ناهمسویی صید و سوخت در هرمز

اسکله صیادی

ساعت ۷ صبح بود که به اسکله هرمز رسیدم. هوا هنوز اندکی از خنکای صبح را در خود نگه‌داشته بود، اما شرجی به ‌آرامی روی پوست می‌نشست. رطوبت در هوا موج می‌زد و چهره‌ی صیادانی که به‌تازگی از دریا برگشته بودند، از خستگی و گرمایی که رفته‌رفته خودش را نشان می‌داد برق می‌زد. بوی دریا و ماهی تازه فضای اسکله را پرکرده بود. قایق‌ها یکی‌یکی پهلو می‌گرفتند و مردان خسته، با چهره‌هایی آفتاب‌سوخته و لباس‌هایی نم‌کشیده، بی‌وقفه در حال باز کردن تور، تعمیر موتور یا تخلیه صید بودند.نزدیک‌تر که می‌شوم، هرکسی مشغول کاری است. خودم را معرفی می‌کنم. چند نفر سر تکان می‌دهند، یکی می‌گوید: «حرف زدن فایده ندارد، کسی به حرفهای ما گوش نمی‌دهد.» بااین‌حال، کمی بعد چند نفر جلو می‌آیند و شروع به صحبت می‌کنند.گلایه‌شان مشترک است، سال‌ها دریا رفته‌اند، اما هنوز هم بدون مجوز رسمی کار می‌کنند. یکی از آن‌ها می‌گوید: «ما که همیشه روی دریا بودیم، هنوز سهمیه سوخت نداریم. ولی بعضی قایق‌ها که سال‌هاست خاک می‌خورند، ماه‌به‌ماه سوخت می‌گیرند.»

جوان‌تری اضافه می‌کند: «الان بنزین آزاد لیتری سه هزار تومان است اما افراد دارای مجوز لیتری ۱۵۰۰ دریافت می‌کنند. باید از صبح برای دریافت مثلا ده لیتر بنزین در صف باشیم که شاید تا ظهرهم نوبتمان نرسد.»

صیادی میان‌سال، با سابقه‌ای نزدیک به ۵۰ سال، می‌گوید: «ما روزی سه دبه بنزین مصرف می‌کنیم، صید هم کم شده، سودی برایمان ندارد. بارها درخواست مجوز دادیم، ولی کاغذبازی‌ست...». وی ادامه می‌دهد: « با موج بزرگ شدیم، اما سهمیه بنزین برای افرادی هست که هیچ‌وقت صیادی نکردند.»

برای درک بهتر وضعیت، به سمت پارکینگ شناورهایی می‌روم که سال‌هاست از آب بیرون کشیده شده‌اند. قایق‌هایی، که مشخص است مدت‌هاست حرکتی نداشته‌اند. با این حال، طبق گفته‌ی صیادان، همچنان سهمیه سوخت به آن‌ها اختصاص می‌یابد.

بیشترین مجوزها به صیادان هرمز داده شد

اما آن‌سوی ماجرا چه بود؟ برای شنیدن پاسخ، با مسعود بارانی، مدیرکل شیلات هرمزگان تماس گرفتم. او تأکید می‌کند که در سال‌های اخیر، بیشترین مجوزهای صید به صیادان همین جزیره داده‌شده است. به‌ویژه در طرح توسعه جزایر در سال‌های ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹، از مجموع ۱۵۰ مجوز صادرشده، 94 مورد به صیادان هرمز تعلق گرفت.بارانی اشاره می‌کند که در همان بازه، سرشماری سراسری شناورهای بدون‌هویت انجام شد و بیش از ۱۲ هزار شناور در سطح استان شناسایی شدند. به گفته وی، پس از ارسال پیامک و بررسی مدارک، تنها کسانی که واجد شرایط بودند، موفق به دریافت مجوز شدند. وی همچنین با اشاره به طرح ساماندهی جدید که در سال‌های ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ اجراشده، گفت: در این طرح نیز حدود ۹۰ فقره مجوز جدید صادر شد. کسانی که واقعاً صیاد بودند و واجد شرایط، مجوز گرفتند.

مجوزها فروخته‌شده‌اند

مدیرکل شیلات استان در ادامه گفت: ماجرا این‌طور نبوده که کسی نادیده گرفته‌شده باشد. متأسفانه برخی از افرادی که مجوز گرفتند، آن را به دیگران واگذار یا فروخته‌اند؛ درحالی‌که این مجوزها تعهدی و شخصی بودند. وی این را هم اضافه کرد که سامانه نیز به‌گونه‌ای طراحی‌شده که اجازه ثبت‌نام مجدد یا استفاده دوباره از امتیاز را نمی‌دهد.

بارانی با تأکید ادامه می‌دهد: کسی نمی‌تواند دو بار از یک امتیاز استفاده کند، اگر امروز همان افراد که یک‌بار مجوز گرفته‌اند دوباره مراجعه می‌کنند، سامانه آن‌ها را نمی‌پذیرد.

سهمیه فقط بر اساس دریاروی

یکی از اصلی‌ترین اعتراض‌ها، دریافت سهمیه سوخت توسط شناورهای غیرفعال است. بارانی در پاسخ می‌گوید: تخصیص سوخت به شناورها کاملاً بر اساس دریاروی ثبت‌شده در سامانه دریابانی است.

یعنی صرفاً شناورهایی که واقعاً در دریا فعالیت دارند، سوخت دریافت می‌کنند، اگر کسی مدعی است که قایقی بدون صید، سوخت می‌گیرد، باید مدارک ارائه کند تا بررسی شود. وی تأکید کرد: اطلاعات صید و تردد قایق‌ها، آنلاین در سامانه توسط پلیس دریابانی ثبت می‌شود و مبنای تخصیص سوخت است، اگر خلافی در این فرآیند انجام شود، با افراد متخلف برخورد قانونی خواهد شد.

دعوت به مراجع رسمی

در پایان، بارانی خطاب به معترضان می‌گوید: شیلات آماده است درخواست‌های معترضان را به‌صورت رسمی بررسی کند. اما مسیر آن، مراجعه از طریق نماینده قانونی است. نمی‌توان صرفاً با حضور در اسکله یا گفت‌وگوهای شفاهی، پرونده‌ جدیدی باز کرد. کسانی که واقعاً در فرآیند ثبت‌نام جامانده‌اند، باید مستند مراجعه کنند.

وی همچنین اعلام آمادگی کرد که در صورت لزوم، مسئولان شیلات در جمع صیادان حاضرشده و گفت‌وگوهای میدانی بیشتری انجام دهند.

و پایان

هوا گرم‌تر از ساعاتی پیش است، از اسکله بیرون می‌روم. صیادان هنوز سرگرم کارند. بعضی در حال تا کردن تورها، برخی مشغول بررسی قایق‌ها. چند شناور آرام از ساحل جدا می‌شوند و در امتداد خط افق حرکت می‌کنند. صدای موتور قایق‌ها با همهمه خفیف اسکله درهم‌آمیخته و زندگی، بی‌وقفه در جریان است...