از دیوار تا هویت؛ هم‌اندیشی معماران در بندرعباس برای بازسازی روح شهر»

به گزارش صبح‌ساحل، همایش تخصصی «نما و سیمای شهری» روز هجدهم اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۴ با حضور معماران پیشکسوت، شهرسازان برجسته و مدیران محلی در بندرعباس برگزار شد. این رویداد که به همت سازمان نظام مهندسی ساختمان هرمزگان و هم‌زمان با هفته معماری تدارک دیده شده بود، محفلی شد برای تجلیل از فرهیختگان معماری و بررسی وضعیت امروز چهره شهرها در ایران و به‌ویژه در هرمزگان.

در ابتدای مراسم، "مسعود مصفا"، رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان استان هرمزگان با گرامیداشت یاد و خاطره جان‌باختگان حادثه تلخ منطقه ویژه اقتصادی بندر شهید رجایی از تأخیر در برگزاری همایش به دلیل این رویداد ابراز تأسف کرد و افزود: «همدردی با خانواده‌های داغ‌دار اولویت انسانی ما بود؛ اما امروز با دلی اندوهناک، در خدمت جامعه فرهیخته معماری هستیم تا سهمی هرچند کوچک در پاسداشت هویت شهری و حرفه معمار داشته باشیم.»

او در ادامه با اشاره به جایگاه روز سوم اردیبهشت به‌عنوان «روز معمار» که مصادف است با سالروز بزرگداشت شیخ بهایی و همچنین روز جهانی معماری، تأکید کرد: «معماری تنها ساخت‌وساز نیست، بلکه زبان خاموش تمدن و حافظ حافظه تاریخی ماست.»

تکریم پیشکسوتان بالای ۷۰ سال حوزه معماری یکی از بخش‌های ویژه این همایش بود. مصفا گفت: «ما از گنجینه‌های زنده معماری که عمر خود را صرف اعتلای چهره شهرهای این سرزمین کرده‌اند، قدردانی می‌کنیم؛ تکریم آن‌ها، نه‌تنها نشانه احترام، که پیوند نسل‌ها و پاسداری از اصالت است.»

محور اصلی سخنرانی‌ها در این رویداد، بازتعریف جایگاه «نما» و «سیمای شهری» در معماری معاصر ایران بود. به گفته مصفا، «نما فقط ظاهر یک ساختمان نیست؛ بیانگر درونیات جامعه و شاخصی از کیفیت زندگی شهری‌ست. وقتی شهرها از روح خالی می‌شوند، سیمای آن‌ها هم دچار بی‌هویتی می‌گردد.»

مصفا با انتقاد از وضعیت فعلی برخی ساخت‌وسازهای شهری، افزود: «اگر ضوابط خشک و غیرتخصصی جای خود را به خلاقیت معماران و شهرسازان بدهد، شهرها نفَس خواهند کشید. امروز بندرعباس و بسیاری از شهرهای ایران بیش از هر زمان، نیازمند بازتعریف پیوند میان انسان، فضا و معنا هستند.»

در ادامه، از همکاری‌ نهادهایی چون شهرداری بندرعباس و اداره‌کل راه و شهرسازی استان نیز سخن به میان آمد. به گفته مصفا، در دوره دهم هیئت مدیره سازمان، پرونده‌ای ویژه با محوریت سامان‌دهی نما و سیمای شهری در دست تدوین است که با همراهی دستگاه‌های متولی، به نتایجی عملی خواهد رسید.

سخنرانان دیگر نیز هر یک با نگاهی تخصصی، از بحران نماهای بی‌ریشه، از بی‌سامانی طراحی‌های شهری و از تهدید جدی هویت کالبدی شهرها گفتند. مصفا تأکید کرد: «اگر معماری را از فرهنگ جدا کنیم، شهرها بدل به انبوهی از بتن خواهند شد؛ نه مکانی برای زیستن، بلکه صرفاً ظرفی برای گذر.»

در پایان این همایش، پیام مشترکی از سوی برگزارکنندگان قرائت شد که در آن، بر ضرورت حمایت از معماری بومی، اعمال سیاست‌های مؤثر در سامان‌دهی نماهای شهری، و پرورش نسل جدیدی از معماران مسئولیت‌پذیر تأکید شده بود.

همایش «نما و سیمای شهری» در بندرعباس، تنها یک گردهمایی تخصصی نبود؛ تلاشی بود برای شنیدن صدای شهر، در میان صداهای بلند ساخت‌وساز بی‌وقفه. شهری که اگر بخواهد آینده‌ای انسانی داشته باشد، باید سیمایش را بازشناسی و روحش را بازسازی کند.