تردید بازارها در مسیر مذاکرات

به گزارش صبح ساحل؛ شاخص کل بورس هفته‌ی اخیر را با رشد 13 هزار واحدی در روز شنبه آغاز کرد و واکنشی قابل پیش‌بینی نسبت به آرام گرفتن مجادله‌های لفظی میان طرفین مذاکره ایران و آمریکا نشان داد. البته این واکنش پس از روز شنبه، مجددا به روال دو هفته‌ی گذشته، جای خودش را به رشد بسیار آرام و نوسانی همراه با تردید داد. این در حالی است که با وجود خبرهای پرشماری که از مذاکرات مخابره می‌شود، عملا پیش‌بینی بازار سرمایه با سختی و پیچیدگی زیادی همراه است.

از سوی دیگر، یکشنبه صبح، خبر لغو واگذاری سهام خودروسازان که از لیدرهای سهام در بورس ایران محسوب می‌شوند، بازار را به التهاب کشاند. این خبر که ادعا شده بود با تصمیم‌ شورای هماهنگی اقتصادی سران قوا صورت گرفته، با تکذیب رسمی مرکز رسانه قوه قضاییه همراه شد. البته درج این خبر دروغین در کدال، خود از عجایب بخصوص تالار شیشه‌ای ایران بود که در نوع خود جای بحث و آسیب‌شناسی بسیار دارد.

دو سناریو برای بازار سهام در خردادماه

به طور کلی، دو سناریو برای خردادماه بازار سرمایه می‌توان متصور بود. تأثیر توافق بر بازارها بسته به نوع آن متفاوت خواهد بود؛ با این حال، به‌طور کلی چه توافق به‌صورت محدود انجام شود و چه به‌صورت جامع، تعدیل انتظارات نقشی مستقیم در جهت‌دهی به بازارها ایفا می‌کند. در صورت تحقق توافقی جامع، سطح انتظارات به شکل محسوسی کاهش خواهد یافت که این امر موجب افت قابل توجه و رکود در بازارهای ارز و طلا می‌شود. هم‌زمان با کاهش انتظارات، نرخ بهره نیز در مسیر نزولی قرار خواهد گرفت و در نتیجه، صرف ریسک بازار سهام افزایش یافته و زمینه برای رشد تقاضا در این بازار فراهم خواهد شد. همچنین، توافق می‌تواند منجر به کاهش انتظارات تورمی نیز شود.

در شرایط فعلی، بانک مرکزی با اتخاذ سیاست‌های انقباضی در پی کنترل تورم است. با کاهش انتظارات تورمی، امکان اتخاذ سیاست‌های پولی انبساطی برای بانک مرکزی فراهم می‌شود که همین امر موجب افت نرخ بهره خواهد شد. از زاویه‌ای دیگر، توافق می‌تواند کسری بودجه دولت را نیز کاهش دهد که این موضوع نیز در روند آتی بازارها اثرگذار خواهد بود. البته اگر توافق بدون اصلاحات ساختاری صورت گیرد، در بلندمدت تحولی پایدار در اقتصاد ایجاد نخواهد شد.بازارها در سناریوهای مختلف، از توافق جامع و محدود گرفته تا عدم‌توافق، رفتارهای متفاوتی نشان خواهند داد. در حالت توافق جامع، بازار ارز و طلا در بلندمدت بازدهی کمتری نسبت به سایر بازارها خواهند داشت، چرا که انتظارات به‌طور چشمگیری فروکش می‌کند.

همچنین، با افزایش درآمدهای نفتی دولت و بسته به سیاست‌های ارزی بانک مرکزی، نرخ دلار می‌تواند به سطح برابری قدرت خرید (PPP) نزدیک شود یا همچون دوره‌های قبلی توافق، کمتر از ارزش واقعی خود معامله گردد. در این شرایط، بازار سهام و مسکن بیشترین بازدهی را در میان بازارها خواهند داشت، چرا که تمرکز تقاضا در شرایط توافق جامع بر این دو بازار خواهد بود. رشد بازار مسکن نیز عمدتاً ناشی از افزایش تقاضای مصرفی برای خرید ملک خواهد بود.

در صورت توافق محدود، بازار ارز در کوتاه‌مدت و میان‌مدت روندی نزولی و راکد خواهد داشت، اما در بلندمدت به مسیر طبیعی خود بازمی‌گردد. بازار سهام در ابتدا رشد قابل‌توجهی خواهد داشت، اما در بلندمدت به تعادل نسبی خواهد رسید. بازار مسکن در این حالت بازدهی قابل‌توجهی نخواهد داشت.

اگر مذاکرات به نتیجه نرسد و توافقی حاصل نشود، نرخ دلار و طلا به سطوح پیش از مذاکرات بازمی‌گردند و حتی از آن نیز عبور می‌کنند. با افزایش انتظارات تورمی، نرخ بهره نیز رشد خواهد کرد و سیاست پولی بانک مرکزی با شدت بیشتری انقباضی خواهد شد؛ این مسئله باعث تشدید کمبود نقدینگی و در نهایت

افت شدید بازار سهام خواهد شد.نکته کلیدی در تمام این سناریوها، تأثیر نتیجه مذاکرات بر میزان ریسک‌پذیری بازارهاست که نوسانات آن‌ها را رقم خواهد زد. بنابراین، صرف‌نظر از هیجانات کوتاه‌مدت، باید دید کدام بازارها سطح بالاتری از ریسک را

متحمل می‌شوند. در صورتی که روند مذاکرات فرسایشی شود، اثرگذاری آن بر بازارها کاهش خواهد یافت، چرا که اثرات آن پیشاپیش در قیمت‌ها منعکس شده‌اند.

شاخص 4 میلیونی در خردادماه امکان‌پذیر است؟

با بررسی شاخص کل بورس در 4 سال گذشته، تقریبا می‌توان مطمئن بود که بازار سهام عقب‌ماندگی قابل توجهی نسبت به سایر بازارها داشته است. شاخص کل بورس در خردادماه 1400 پس از سقوط تاریخی مردادماه 99، به عدد 1.155.000 واحد رسیده بود که در حال حاضر به حوالی 3.129.000 واحد رسیده است. با این اوصاف، شاخص کل بورس از 4 سال گذشته رشد 170 درصدی را تجربه کرده است که در مقایسه با دلار حدود 196 درصد و در مقایسه با طلا 457 درصد با رشد کمتری همراه بوده است. به عبارت دیگر طلا در طی 4 سال رشد 627 درصدی (البته تاثیر افزایش قیمت انس جهانی را نیز نباید نادیده گرفت) و دلار رشد حدود 366 درصدی را تجربه کرده‌اند. در سایر بازارها مانند مسکن نیز مشابه همین اعداد و ارقام وجود دارد.

بنابراین انکارپذیر نیست که شاخص بورس عقب‌ماندگی‌های چشم‌گیری نسبت به بازارهای موازی دارد و این را می‌توان از تک رقمی شدن P/e بسیاری از نمادها و کاهش شدید ارزش دلاری بازار نیز متوجه شد. با کاهش ریسک تحریم‌ها، بازار سهام این شانس را دارد که رشدی لااقل تا 3.900.000 واحد به شرط مثبت پیش رفتن روند مذاکرات تجربه کند. عددی که البته دور از دسترس نبوده و به‌طور کلی کارشناسان اعداد بسیار بزرگتری تا پایان سال جاری برای آن متصور هستند.

از نکات دیگری که می‌تواند پالس بسیار مثبتی برای روند بازار سهام باشد، تعیین تکلیف واگذاری خودروسازان به بخش خصوصی است. انکارپذیر نیست که دو نماد سایپا و ایران‌خودرو در بازار سهام، همواره یکی از لیدرهای این بازار بوده‌اند و اخبار و تحولات این دو شرکت، سایر نمادهای بازار را تحت شعاع خود قرار داده است.