حمایت‌های مالی پلید

واکنش اسرائیل و آمریکا

ایالات متحده و اسرائیل جلسات منتهی به کنفرانس سازمان ملل متحد در روز دوشنبه در مورد راه‌حل دو دولتی را تحریم کردند. نتانیاهو این اقدام را محکوم کرد و گفت که به رسمیت شناختن یک کشور فلسطینی «سکوی پرتابی برای نابودی اسرائیل خواهد بود - نه برای زندگی در صلح در کنار آن». او می‌گوید اسرائیل هرگز از کنترل نهایی امنیتی غزه یا کرانه باختری دست نخواهد کشید و تصمیم به رسمیت شناختن فلسطین به عنوان یک کشور «پاداشی برای حماس است و به تلاش‌ها برای دستیابی به آتش‌بس در غزه و چارچوبی برای آزادی گروگان‌ها آسیب می‌رساند. این اتفاق نخواهد افتاد و یک کشور فلسطینی در غرب رود اردن تأسیس نخواهد شد». از سویی، ایالات متحده کشورهایی را که به رسمیت شناختن فلسطین را اعلام کردند، به خاطر «رفتارهای نمایشی» مورد تمسخر قرار داد و در واکنش به به رسمیت شناختن استقلال فلسطین توسط متحدان اروپایی، ایالات متحده تحریم‌هایی را علیه مقامات فلسطینی اعمال کرده است. با این حال، در سنای آمریکا، گروهی از سناتورهای دموکرات قطعنامه‌ای را برای تلاش جهت به رسمیت شناختن کشور فلسطین ارائه کرده‌اند که نشان‌دهنده‌ی شکاف در دو حزب سیاسی اصلی آمریکا است. اما بعید است که این قطعنامه در مجلس سنا تصویب شود، جایی که جمهوری‌خواهان اکثریت ۵۳ به ۴۷ را دارند.

وزارت امور خارجه آمریکا با رد ویزای آمریکا برای تشکیلات خودگردان فلسطین، سعی کرد مانع از سخنرانی عباس از تریبون سازمان ملل در نیویورک شود، اقدامی که باعث شد در مجمع عمومی سازمان ملل با ۱۴۵ رأی موافق در برابر پنج رأی مخالف، به او اجازه داده شود از طریق ارتباط ویدیویی سخنرانی کند. ممنوعیت ویزا به طور گسترده به عنوان نقض آشکار مصونیت‌های مندرج در توافق‌نامه‌های دیرینه بین سازمان ملل و آمریکا تلقی می‌شود.

آیا این اقدام فقط نمادین است؟

چین، هند، روسیه و بسیاری از کشورهای عربی دهه‌هاست که استقلال فلسطین را به رسمیت شناخته‌اند، اما عمدتاً آن را یک حرکت نمادین می‌دانند که تأثیر کمی بر اتفاقات میدانی دارد. در حالی که به رسمیت شناختن کشور فلسطین تا حد زیادی نمادین است و تأثیر کمی بر اقدامات اسرائیل در سرزمین‌های اشغالی دارد، اما حمایت فزاینده بین‌المللی از فلسطین را برجسته می‌کند. منظور از ایجاد کشور فلسطین، کرانه باختری و نوار غزه است که اورشلیم شرقی پایتخت آن است. اسرائیل در حال حاضر هم کرانه باختری و هم غزه را اشغال کرده است، به این معنی که تشکیلات خودگردان فلسطین کنترل کامل سرزمین یا مردم خود را در دست ندارد.

در این بین در تلاشی برای زنده نگه داشتن دستور کار اصلاحات تشکیلات خودگردان، فرانسه به همراه عربستان، نروژ و اسپانیا در تلاشند تا تلاش‌های اسرائیل برای ورشکستگی تشکیلات خودگردان توسط وزارت دارایی اسرائیل، را متوقف کنند. این چهار کشور در حال جمع کردن کشورها برای یک بسته کمک اضطراری برای جلوگیری از فروپاشی تشکیلات خودگردان هستند. هدف این است که بیش از ۲۰۰ میلیون دلار (۱۴۸ میلیون پوند) در شش ماه آینده جمع‌آوری شود.

اما این به رسمیت شناختن هنوز به فلسطین کرسی رسمی در سازمان ملل نمی‌دهد، چرا که این کرسی فقط می‌تواند توسط شورای امنیت تأیید شود. بدون داشتن کرسی کامل در سازمان ملل، تشکیلات خودگردان فلسطین توانایی محدودی در انجام روابط دوجانبه دارد. ایالات متحده، عضو دائم شورای امنیت با حق وتو، در حال حاضر درخواست‌های به رسمیت شناختن را رد کرده است. اخیراً، در ۱۸ سپتامبر، ایالات متحده قطعنامه شورای امنیت را که خواستار آتش‌بس فوری و دائمی در غزه و آزادی همه گروگان‌ها بود، وتو کرد و گفت که این تلاش به اندازه کافی حماس را محکوم نکرده است. لذا با وجودی که اکنون اکثر کشورها فلسطین را به عنوان یک کشور به رسمیت می‌شناسند. اما علی‌رغم دهه‌ها تلاش، حاکمیت کامل و عضویت در سازمان ملل متحد همچنان برای یک کشور فلسطینی دور از دسترس است.

پاسخ اسرائیل چه خواهد بود؟

در کنار به رسمیت شناختن کشور فلسطین، تعدادی از کشورهای غربی تحریم‌هایی را علیه اسرائیل اعمال کرده‌اند یا تهدید به انجام این کار کرده‌اند. نتانیاهو نیز به این همصدایی بین‌المللی علیه اسرائیل اذعان کرده است، او هفته گذشته گفت که کشورش «در نوعی انزوا» قرار دارد و باید اقتصاد خود را با آن تطبیق دهد.

درست همانطور که این هفته کشورهای غربی بیشتری برای به رسمیت شناختن کشور فلسطین گرد هم می‌آیند، بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، تلاش‌های خود را برای اطمینان از اینکه این کشور هرگز نمی‌تواند وجود داشته باشد، دو چندان می‌کند. ساده‌ترین راه برای انجام این کار، تسریع ساخت شهرک‌های اسرائیلی است که اکثریت قریب به اتفاق جامعه بین‌المللی آن را غیرقانونی می‌دانند. در واقع، این اسرائیلی‌ها هستند که با شتاب بخشیدن به شهرک‌سازی‌ها، قدرت دارند تا تشکیل کشور فلسطین را از نظر فیزیکی غیرممکن کنند. هدف این است که اطمینان حاصل شود که هیچ مرز مشخصی برای تعریف یک کشور جدید فلسطینی وجود نخواهد داشت.

چنانچه از نوامبر ۲۰۲۳ تا اکتبر ۲۰۲۴، تعداد بی‌سابقه‌ای از ۴۹ شهرک جدید اسرائیلی تأسیس شده است که مجموع شهرک‌های موجود در کرانه باختری را به ۱۴۱ می‌رساند. اسرائیل تصویب پروژه‌های بلندپروازانه شهرک‌سازی را تسریع کرده است که هدف آنها تقسیم کرانه باختری به دو بخش و "دفن" چشم‌انداز تشکیل یک کشور فلسطینی است.

این به رسمیت شناختن چه می‌کند؟

این به رسمیت شناختن یک اقدام سیاسی است و پیامدهای سیاسی دارد. در درجه اول، راه را برای سطوح بالاتر روابط دیپلماتیک بین فلسطین و سایر کشورهایی که اکنون سرزمین‌های اشغالی فلسطین را به عنوان بخشی از خاک ملی فلسطین به رسمیت می‌شناسند، باز می‌کند. این امر از نظر سیاسی، غیرقانونی بودن شهرک‌سازی‌های اسرائیل در این سرزمین‌ها را که از قبل تثبیت شده بود، برجسته می‌کند.

در نهایت، به رسمیت شناختن یک کشور فلسطینی به طور پیشگیرانه، الحاق برنامه‌ریزی‌شده‌ی کرانه‌ی باختری توسط اسرائیل را نامشروع می‌داند.

آنچه انجام نمی‌دهد

با این حال، این به رسمیت شناختن هیچ تعهد قانونی اضافی از سوی کشورهای به رسمیت شناخته شده برای اقدام جهت تضمین تأسیس کشور فلسطین یا پایان دادن به اشغال سرزمین‌های آن ایجاد نمی‌کند. این تعهدات قبلاً در کنوانسیون‌های ژنو گنجانده شده است که تعهدات کشورهای امضاکننده آنها را در موارد اشغال تعریف می‌کند.

یکی از این تعهدات قانونی این است که کشورها از انجام هرگونه اقدامی که به الحاق سرزمین‌های اشغالی کمک می‌کند، خودداری کنند. با این حال، همین کشورها سال‌هاست که با وجود تعهدات موجود خود، در اقتصاد دولت اسرائیل و شهرک‌سازی به صورت تجاری معامله می‌کنند.

علاوه بر این، کشورهای مذکور عضو دادگاه کیفری بین‌المللی (ICC) هستند که حکم بازداشت علیه نتانیاهو و وزیر دفاع سابق او، یوآو گالانت، صادر کرده است. این کشورها موظفند به دستگیری آنها کمک کنند، چه فلسطین را به عنوان یک کشور به رسمیت بشناسند و چه نشناسند.

چرا حالا؟

جنبش همبستگی جهانی با فلسطین در همان کشورهایی که اخیراً فلسطین را به رسمیت شناخته‌اند، همچنان در حال گسترش است و این نشان دهنده تغییر قابل توجه در افکار عمومی است که عمدتاً ناشی از حمله نسل‌کشی ویرانگر و فزاینده اسرائیل به غزه است. اما کشورهای اروپایی و غربی به جای پاسخ به درخواست‌های مردم با تحریم‌های مادی علیه اسرائیل، عمدتاً تصمیم گرفته‌اند این به رسمیت شناختن نمادین و حمایت ظاهری از راه حل دو کشور را اتخاذ کنند. در همین حال، در عمل، اسرائیل همچنان درگیر اقدامات الحاقی است که هدف آنها بی‌معنی کردن این به رسمیت شناختن‌ها است.

با این حال، حتی بدون هیچ الحاق رسمی کرانه باختری، دشوار است که ببینیم چگونه یک راه حل دو کشوری می‌تواند در حالی که شهرک‌سازی‌ها با چنین سرعتی در حال انجام است، عملی باشد. با توجه به حضور نزدیک به نیم میلیون شهرک‌نشین اسرائیلی در کرانه باختری، احتمالاً از نظر سیاسی غیرقابل تصور و بسیار خطرناک خواهد بود که هر دولت اسرائیلی در آینده نزدیک کاری را انجام دهد که آریل شارون، نخست وزیر وقت اسرائیل، در سال ۲۰۰۵ موفق به انجام آن شد - یعنی خروج نیروهای مسلح از غزه و برچیدن ۲۱ شهرک مسکونی که 8هزار شهرک‌نشین یهودی در آن زندگی می‌کنند- و باعث جنجال حزبی در اسرائیل شد. حال تلاش برای جابجایی نیم میلیون شهرک‌نشین یهودی متعصب از کرانه باختری، اسرائیل را به ورطه نزاع‌های حتی بزرگتری خواهد انداخت.