مذاکرت و انتظارات

حسین عبده تبریزی کیست؟

دکتر حسین عبده تبریزی از استادان علم مالی در مقاطع تحصیلات تکمیلی دانشگاه‌های ایران است. وی خدمات متعددی را در زمینه تأمین مالی به بخش خصوصی و دولتی ارائه داده است. خدمات داوطلبانه وی به وزارت راه و شهرسازی و سازمان بورس و اوراق بهادار در زمینه تشکیل صندوق پس‌انداز یکم مسکن، اولین انتشار اوراق بهادار به پشتوانه وام رهنی و ایجاد صندوق سرمایه‌گذاری زمین و ساختمان، نمونه‌ای از اقدامات عمومی او در جهت توسعه تأمین مالی در ایران است. او بنیان‌گذار بانک اقتصاد نوین (نخستین بانک غیردولتی ایران) بوده است. همچنین، مسئولیت‌های بسیاری از جمله، دبیرکل بورس اوراق بهادار تهران (۱۳۸۴-۱۳۸۲) و مشاور خصوصی‌سازی وزارت امور اقتصادی و دارایی ایران (۱۳۸۴-۱۳۸۰) و سمت‌هایی در بانک‌های تجاری خصوصی ایران داشته است.

به نظر شما رسیدن به رشد اقتصادی 8 درصدی در شرایط فعلی اقتصاد ایران امکان‌پذیر است؟

باید پذیرفت که اقتصاد کشور در سال‌های گذشته، کوچک شده است لذا بایستی متناسب با شرایط حال حاضر اقتصاد کشور گام برداشت و انتظارات را منطقی کرد. در نتیجه رسیدن به رشد پایدار اقتصادی 8 درصدی، قدری غیر واقع‌بینانه است. البته این‌طور نبوده که کشور هیچ گاه این رشد را تجربه نکرده باشد اما موضوع این است که این رشد پایدار نبوده است. یعنی در آخرین رشد بالای تولید ناخالص داخلی که در سال 1395(2016 میلادی) و در پی تصویب برجام اتفاق افتاد؛ این رشد تنها یک سال دوام داشت لذا میانگین رشد اقتصادی ایران طی دهه‌های گذشته نشان می‌دهد که رسیدن به این رقم، نادر و وابسته به شرایط خاص است.

یعنی در شرایط فعلی که ممکن است یک سال کشور بتواند نفت خوبی بفروشد و یک سال نتواند؛ نمی‌توان توقع داشت که رشد اقتصادی پایدار باشد. به عبارت دیگر به ازای هر یک میلیون بشکه نفتی که ایران می‌فروشد؛ 70 میلیارد دلار برای کشور درآمد ارزی دارد که نرخ رشد اقتصادی را بالا خواهد برد اما تداوم فروش آن است که باعث رشد پایدار اقتصادی می‌شود.

به نظر شما مذاکرات غیر مستقیم با غرب به چه صورتی پیش خواهد رفت؟

در خصوص سناریوهای رفع تحریم با استناد به سخنرانی دکتر فرهاد نیلی باید گفت که در حال حاضر سه سناریوی اصلی پیش روی ما قرار دارد. اول اینکه مذاکره صورت بگیرد. دوم اینکه نه مذاکره‌ای صورت بگیرد و نه جنگی رخ دهد و سوم اینکه به سمت تقابل سخت نظامی پیش برویم. در حال حاضر به نظر می‌رسد احتمال ترک تخاصم با آمریکا و مذاکره بیشتر است اما باید توجه داشت که روابط گسترده با غرب نیز منتفی است لذا نباید انتظار داشت در این شرایط به سمت سرمایه‌گذاری‌های دو جانبه پیش برویم.

چرا که سرمایه‌گذاری، آخرین زنجیره از روابط بین دو کشور است؛ حال آنکه سیاست‌های کلان کشور بیشتر به دنبال روابط محدود با غرب و پیشگیری از حمله نظامی به کشور است که بسیار هم هوشمندانه است چراکه رژیم صهیونیستی نشان داده است که برای این کار آمادگی دارد و اینکه توانسته است در مدت زمان یک سال حدود هفتاد هزار نفر از ساکنین یک نوار باریک را به شهادت برساند؛ خود گواه این مدعا است و این جنایت کاری است که از هر ملتی بر نمی‌آید. لذا چنانچه تقابل سختی صورت بگیرد؛ مردم نیز صدمه خواهند دید و این مطلوب حاکمیت نیست. بنابراین روشن است که کشور در تلاش است که فضای گفتگو به سمت به نتیجه رسیدن مذاکرات پیش برود. اما باید در نظر داشت که روابط گسترده با غرب نیز دور از انتظار است و صرف مطرح شدن این موضوع در مذاکرات به معنای قبول یا رد آن نیست. لذا اگر توافقی نیز صورت بگیرد بیشتر شبیه مذاکرات در سال‌های 74 و 75 و مصوبه برجام خواهد بود. همچنین به نظر می‌رسد که ترامپ بیشتر به دنبال فروش محصول به ایران است تا سرمایه‌گذاری؛ پس عملا اجازه نخواهد داد که ایران از این موضوع چندان منتفع شود. اما باید توجه داشت که چنانچه غرب به‌جای سرمایه‌گذاری به دنبال فروش کالا به کشور باشد؛ چون از نظر تبادل تجاری بین‌المللی فضا برای اقتصاد کشور بازتر می‌شود؛ قطعا یک تغییر مثبت در اقتصاد ما رخ خواهد داد.

روابط محدود با غرب و بالا رفتن میزان فروش نفت در پی توافقات احتمالی، چه تاثیری بر اقتصاد ایران خواهد داشت؟

توافق احتمالی با غرب، از دو بعد برای اقتصاد ما اهمیت دارد. اول اینکه فروش نفت کشور به وضعیت قابل قبولی می‌رسد و دوم اینکه احتمال سرمایه‌گذاری چینی‌ها در کشور بالا می‌رود. در خصوص موضوع نفت، ذکر این نکته بسیار حائز اهمیت است که فروش نفت همیشه برای اقتصاد ایران تعیین‌کننده بوده است و اصلا مساله کوچکی نیست لذا این ذهنیت که خام فروشی از پایه غلط است؛ در شرایط فعلی اقتصاد ایران، استراتژی درستی نیست. چرا که می‌دانیم عملا سی سال دیگر امکان فروش نفت برای ما وجود ندارد چون موضوعات محیط زیست و ... روز به روز جدی‌تر می‌شود و دنیا در حال حرکت به سمت استفاده از انرژی‌های پاک و جایگزین است پس نفت ایران در شرایط فعلی است که امکان فروش دارد.

از طرفی، بخش قابل ملاحظه‌ای از فروش نفت، سود است. می‌توان اینطور گفت که از هر صد دلار فروش نفت، نود دلار آن سود است و بخش قابل توجهی از این سود نیز به مردم خواهد رسید و بر زندگی آن‌ها اثرگذار خواهد بود. لذا در شرایط فعلی که همسایگان ما در حال برداشت از میادین مشترک نفت و گاز ما هستند؛ خام فروشی برای کشور ضروری است و فروش نفت در اقتصاد ایران تعیین‌کننده خواهد بود.