ابراهیم اسماعیلی؛ پدر صنعت هرمزگان و بنیان‌گذار نخستین کارخانه گچ ایران در هرنگ

ابراهیم اسماعیلی در سال ۱۳۱۱ خورشیدی در روستای هرنگ از توابع شهرستان بستک چشم به جهان گشود. تولد او همزمان با سال‌هایی بود که منطقه جنوب ایران درگیر پیامدهای اقتصادی جنگ جهانی دوم بود. کمبود مواد غذایی، رکود تجارت و کاهش درآمدهای سنتی، بسیاری از خانواده‌ها را به مهاجرت واداشت. خانواده اسماعیلی نیز از همین دسته بودند که در پی معیشتی بهتر به شیخ‌نشین دبی کوچ کردند. اسماعیلی در آن زمان تنها هفت سال داشت. کودکی او در غربت، در شرایطی سپری شد که بیشتر خانواده‌های مهاجر با مشکلات فراوان دست و پنجه نرم می‌کردند. سال‌های نوجوانی او با کار در تجارتخانه سعدی و فعالیت در حوزه حمل‌ونقل دریایی گره خورد. حدود یک دهه، کار روی لنج‌ها و تجربه فعالیت در فضای پرتلاش بندری، به او روحیه‌ای سختکوش و ذهنی عمل‌گرا بخشید. او یک‌بار برای ادامه تحصیل به بندرلنگه بازگشت، اما به دلیل سن بالا از پذیرش در مدرسه بازماند. این ناکامی اما نقطه پایانی بر تلاش‌های او نبود؛ برعکس، هوش سرشار و علاقه او به فن و مکانیک، راهی تازه به رویش گشود.

ورود به دنیای صنعت

در سال ۱۹۵۵ میلادی (۱۳۳۳ خورشیدی)، اسماعیلی به عنوان تعمیرکار ماشین در شرکت توسعه ابوظبی مشغول به کار شد. همزمان در بانک بریتیش نیز مهارت‌های فنی خود را به کار گرفت. در همین دوران دوستی او با «عیسی کرک» شکل گرفت؛ رفاقتی که بعدها الهام‌بخش بسیاری از حرکت‌های مشترک در حوزه صنعت شد.

چند سال بعد، او برای بار دوم و در اوایل دهه سوم زندگی‌اش به ایران بازگشت. این بار تجربه‌های کاری و نگاه فنی‌اش، دستاوردهای تازه‌ای برای روستای هرنگ به همراه آورد. در آن زمان هرنگ از منابع آب شیرین و زمین‌های کشاورزی برخوردار بود و نیاز به ابزارهای کشاورزی و ماشین‌آلات احساس می‌شد. اسماعیلی نخستین گام‌های تولیدی و سرمایه‌گذاری خود را با خرید یک آسیاب آردی و یک تراکتور برداشت. در همین فعالیت‌های ساده بود که نبوغ و ابتکار او آشکار شد. او روزها از تراکتور برای کار کشاورزی استفاده می‌کرد و شب‌ها آن را به موتور محرک آسیاب تبدیل می‌نمود. کمی بعد که موتور مستقلی برای آسیاب فراهم کرد، باز هم ذهن خلاقش آرام نگرفت. این بار از همان موتور برای کوبیدن و خرد کردن گچ بهره برد و اولین گام‌های ورود به عرصه صنعت گچ را برداشت.

آغاز صنعت گچ در هرنگ

نمایندگی فروش فرآورده‌های نفتی در هرنگ نیز توسط او راه‌اندازی شد؛ در شرایطی که حتی بسیاری از شهرهای پرجمعیت منطقه فاقد چنین امکانی بودند. با توجه به ذخایر عظیم گچ ایران که پس از ایالات متحده، دومین ذخایر بزرگ جهان محسوب می‌شود تمرکز اسماعیلی به‌تدریج بر صنعت گچ معطوف شد. ابتدا کارگاه گچ‌کوبی دستی را در هرنگ به راه انداخت. این کارگاه بعدها با تلاش‌های مستمر او به واحدی مکانیزه تبدیل شد. روحیه امید، پشتکار و باور به توانایی‌های شخصی، چشم‌انداز تازه‌ای را پیش روی او گشود.

جرقه تولید پانل گچی

در آن دوران، تولید پانل گچی در خاورمیانه به ندرت وجود داشت. معدود کارخانه‌های موجود در اختیار شرکت‌های بزرگ غربی همچون «کناف آلمان» بود. به همین دلیل، در ایران سال‌ها پانل گچی را به نام «کناف» می‌شناختند. در یکی از سفرهای کوتاه خود به دبی، ابراهیم اسماعیلی در ویترین یک مغازه نمونه‌ای از پانل گچی وارداتی اروپایی را مشاهده کرد. همین یک نگاه کافی بود تا جرقه‌ای در ذهنش شکل گیرد. او با خود اندیشید که چرا چنین محصولی نباید در ایران تولید شود؟ این پرسش به شوقی بزرگ بدل شد و سرانجام او را به سمت تحقق رویایی بزرگ سوق داد: تأسیس نخستین کارخانه پانل گچی در ایران.

تولد یک صنعت در هرمزگان

با تلاش‌های شبانه‌روزی، کارگاه کوچک گچ‌کوبی هرنگ به کارخانه‌ای پیشرو تبدیل شد. تأسیس این واحد صنعتی، نه‌تنها روستای هرنگ بلکه کل منطقه بستک و هرمزگان را وارد مسیر تازه‌ای کرد. برای نخستین بار، تولید پانل گچی در ایران بومی‌سازی شد و نام «ابراهیم اسماعیلی» در تاریخ صنعت کشور ثبت گردید. مجله بین‌المللی Global Gypsum در ویژه‌نامه انجمن جهانی گچ سال ۲۰۱۸، در گزارشی درباره تاریخچه کارخانه‌های تولید گچ خاورمیانه، به ایران اشاره می‌کند و قدیمی‌ترین کارخانه دیوار گچی کشور را متعلق به روستای هرنگ بستک هرمزگان می‌داند. در این گزارش، فعالیت‌های اسماعیلی و شرکت «صدف هرنگ» به عنوان آغازگر صنعت مدرن گچ ایران در دهه ۶۰ میلادی معرفی شده است.

میراث ماندگار

ابراهیم اسماعیلی، فرزند سختی‌ها و مهاجرت، با ایمان به توان خویش توانست از دل محرومیت، صنعتی ماندگار بسازد. او با نبوغ و نوآوری‌های بی‌وقفه، مسیر توسعه را برای روستایی کوچک در جنوب ایران هموار کرد و زمینه‌ساز صنعتی شد که امروز بخش بزرگی از نیاز کشور در حوزه مصالح ساختمانی را تأمین می‌کند.زندگی او گواهی است بر اینکه تلاش، پشتکار و امید می‌تواند سرنوشت فرد و جامعه را دگرگون کند. اگرچه او از مدرسه بازماند، اما دانشگاه زندگی، کار و تجربه، بزرگ‌ترین آموزگارش شد. امروز، وقتی از صنعت گچ ایران سخن به میان می‌آید، نام «ابراهیم اسماعیلی» به عنوان پدر صنعت هرمزگان با احترام و افتخار یاد می‌شود؛ مردی که زاده سال ۱۳۱۱ بود، اما اندیشه و عملش دهه‌ها جلوتر از زمانه خود حرکت کرد.