تحقیق و توسعه در صنعت بنادر

 صبح ساحل ، اجتماعی - شركت توسعه خدمات دریایی و بندری سینا  یکی از بزرگ ترین شرکت های عرضه کننده  خدمات بندري و دریایی در كشور است كه تجربه و توان اداره تمامي عمليات خشكي يك بندر را دارد، این شرکت توسعه پایدار فعالیت های بندری خود را بر مبنای تجربیات موفق و متناسب با نیازهای متغیر و روزافزون این صنعت عینیت و استمرار بخشیده است. به همین جهت برآن شدیم تا از تجربیات یکی از مسئولان  با سابقه و برجسته این شرکت نهایت استفاده را کنیم. گزارش این گفتگو به قرار زیر تقدیم حضورتان می گردد:در ابتدا خود را معرفی کنید و سوابق مدیریتی خود را تشریح بفرمایید؟اینجانب مهدی رستگاری حدود 12 سال است که به عنوان کارشناس و پژوهشگر در صنعت بنادر کشور مشغول یادگیری و خدمت هستم. تحصیلات اینجانب در مقطع کارشناسی در رشته مهندسی شیمی (گرایش طراحی فرآیندهای صنعت نفت) و سطح کارشناسی ارشد مدیریت اجرایی در سازمان مدیریت صنعتی ایران تا حدود زیادی به غنای دانش و بینش اینجانب در فعالیت شغلی ام افزود.  بود؛ در بدو شروع فعالیت حرفه ای خود در صنعت بنادر، با توجه به احساس نیاز موجود در صنعت بنادر کشور تصمیم گرفتم با خوشه چینی و یادگیری به انتقال دانش و نوآوری در این صنعت اهتمام داشته باشم. بحمدالله تعالی در طی سال های پرافتخار خدمت خود در بنادر استان هرمزگان، تا حدودی توانستم در این راه گام بردارم: من در این سال ها به عنوان کارشناس لجستیک و عملیات بندری، کارشناس حمل و نقل کالاهای خطرناک، کارشناس آموزش، در مشاغل کارشناسی و مدیریتی بخش خصوصی بنادر کشور به کار پرداخته ام و در کنار آن به عنوان پژوهشگر، مدرس، مولف، مشاور و مترجم افتخار همکاری با دستگاه هایی چون سازمان بنادر و دریانوردی و دانشگاه علمی-کاربردی را داشته ام. من در فعالیت حرفه ای خود همواره متکی به یادگیری و عمل بودم و همواره ارزش افزایی را به عنوان اصلی ترین هدف در فعالیت های حرفه ای خود مد نظر داشته ام. در فعالیت های شغلی ام، از میان دستاوردهای فعالیت حرفه ای خود می توانم به 13 عنوان مقاله مورد تقدیر در همایش های تخصصی بین المللی و ملی، تالیف و انتشار پنج عنوان کتاب تخصصی در صنعت بنادر، 22 مقاله منتشر شده در مجلات تخصصی خارجی و داخلی، طراحی و اجرای دهها دوره آموزشی تخصصی، و چندین مصاحبه با نشریات و جراید خارجی و داخلی اشاره کنم. هم اکنون نیز به مدت دو سال است که به عنوان رئیس امور تحقیق و توسعه ناحیه هرمزگان افتخار همکاری با شرکت توسعه خدمات بندری و دریایی سینا را دارم.تحقیق وتوسعه رادرصنعت تعریف کنید؟تحقیق وتوسعه در یک کلام مدیریت نوآوری است. در تحقیق و توسعه ما به دنبال آن هستیم که به نحو سیستماتیک به شناسایی و تعریف مسائل مبتلابه سازمانها پرداخته و با خلاقیت به تکوین راهکارهای متصور برای این مسائل اهتمام داشته باشیم. سپس افکار و ایده های خلاقانه مزبور را غربال سازی نموده و با گزینش ایده های دارای قابلیت اجرایی ( از نظر فنی و اقتصادی) به توسعه راهکارهای مناسب تجاری برای مسائل مزبور بپردازیم. عنایت داشته باشید که تحقیق و توسعه یک فعالیت مدیریتی است؛ یعنی سازمان نیاز دارد که فرآیندی رابرای نوآوری درسازمان وراهکاریابی برای مسایل ومشکلات مورد مواجهه خود طراحی نموده و به کار بندد و به مرور زمان آن را بهبود بخشد. از این جهت می توان گفت که تحقیق وتوسعه به عنوان خلق کننده راهکارها، پیشنهاددهنده راه حل ها، کمک حال مدیریت عالی درمواجهه بامسائل حیاتی سازمان و فعالیت اقتصادی آن تلقی می شود. از جمله وظایف اصلی تحقیق-وتوسعه می توان به توسعه راهکارهای علمی وفناورانه به منظورتوسعه و بهبود محصولات،فرایند‌ها وخدمات ارزشمندوجدید اشاره کرد. این فرایند عرصه فعالیت متخصصان چندرشته ای و خلاق است.باید خاطر نشان کنیم که طبق تعاریف سازمان ملل متحد، تحقیق توسعه ای دارای تفاوت های اساسی با تحقیقات پایه و تحقیقات کاربردی است. بر خلاف تحقیقات پایه و تحقیقات کاربردی که اغلب در دانشگاه ها مستقر هستند و به توسعه حدود علم و دانش و احیانا یافتن کاربرد برای آنها تمرکز دارند، تحقیق توسعه ای فرایندی کاملا صنعتی است که در آن به طور مستقیم به تعریف مسائل ویژه فرآوری بنگاه اقتصادی و راهکاریابی برای آنها در حد امکانات و وسع سازمان پرداخته می شود.تحقیق وتوسعه یکی از ارکان اصلی تحقق اقتصاد مقاومتی است: چرا که موجب تبلور نگاه سیستمی به بازار و درون سازمان، تشخیص مسائل و چالشهای فراروی بنگاه اقتصادی و هدفگذاری بر مبنای آنها، و نوآوری و درون زایی  برای تحقق این اهداف با اتکا به منابع و امکانات و اختیارات موجود در سازمان می شود. امروزه در کشورهای توسعه یافته سه درصد از درآمد ناخالص ملی صرف تحقیقات توسعه ای می شود. امیدواریم که با توجه به نیاز شدید بنگاه های اقتصادی کشور به نوآوری، فرایند تحقیقوتوسعه مورد حمایت شایسته و مورد نیاز در کشور قرار گیرد.تحقیق وتوسعه دربحث صنعت دریایی، چقدرضرورت دارد؟اجاره بدهید که ابتدا به این مسئله اشاره کنم که بنادرودریانوردی به عنوان زیربنای تجارت بین الملل و اقتصادجهانی، در شمار عوامل حیاتی توسعه جوامع مدرن هستند. در یک کلام اقتصاد جهانی امروزه بدون بنادر و دریانوردی قابل تصور نیست. امروز، 90 درصد تجارت جهان از طریق حمل و نقل دریایی تبادل می شود و هر مشکلی که بتواند حوزه بنادر و دریانوردی را به طور جدی تحت تاثیر قرار دهد، آثار نمایانی در کل اقتصاد یک ملت یا منطقه جهانی بر جای خواهد گذاشت. آقای میتروپولوس، دبیر سابق سازمان بین المللی دریانوردی جمله معروفی دارد که می گوید اگر کشتیرانی وجود نداشته باشد، نیمی از جهان منجمد  شده و جمعیت نیم دیگر آن از گرسنگی خواهند مرد.صنایع دریانوردی، بنادر و پایانه داری از حیث مواجهه با مسائل پیچیده همواره که با چالش های جدی دست به گریبان بوده اند. با پیشرفت افسارگسیخته فناوری و دگرگونی اوضاع اقتصاد جهانی، تعداد و ابعاد این مسائل و چالش ها به نحو چشمگیری فزونی یافته اند. طبق گزارش لویدز رجیستر (2015)، صنایع دریایی در افق 2030 از هشت حوزه فناوری های روبوتیک، حسگرها، تحلیل کلان داده، پیشرانش و انرژی، مهندسی مواد، کشتی های هوشمند، کشتی سازی، و ارتباطات تاثیر عمده خواهند پذیرفت. لویدز در گزارش خود خبر از نسل جدیدی از کشتی ها داده و آنها را کشتی های «تکنوماکس» می نامد. این کشتی ها در طراحی، ساخت ، عملیات و مدیریت زنجیره تامین دارای تمایز کامل با کشتی های کنونی خواهند بود: این تمایز ناشی از هوشمندی به مراتب بالاتر، عملکرد زیست محیطی بهبود یافته، ارتباطات بی سیم در عرشه، و اتصال دیجیتال به ماهواره های جهانی خواهد بود. این نسل از کشتی ها موجب افزایش رقابت پذیری کشتیرانی ها و کمک به قبول مسئولیت های اجتماعی آنها خواهد شد.از طرفی طبق مدل ارائه شده توسط پروفسور مویانو (2010) بنادر نیز صحنه تلاقی چندین عرصه کارکردی هستند که از جمله آنها می توان به حمل ونقل، محیط زیست، ایمنی و امنیت اشاره کرد. همچنین عملکرد بندر در گرو تعامل با صنایع دریایی، هوا-فضا، دریانوردی و مدیریت خطوط ساحلی بوده و تاثیرپذیر از آنها است. گستره این عرصه های کارکردی و فصل مشترک های متعدد آن با بخش ها و صنایع دیگر موجب بروز انواع مسائل پیچیده در آنها می شود. در صنعت پایانه داری نیز شاهد اتکای روزافزون به فناوریهای نوظهور در عرصه های اتوماسیون صنعتی، اینترنت اشیاء و کلان داده هستیم. برتمام این مسائل باید تاثیر و تاثر این بخش ها صنایع از اقتصاد و سیاست، نقش دولت ها و بخش خصوصی در آنها، ساختارهای رقابت، شان و سایر پیچیدگی های بازارهای منطقه ای و جهانی شان را نیز افزود. این تصویر به خوبی می تواند نیاز اکید بنادر و دریانوردی به تحقیق و توسعه نمایان کند.شناسایی روندهای بازار ، تعریف مسائل راهبردی موجود و بالقوه ، شناخت موج های نوظهور و جریان های موجود فناوری، و یافتن راهکارهای مقرون به صرفه برای این مسائل تنها از طریق سرمایه گذاری در تحقیق و توسعه میسر است. در صورت کوتاهی در این امر، بنگاه های تجاری و صنایع و بخش های اقتصادی ما دچار ایستایی و سیر قهقرایی شده و در نهایت با از کف دادن رقابت پذیری خود در بازارهای منطقه ای و جهانی دچار افت و تنزل چشمگیری خواهند شد.موفقیت  هایی که دراین حوزه کسب کردید را تشریح بفرمایید؟متاسفانه دردوره بعدازانقلاب اسلامی ایران قدرتهای استکباری و رقبای منطقه ای با تلاش ها و فشارهای آشکار و پنهان همواره سعی بر آن داشته اند که جمهوری اسلامی ایران را منزوی و نفوذ منطقه ای و جهانی آن را محدود کنند. در این راه آنها ازهیچ کاری هم فروگذارنکردند . جنگ تحمیلی، اتهامات بی اساس، تحرکات منطقه ای و جهانی، ترور، تحریم های بین المللی نشان دهنده بخشی از این موج دامنه دار است. آثار این روندها دربخش های دریانوردی و بنادر ما هم مشهود هستند: هم افزایی این روند ها با نارسایی های داخلی موجب شده که بنادر و دریانوردی ما با جایگاه شایسته خود در این بخش از جهان فاصله پیدا کند. در راستای تحقق سرآمدی ایران اسلامی در منطقه خاورمیانه و جامه عمل پوشیدن اهداف عالی چشم انداز جمهوری اسلامی ایران در سال 1404 ما موظف هستیم که این نارسایی ها را از میان برداشته و امتیاز و اقتدار کشور را در این عرصه ها تامین کنیم. به عقیده اینجانب تحقیق و توسعه باید در این سمت و سو حرکت کند.امور تحقیق و توسعه در شرکت خدمات بندری و دریایی سینا، واحد سازمانی نوپایی است.  فعالیت هایی که تا کنون در این امور صورت گرفته بیشتر معطوف به شناسایی روندهای تاثیرگذار در دریانوردی و بازار بنادر منطقه بوده است. کشور ما درسطح جهان در یکی از بهترین موقعیت های ژئواکونومیک و ژئوپلیتیک جهان قرارگرفته ودومین کشور پرهمسایه جهان ازنظرمرزهای مشترک به شمار می آید. با برخورداری از این موقعیت و مجموعه منحصر به فردی از استعدادها، جمهوری اسلامی ایران حائز شرایط ایفای درگاه تجارت دریابرد برای یک دهم جمعیت جهان در سرزمین های پسکرانه خود است. فقط تصور بفرمایید که در صورت برقرار شدن این جریان تجارت، چه ثروت سرشاری در قالب درآمد ناشی ازحمل ونقل و خدمات ارزش افزوده ای که بدان تعلق گیرد، در کشور ما ایجاد خواهد شد. دستور کار ما در تحقیق وتوسعه آن است که با تنظیم هم راستایی اهداف سازمانی با اهداف نظام جمهوری اسلامی ایران به بازسازی مزیت های ناگفته بنادر جمهوری اسلامی ایران برای جهانیان بپردازیم و در ضمن آن به شناسایی نارسایی ها و تعریف مسائل فراروی سازمان متبوع خود در صنعت پایانه داری پرداخته و به راهکاریابی برای پوشش دادن آنها اهتمام داشته باشیم. این رسالت با مساعدت و یاری مسئولان محترم درسازمان بنادرودریانوردی تعقیب خواهد شد؛  تا جایی که انشالله تعالی بخش بنادر جمهوری اسلامی ایران به جایگاه شایسته خود رسیده و به درگاه تجارت دریابرد درمنطقه آسیای میانه و خاورمیانه تبدیل شود.برای رسیدن به اهداف سازمان چه پیشنهاداتی برای  مسئولین دارید؟توسعه بخش بنادر فرایندی بسیار سرمایه بر، زمان طلب، و پرابهام است. با این اوصاف دستیابی به توفیق در این عرصه بیش از همه چیز نیازمند به بصیرت است. در وضعیت کنونی ، اکثر بازارهای منطقه ای بنادر دریاهای سرخ رقابت تلقی می شوند. علاوه بر این به دلایل ذکر شده، روندهای توسعه بنادر و دریانوردی در حوزه خلیج فارس به نحوی جانبدارانه، دارای رویکردی سلبی نسبت به بنادر ما بوده اند . از این رو برای کسب حداکثر منافع ملی، برخورداری از نگاه مدیریتی به مسائل در پیش رو از جمله شناسایی روندها ، آینده پژوهی ، دقت در تحریف و تبیین مسایل منطقه و جهان، بسیار حیاتی است: باید با چشم باز و ذهن باز به پیشواز مسائل پیچیده رفت تا بتوان برای آنها راهکاراندیشی کرد و آنها را به بهترین وجه ممکن حل کرد. البته این هوشیاری و بصیرت در مشی دستگاههای اجرایی ما کاملا قابل مشاهده است و درمراکز تحقیقاتی کشور (به ویژه در مرکز بررسی ها و مطالعات راهبردی سازمان بنادر و دریانوردی) به کار بسته می شود.جایگاه و توسعه شرکت هایی که  در حوزه کشتیرانی و دریا نوردی بوجود آمده است را تشریح کنید؟هم اکنون در سطح جهان شرکت های کشتیرانی و پایانه داران ، شرکت هایی هستند که از نظر درآمد و هزینه با حاشیه سود محدودی در حال فعالیت هستند. با این حال از آنجا که این شرکت ها موجب استقرار زنجیره های تامین جوامع در سرزمین ها می شوند، در مجموع برای اقتصادهای ملی ثروت آفرین به شمار می آیند. اغلب در بخش های بنادر و دریانوردی کشورهای توسعه یافته شاهد فعالیت شرکت ها و موسساتی هستیم که به طور تخصصی به تحقیقات و عرضه مشاوره و آموزش در این صنایع می پردازند. این شرکت ها معمولا دارای جایگاه رفیعی در بازار بوده و چراغ دار مسیر پرابهام توسعه در صنعت به شمار می آیند. بر این اساس ما نیز باید در جمهوری اسلامی ایران به سمت توسعه این گونه بنگاه های دانش بنیان در بازار بنادر و دریانوردی کشور حرکت کنیم. امیدواریم با اتکا به سرمایه انسانی سرشار کشور بتوانیم در آینده نزدیک به سمت و سویی برویم که کشور ما در عرصه تحقیقات، مشاوره و آموزش بنادر و دریانوردی به جایگاهی برسد که بتوانیم در منطقه حرف اول را بزنیم.  بحمدالله تعالی در بخش دریانوردی و بنادر کشورمان یک عقبه تحقیقاتی و آموزشی بسیار کارآمد داریم که باید از آن به نحو بهینه استفاده ببریم. این جهت گیری می تواند ما را به  مسیر تبدیل به یک «ملت دریایی» رهنمون شود.بحث آموزش و ضروریت آن برای مدیران مخصوصا در صنعت دریانوردی چقدر اهمیت دارد؟ آموزش، خلق و نهادینه کردن سرمایه انسانی در منابع انسانی است. سرمایه انسانی به معنای داشته هایی از جنس دانش، مهارت، تجربه ، تعهد، انگیزش ، رضایت شغلی و... در منابع انسانی است که می توانند مولّد ارزش افزوده در فعالیت اقتصادی باشند. از این رو، آموزش و تحصیلات دو رکن اصلی توسعه سرمایه انسانی در منابع انسانی حائز اهمیت فراوان هستند.اما غنای سرمایه انسانی در سطوح مدیریت سازمان از اهمیت مضاعفی  برخوردار است : چرا که در مدیریت به دنبال بکارگیری منابع برای تولید ارزش افزوده هستیم؛ یک مدیر باید بتواند هدایت و هماهنگی، تخصیص منابع لازم را به نحو احسن در تمام اجزای سازمان تحت کنترل خود برقرار کند و آن را در راستای اهداف سازمانی به حرکت در بیاورد. بخش قابل توجهی از مهارت و دانش مدیریت اکتسابی است و  از طریق تحصیلات و آموزش حاصل می شود. از این رو پرواضح است که ما باید برای آموزش و تحصیلات سکانداران سازمان های خود سرمایه گذاری کنیم و اگر خارج از این  مسیرحرکت کنیم، به بیراهه رفته ایم.اهمیت این موضوع زمانی بارزتر می شود که دریابیم توجه به مدیریت و توسعه توان مدیریتی کشور جزو مهم ترین مسائل متوجه جمهوری اسلامی ایران است. بحمدالله ما در این مرز پرگهر تمام منابع و مواهب مورد نیاز برای رفاه و سعادت را داریم. ما باید بتوانیم توان ، دانش ، مهارت مدیریتی را در مسئولان خود توسعه داده و آن را نهادینه کنیم تا بتوانیم از این مواهب و منابع در کشوری که متعلق به حضرت ولیعصر (روحی له الفداء) است، نهایت استفاده را ببریم. شکی نیست که افزایش مدیران کارآمد در کشور راهگشای حل و رفع بسیاری از مسائل و معضلات موجود در آن خواهد بود. باید همواره به یاد داشته باشیم که بینش و نگرش یک مدیر و تسری آن به نظر و عمل افراد زیر مجموعه وی می تواند سرنوشت آن سازمان و اندازه حرکت آن در جامعه را تغییر دهد.نقش DBA را در مجموعه خود شرح دهید؟الحق و الانصاف در کشور ما در بین گرایش های مدیریت، گرایش مدیریت کسب و کار طلب کننده کار به مراتب بیشتر است. در یکی از مقالات خود که به زودی منتشر خواهد شد، اشاره به این موضوع داشتم که در 200 سال اخیر اقتصاد جهان در قالب کسب و کار فرو رفته است:  این بدان معنا است که در جهان امروز تقریبا هر فعالیت اقتصادی  باید در قالب کسب و کار تعریف شود. اگر ما بخواهیم در اقتصاد رقابت پذیر و منشا اثر باشیم، باید از مدیریت کسب و کار و از دانش و توان مدیریتی ویژه آن برخوردار شده و بدانیم که چگونه باید یک کسب و کار را توسعه وسامان دهیم تا بتوانیم آن را مدیریت کنیم . مدل هایی که در مدیریت کسب وکار وجود دارد بیشتر مدل های غربی است و ما نیازمند تولید الگوهای اسلامی-ایرانی هستیم: الگوهایی که با اصول و عقاید ما همخوانی داشته باشد. در گذشته نه چندان دور در کشور ما هر فردی که قصد ورود به بازار کسب و کار را داشت، باید به تحصیل مبانی فقهی آن می پرداخت: این آموزه ها از یک سو شامل احکام شرعی کسب و کار برای افراد بود و از سوی دیگر چهارچوب های حقوقی کسب و کار را برای فرد مورد نظر مشخص می کرد. این آموزه ها به دلیل مبنای شرعی  مورد اتباع  و التزام داوطلبانه افراد بود و مدل های کسب و کار به نحوی توسعه می یافت که با تلقی اسلام از کسب و کار به عنوان مجرای کسب روزی حلال همخوانی داشته باشد. اما در چند دهه اخیر شاهد بروز نوعی آشوب در کسب و کارها و بازارها بوده ایم: از یک سو مفاهیم جدید کسب و کار از جوامع غربی وارد اقتصاد ما شد و طومار صلاحیت های مورد نیاز برای ورود به بازار را درهم نوردید. البته بازارهای سنتی همچنان به حیات خود ادامه می دهند؛ به عنوان مثال ما در آن واحد در جوامع خود سیستم بازار و مدل های کسب و کار قدیم را داریم و در کنار آن واحدهای اقتصادی مانند شرکت ها، بانک ها، بیمه ها، بورس ها و غیره را راه انداخته ایم. ما هر دو این سیستم ها را در جوامع کشور می بینیم ؛ هر چند هیچ یک از آنها دیگر مطابق نمونه اصلی خود نیستند و تعارضات فراوانی بین آنها وجود دارد. این موضوع نشان دهنده آن است که ما باید دانش خود را در حوزه مدیریت کسب وکار آن قدر تعمیق کنیم که خودمان مولد دانش مورد نیازمان شویم: این موضوع در گرو  مطالعه، تفکر و تعمق برای فهم دقیق سیستم کسب و کار وارداتی از جوامع غربی وارد و مدل های سنتی کسب وکار خودمان است. تنها در این صورت است که می توانیم به توسعه سیستم های کسب و کار ایرانی- اسلامی بپردازیم: سیستم ها و مدلهایی که با هویت، اعتقادات ، فرهنگ و سبک زندگی ما سازگاری داشته و در عین حال بتواند ما را با جهان مدرن ارتباط دهد.متاسفانه امروز در کشور ما  هر فردی بدون بهره برداری از دانش و مهارت های مدیریت کسب و کار می تواند به راه اندازی یک کسب و کار اقدام کند. در این زمینه نه تنها در قوانین کشور، بلکه در فرهنگ ما نیز هیچ گونه الزامی برای فراگیری دانش و مهارت های مدیریت کسب و کار وجود ندارد. نتیجه این امر آن است که بسیاری از افرادی که وارد یک کسب و کار جدید می شوند، دارایی ها و احیانا آینده حرفه ای خود و کسانی را در ارتباط با آنها هستند ، با ریسک های جدی مواجه می کنند. برای مقابله با این شیوه پرریسک ورود به کسب و کار ، دوره های تحصیلات تکمیلی MBA با این هدف طراحی شده اند که نگرش ، درک و توان لازم را برای توسعه کسب و کار  در فرد ایجاد کنند. با تحصیل در این رشته، یک فرد حرفه ای و دانش آموخته در حوزه ای غیر از حوزه مدیریت این نگرش و توانایی را به دست می آورد که چگونه کسب وکار خود را توسعه و سامان داده  و از آن حفاظت کند و آن را به سودآوری برساند. در سطح بالاتر، محتوای دوره های DBA، بر دانش و مهارت های مورد نیاز برای ورود به حوزه بازارهای بین-المللی و جهانی کسب¬وکار و بازارهای بین المللی تمرکز یافته است. در واقع دوره های DBA موجب توانمندسازی مدیرانی می شود که قصد ورود به بازار های رقابتی بین المللی داشته و دانش و مهارت های مورد نیاز برای ابقای سازمان و پیش برد اهداف تجاری آن در شرایط مذکور را در چنین افرادی توسعه می دهد.و اما حرف پایانی؟آرزوی توفیق دارم برای همه مردمی که در جمهوری اسلامی ایران زندگی می کنند : ما به معنای واقعی کلمه شایستگی این را داریم که بهترین باشیم؛ کشور ما مملکت حضرت امیر المومنین (علیهم السلام) است و ما هم باید تابع و متصل به ایشان باشیم : در ایمان، سخت کوشی، صداقت، بردباری، استواری، شجاعت ، عدالت، و نیکوکاری. حضرت امیرالمومنین (علیهم السلام) جامع تمام خوبی ها است و بهترین بهترین ها در وجود نورانی ایشان یافت می شود. ما نیز نباید به عنوان پیرو حضرت امیرالمومنین (علیه السلام) به چیزی کم تر از بهترین ها رضایت بدهیم. انشاالله تعالی اگر همه ما در عین اعتقاد به این شیوه، بدان التزام عملی هم داشته باشیم، خواهیم توانست کشور خود را در آینده نه چندان دور به درجات عالی شایسته آن برسانیم.نظر شما درباره صبح ساحل؟مطالب روزنامه صبح ساحل بسیار خواندنی و کاربردی است؛ مخصوصا در زمینه اطلاعات جامعی که از رویدادهای استان در اختیار خواننده قرار  می دهد . صفحه مدیران آن هم صفحه ای بسیار آگاهی بخش و بصیرت افزا است که با مخاطب قرار دادن مدیران و مسئولان می تواند راهگشای جهش های بلندی برای آینده استان باشد.