گردباد اجاره‌بها در بندرعباس

علت تجربه متفاوت دهک‌ها از تورم

براساس اعلام مرکز آمار ایران، تورم ماهانه و سالانه اجاره مسکن در اردیبهشت به‌ترتیب 2درصد و 39.5درصد و تورم نقطه به نقطه آن 36.9 است. بهداشت و درمان نیز تورم 31.4درصدی را تجربه کرده‌اند. این دو از مواردی بوده‌اند که سبب شده‌اند نرخ تورم غیرخوراکی‌ها در اردیبهشت افزایش یابد. ذکر این نکته خالی از لطف نیست که تجربه دهک‌های مختلف از تورم بایکدیگر متفاوت است. به طوری‌که دهک‌های پایین درآمدی بخش عمده‌ای از هزینه‌های ماهانه خود را صرف خرید کالاهای خوراکی مانند نان، برنج، گوشت، لبنیات و سبزیجات می‌کنند. بنابراین، افزایش قیمت این کالاها تأثیر بیشتری بر معیشت این گروه‌ها دارد و تورم خوراکی برای آن‌ها به‌مراتب محسوس‌تر است. در مقابل، دهک‌های بالاتر سهم بیشتری از هزینه‌های خود را به کالاهای غیرخوراکی مانند مسکن، آموزش، حمل‌ونقل و تفریح اختصاص می‌دهند و نوسانات قیمتی این گروه کالاها تأثیر بیشتری بر شاخص تورم در این دهک‌ها دارد.

مسکن، عامل مهم افزایش تورم غیرخوراکی‌ها

همان طور که بیان شد؛ اجاره مسکن در اردیبهشت به‌ترتیب 2درصد و 39.5درصد و تورم نقطه به نقطه آن 36.9 را تجربه کرده است و تاثیر مهمی بر افزایش تورم داشته است. هزینه بالای اجاره بها موجب شده که بخشی از جامعه مجبور شوند به قیمت حفظ سرپناه خود از هزینه‌های مهم دیگری چون خوراک یا آموزش بزنند. پس طبیعی است که در ماه‌های آینده، از محل افزایش نرخ اجاره بها، هم حاشیه‌نشینی افزایش یابد و هم بر تعداد فقرا افزوده شود.حال اگر بخواهیم مقایسه‌ای داشته باشیم بین افزایش قیمت ملک در تهران به عنوان پایتخت و شهر بندرعباس، باید گفت که بر اساس گزارش‌های غیررسمی و برآوردهای انجام‌شده به نظر می‌رسد میانگین قیمت مسکن شهر تهران در محدوده ۱۱۰ تا ۱۲۰ میلیون تومان قرار دشته باشد. این رقم برای شهر بندرعباس بین 42 تا 45 میلیون تومان برآورد می‌شود. این مقایسه نشان می‌دهد؛ اگرچه که متوسط قیمت مسکن در تهران با افزایش قیمت دلار بالا رفته است اما در شهر بندرعباس چنین همبستگی مشاهده نمی‌شود. یعنی در حالی که در تهران قیمت مسکن بین 35 تا 45 درصد در طی یک سال رشد داشته است اما در بندرعباس اینطور نبوده است و علت آن را می‌توان در رکود این بازار و کاهش تقاضای غیر مصرفی قلمداد کرد. همچنین باید افزود که در طی دو سال پیاپی اگرچه شاهد نوسان قیمت‌ در محله‌های مختلف بوده‌ایم اما عملا متوسط قیمت ملک در بندرعباس با رشد چشمگیر همراه نبوده است. با این حال سهم اجاره مسکن در تورم اردیبهشت ماه حاکی از آن است که این موضوع در خصوص اجاره بها صادق نبوده است.

کنترل نرخ بهره راهی برای کنترل تورم اجاره بها

در بازار اجاره مفهمومی وجود دارد که از نسبت قیمت به اجاره مسکن به دست می‌آید. این نسبت اخیرا به مقدار بی‌‌سابقه‌‌ای افزایش پیدا کرده است. در حالی که سقف این نسبت در دوره‌های رونق مسکن حدود ۲۴ تا ۲۵ واحد بود، در دوره اخیر جهش مسکن از این حد همیشگی فراتر رفت و به بیش از ۳۰ واحد رسید و همین قضیه خود شاهد افزایش التهاب در بازار اجاره بهاست. نکته‌ای که در اینجا حائز اهمیت است این است که در سال‌های اخیر به دلیل رشد بالای تورم در ایران، سهم مسکن در سبد خانوار نیز افزایش قابل ملاحظه‌ای داشته است و از 30درصد به بیش از 40 درصد رسیده است. این افزایش هزینه اجاره نشینی در سبدخانوار باعث فشار اقتصادی شدید به خانوارها شده است که یک راه‌حل‌ آن از سوی دولت کنترل نرخ بهره است. چرا که وقتی دولت نرخ بهره را افزایش دهد باعث جذب نقدینگی از سوی جامعه به سمت بانک‌ها می‌شود و این قضیه آهسته آهسته تورم را در کشور کنترل می‌کند. با پایین آمدن نرخ تورم، سهم هزینه مسکن در سبد خانوار هم کاهش می‌یابد یا دست کم افزایش پیدا نمی‌کند و خانوارها از پس پرداخت اجاره‌بها راحت‌تر برخواهند آمد. علاوه بر این خود کنترل تورم یک اثر روانی در جامعه خواهد داشت که باعث کاهش انتظارات تورمی خواهد شد که این موضوع در نهایت به نفع مستاجران تمام می‌شود. همچنین وقتی بانک‌ها نرخ بهره بیشتری به سپرده‌گذاران بانکی پرداخت کنند؛ مالکان بیشتر ترجیح می‌دهند به جای اجاره بیشتر، رهن بیشتری دریافت کنند تا بتوانند با سپرده‌گذاری آن در بانک از سود آن منتفع شوند و این موضوع به کاهش التهاب بازار اجاره‌نشینی کمک می‌کند.