیریک را به منبعی بالقوه برای افزایش درآمدهای ترانزیتی و صادراتی کشور بدل می‌کند. برآوردها نشان می‌دهد که این بندر می‌تواند سالانه میلیاردها دلار درآمد مستقیم و غیرمستقیم برای اقتصاد ملی به همراه داشته باشد.

سیریک؛ انتخاب یا ضرورت؟

بندر سیریک تنها یک پروژه بندری نیست؛ ابزاری استراتژیک در تحقق اهداف کلان ایران در حوزه امنیت، توسعه اقتصادی و پایداری منطقه‌ای است. این بندر می‌تواند حلقه‌ای حیاتی در تکمیل کریدورهای تجاری، کاهش آسیب‌پذیری زیرساخت‌های حیاتی، و تحقق توسعه متوازن منطقه‌ای باشد.در شرایطی که تحولات ژئوپلیتیک منطقه‌ای و جهانی، لزوم بازتعریف راهبردهای اقتصادی و امنیتی کشور را بیش از پیش آشکار ساخته، توسعه بندر سیریک نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی استراتژیک است که نباید از آن غفلت کرد.