مذاکرات پسا اسنپ‌بک، استراتژی جدید اروپا

عدم تصویب این قطعنامه به معنای آن است که مکانیسم ماشه به درخواست تروئیکای اروپایی به زودی(احتمالا۲۸ سپتامبر، ۶ مهر) فعال خواهد شد. این درحالی است که ۱۸‌شهریورماه، ایران و آژانس انرژی اتمی در قاهره توافقی را امضا کردند تا بتوانند امید‌ها برای جلوگیری از بازگشت تحریم‌های سازمان ملل را زنده نگه دارند اما کشور‌های اروپایی از قطعنامه‌هایی مانند قطعنامه چین و روسیه، نسبت به توافق قاهره راضی نبودند. اروپایی‌ها اکنون با فعال‌سازی مکانیسم ماشه می‌خواهند اهرم فشار خودشان را در قبال برنامه هسته‌ای ایران حفظ کنند تا در توافقات احتمالی آینده امتیازات مورد نظرشان را به دست بیاورند.

کنار رفتن اروپا در صورت تصویب قطعنامه چین و روسیه

چین و روسیه با ارائه پیش‌نویس قطعنامه تداوم لغو تحریم‌های سازمان ملل به دنبال آن بودند تا قطعنامه ۲۲۳۱ را تا سال ۲۰۲۶ تمدید کنند. نکته جالب توجه این است که اگر این قطعنامه مورد پذیرش قرار می‌گرفت سه کشور اروپایی عضو برجام دیگر حق یک‌ جانبه بازگشت تحریم‌ها را مانند مکانیسم ماشه در برجام نداشتند. این یعنی چین و روسیه به دنبال آن بودند تا نقش اروپایی‌ها را به شکل قابل ملاحظه‌ای کمرنگ‌تر کنند. این موضوع کاملا قابل پیش بینی بود که اروپایی‌ها به هیچ عنوان حاضر نخواهند شد چنین قطعنامه‌ای را بپذیرند. برخی رسانه‌های غربی مدعی بودند هدف روسیه و چین از ارائه چنین قطعنامه‌ای صرفا یک بازی سیاسی است تا نشان دهند به دنبال حل مشکل برنامه هسته‌ای ایران هستند و این اروپاست که موجب از بین رفتن توافق شده است.

واکنش ایران به اقدامات کشور‌های اروپایی

مقامات وزارت خارجه ایران بارها اعلام کرده‌اند فعال‌سازی مکانیسم ماشه به دلیل تعهدات ایران به توافق هسته‌ای، هیچ مبنای حقوقی ندارد و اقدامی غیرقانونی از سوی سه کشور اروپایی برجام است. عباس عراقچی وزیر امور خارجه ایران بارها در گفتگو با همتایان اروپایی خود این موضوع را به آن‌ها گوشزد کرده است اما این سخنان عراقچی تاثیرگذاری چندانی بر روی موضع‌گیری کشور‌های اروپایی نداشته است.

مذاکره پسا مکانیسم ماشه، استراتژی جدید اروپایی

اروپایی‌ها به صراحت به دنبال آن هستند تا پس از بازگشت تحریم‌های سازمان‌ ملل با در دست داشتن اهرم‌های فشار بیشتر مذاکرات با ایران را آغاز کنند. به احتمال زیاد این مذاکرات در مجمع عمومی سازمان ملل هفته آینده در نیویورک کلید خواهد خورد. به گفته رسانه‌های خبری غربی آمریکا و اروپا به کره جنوبی به عنوان رئیس جدید شورای امنیت سازمان ملل فشار آوردند تا نشست رای‌گیری برای قطعنامه پیشنهادی روسیه و چین روز جمعه قبل از آغاز مجمع عالی عمومی سازمان ملل در روز دوشنبه، برگزار شود تا با حضور مقامات عالی رتبه سیاسی همه طرف‌ها مذاکرات را با روی میز بودن تحریم‌های سازمان ملل آغاز کنند. در واقع کشور‌های اروپایی و آمریکا با فعال کردن مکانیسم ماشه و حداکثر کردن تحریم‌ها علیه ایران می‌خواهند با استفاده از فرصت‌های پیش رو، امتیاز‌های بیشتری در توافق احتمالی با ایران به دست بیاورند. این یعنی اروپایی‌ها نیز اکنون به مانند آمریکا خواهان امتیازات زیادی از ایران هستند و ایران برای لغو تحریم‌ها شرایط سختی پیش روی خود دارد.

با در نظر گرفتن این شرایط باید گفت ایران با تاکید بر غیرقانونی خواندن فعال‌سازی مکانیسم ماشه و ارائه قطعنامه‌هایی که اروپا را نادیده بگیرد، نمی‌‌تواند با اروپا به توافق برسد و مانع بازگشت تحریم‌های سازمان ملل شود. تاکید بر خروج از NPT هم کار ساز نخواهد بود و صرفا انزوای بیشتر را به همراه خواهد داشت. با این وجود به نظر می‌‌رسد تنها واکنش جمهوری اسلامی ایران به بازگشت تحریم همین خروج از NPT با محوریت نمایندگان مجلس شورای اسلامی باشد. اقدامی که توسط تحلیل‌گران و رسانه‌های غربی نیز پیش‌بینی شده اما با توجه غیرفعال بودن تاسیسات هسته‌ای ایران تهدیدی برای اروپا به شمار نمی‌آید و نمی‌تواند کارت بازی خوبی برای ایران در راستای امتیازگیری از آمریکا و اروپا باشد. در مجموع خواسته‌های ایران و کشور‌های اروپایی با یکدیگر سازش و قرابتی ندارد و ادامه وضعیت فعلی تشدید تحریم‌ها ادامه‌دار خواهد بود‌.‌ ایران اگر می‌خواهد بحران بین‌المللی پیش روی خود را حل کند باید استراتژی عمل‌گرایانه‌تری را درپیش بگیرد‌. در غیر این صورت چشم‌انداز مثبتی وجود نخواهد داشت.

روزنامه صبح ساحل