پایان بـاز پروژه‌ها!

استان هرمزگان با موقعیتی ژئوپلیتیکی ویژه، دسترسی به آب‌های آزاد، دارا بودن بنادر استراتژیک مانند شهید رجایی و شهید باهنر، منابع سرشار دریایی، معادن متنوع و جامعه‌ای جوان، از ظرفیت‌هایی برخوردار است که اگر به درستی مدیریت و پشتیبانی شوند، می‌توانند موتور محرک اقتصاد ملی باشند. اما در پس این پتانسیل‌های درخشان، سایه‌ای از محرومیت، نابرابری و توسعه‌نیافتگی در مناطق مختلف استان، به‌ویژه شرق هرمزگان، سنگینی می‌کند. در چنین شرایطی، سفرهای استانی مسئولان، به‌ویژه در دوره‌هایی که این سفرها به شکل زنجیره‌ای و پی‌درپی انجام شده‌اند، امیدی را در دل مردم زنده کرده که شاید صدای آن‌ها از دل نخلستان‌های تشنه و اسکله‌های فرسوده به پایتخت برسد.

با این حال، مردم هرمزگان بیش از آنکه منتظر سخنرانی‌های پرحرارت در فرودگاه بندرعباس باشند، چشم به راه تغییرات واقعی و ملموس‌اند؛ تغییراتی در وضعیت آب آشامیدنی، اشتغال جوانان، زیرساخت‌های بهداشتی و آموزشی، توسعه راه‌ها و بهره‌برداری عادلانه از درآمدهای سرشار حاصل از منابع طبیعی استان. در بسیاری از این سفرها، مسئولان با بیان اینکه هرمزگان «استانی ثروتمند با مردمی فقیر» است، خود به یکی از تلخ‌ترین واقعیت‌های استان اعتراف کرده‌اند؛ اما آیا این اعتراف، در سیاستگذاری‌ها، تخصیص بودجه و تسریع در اجرای پروژه‌های زیربنایی نیز بازتاب داشته است؟

در جریان سفرهای استانی، پروژه‌هایی کلید خورده‌اند که بعضاً سال‌ها در پیچ‌وخم بروکراسی و کمبود اعتبار گرفتار بودند؛ از ساخت بیمارستان در میناب تا راه‌اندازی صنایع فرآوری در جاسک و توسعه اسکله‌های ماهیگیری در سیریک و بندرلنگه. بسیاری از این پروژه‌ها با پیگیری‌های محلی و رسانه‌ای به فاز اجرا رسیدند، اما شماری نیز هنوز به وعده‌ها محدود مانده‌اند؛ وعده‌هایی که نه‌تنها اعتماد عمومی را تضعیف می‌کنند، بلکه چهره توسعه‌نیافتگی را با زخم‌های تازه‌تری بر استان می‌نشانند.

یکی از انتظارات جدی مردم هرمزگان، روشن شدن سهم استان از منابعی چون درآمدهای نفتی و گازی، صادرات دریایی، درآمد بنادر، و حق آلایندگی صنایع بزرگ است. مردمی که در جوار پالایشگاه‌ها و نیروگاه‌ها نفس می‌کشند، حق دارند که سهمی عادلانه از مواهب آن‌ها داشته باشند.

این انتظار، هم در قالب درخواست برای سهم بودجه‌ای بیشتر و هم در قالب الزام برای مسئولیت‌پذیری اجتماعی شرکت‌های بزرگ مطرح است. سفر مسئولان اگر با هدف شناسایی دقیق این نابرابری‌ها انجام می‌شود، باید در عمل نیز به اصلاح ریشه‌ای این روند بینجامد.

از سوی دیگر، نگاه مردم به این سفرها تنها از زاویه اقتصادی نیست؛ آن‌ها می‌خواهند صدایشان شنیده شود، می‌خواهند دیده شوند. سفرهای میدانی، بازدید از مناطق محروم، گفت‌وگو با مردم بومی، حضور در جمع صیادان و کشاورزان، همه گام‌های مهمی برای ایجاد اعتماد متقابل است. اما این اعتماد، اگر تنها به لبخندهای دوربین‌پسند محدود شود، دیری نمی‌پاید. مردم به دنبال استمرار ارتباط‌اند، نه فقط حضور مقطعی.

همچنین، رسانه‌ها و فضای مجازی به بستری تبدیل شده‌اند که مردم از طریق آن‌ها خواسته‌ها و مشکلات خود را بی‌واسطه با مسئولان درمیان می‌گذارند. بسیاری از مطالبات منطقه‌ای که در جریان سفرها طرح می‌شوند، پیش‌تر بارها از طریق رسانه‌ها، شوراهای محلی و فعالان اجتماعی مطرح شده‌اند. نکته اینجاست که اکنون نیاز به پاسخگویی شفاف و مستند وجود دارد. در دنیای امروز، دیگر نمی‌توان وعده‌ای داد بی‌آنکه افکار عمومی زمان و کیفیت تحقق آن را پیگیری نکند.

با نگاهی به سفرهای استانی پیشین، می‌توان دریافت که برخی استان‌ها توانسته‌اند با تشکیل کارگروه‌های ویژه و تیم‌های پیگیری استانی، تحقق وعده‌ها را سرعت ببخشند. شاید هرمزگان نیز نیاز به چنین سازوکاری داشته باشد تا مطالبات مردم در قالب برنامه‌ای مدون و پیوسته دنبال شود. تنها با هم‌افزایی میان مدیریت استانی، رسانه‌های محلی، نخبگان دانشگاهی و جامعه مدنی می‌توان از فرصت سفرهای مسئولان بهره‌ای پایدار برد.

از دیگر مسائلی که در جریان سفرها بارها تکرار شده، معضل اشتغال در هرمزگان است. با وجود ظرفیت‌های عظیم دریایی، تجارت بندری، صید و صنایع وابسته، جوانان هرمزگان همچنان درگیر بیکاری و اشتغال موقت‌اند. در بازدیدهایی که مسئولان از مناطق ساحلی مانند بندرعباس، میناب، جاسک و بندرلنگه داشته‌اند، بارها موضوع ایجاد صنایع تبدیلی، حمایت از صیادان، توسعه گردشگری دریایی و فعال‌سازی تعاونی‌های محلی مطرح شده است. اما در عمل، بخش عمده‌ای از این طرح‌ها یا به کندی پیش رفته‌اند یا به دلیل نبود زیرساخت یا حمایت مالی متوقف مانده‌اند. این ناهماهنگی میان وعده و عمل، ناامیدی و مهاجرت معکوس را در پی دارد.

بسیاری از مردم هرمزگان معتقدند که بخش زیادی از دستاوردهای سفرهای استانی به شکل گزارش‌های رسمی و رسانه‌ای باقی مانده و به زندگی روزمره مردم وارد نشده است. آن‌ها انتظار دارند که سفرهای آتی مسئولان، نه‌فقط بر اساس برنامه‌ریزی‌های از پیش‌تعیین‌شده، بلکه با مشارکت مردمی و با در نظر گرفتن اولویت‌های واقعی استان انجام شود. اولویت‌هایی مانند حل بحران آب در شرق هرمزگان، توسعه راه‌های روستایی، ارتقای آموزش و بهداشت، و ایجاد زنجیره ارزش در تولیدات محلی.

در مجموع، سفرهای استانی مسئولان اگر با نگاه راهبردی، مشارکتی و پاسخگو همراه شوند، می‌توانند گامی مهم در مسیر توسعه متوازن هرمزگان باشند. مردم این استان بارها ثابت کرده‌اند که پای‌کار توسعه‌اند؛ اگر فقط فرصت دیده شدن، شنیده شدن و مشارکت در تصمیم‌سازی را داشته باشند. اکنون زمان آن است که سفرها، نه در حد بازدیدهای تشریفاتی، بلکه به ابزاری برای گشودن گره‌های توسعه، اصلاح نابرابری‌ها و تحقق عدالت منطقه‌ای تبدیل شوند. تنها در این صورت است که مسئولان می‌توانند با سربلندی به مردم پاسخ دهند و سفرهایشان را نه با وعده، که با نتیجه ترک کنند.