کشف آثار پارینه‌سنگی در دهتل بستک؛ رد پای انسان‌های اولیه در جنوب ایران

این بررسی‌ها با هدف شناسایی شواهد زیست انسان‌های اولیه در جنوب ایران و به سرپرستی سپهر زارعی، باستان‌شناس و معاون میراث‌فرهنگی استان هرمزگان، با مجوز پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری کشور انجام شده است.

زارعی درباره جزئیات این پژوهش گفت: «مطالعه محوطه دهتل در دو مرحله، از مرداد تا آبان‌ماه ۱۴۰۴، شامل پیمایش میدانی، برداشت دقیق داده‌ها و مستندسازی آثار پارینه‌سنگی انجام شد. این منطقه به‌ویژه به‌دلیل سنگ‌نگاره‌های متنوع بر روی تخته‌سنگ‌های آهکی بزرگ شهرت دارد.»

به گفته او، هنرمندان دوران پیش‌ازتاریخ و دوران تاریخی، نقش‌هایی از انسان، حیوان، اشکال هندسی و نوشته‌های پهلوی و متأخر را بر سطح این تخته‌سنگ‌ها حک کرده‌اند.

زارعی افزود: «محوطه دهتل در منطقه گوده و در فاصله حدود ۸۰ کیلومتری از سواحل شمالی خلیج فارس قرار دارد. وسعت این محوطه حدود ۴۰۰ هکتار است و بر روی مخروط‌افکنه‌های وسیع کوه پرلاور شکل گرفته است.»

او تأکید کرد: «پراکندگی گسترده دست‌تراش‌های سنگی در این محدوده نشان می‌دهد که انسان‌های پارینه‌سنگی در دوره پلیستوسن، یعنی بیش از ۲۰۰ هزار سال پیش، بارها در این ناحیه سکونت داشته‌اند. وجود منابع سنگ‌خام در سطح زمین و چشمه‌های فصلی از دلایل اصلی انتخاب این منطقه برای زندگی بوده است.»

در جریان این بررسی، ابزارهایی چون تبرهای دستی، شکافنده‌ها و خراشنده‌های سنگی بزرگ شناسایی شد که از ویژگی‌های صنعت آشولیِ پارینه‌سنگی قدیم به شمار می‌رود.

زارعی با اشاره به روش‌های علمی کار گفت: «در این پروژه، یافته‌ها به‌صورت نظام‌مند در شبکه‌های ۱۰ در ۱۰ متری برداشت و ثبت شدند. همچنین محدوده‌های در معرض ساخت‌وساز با روش فوتوگرامتری مستندسازی شد و داده‌ها با استفاده از سامانه‌های GIS و تصاویر ماهواره‌ای تحلیل گردید.»

به گفته معاون میراث‌فرهنگی هرمزگان، در این پژوهش بررسی‌های زمین‌ریخت‌شناسی و مطالعات سنگ‌شناسی نیز انجام شده است.

او در پایان اظهار کرد: «محوطه دهتل از نظر موقعیت جغرافیایی، دسترسی به منابع آب و مواد خام مناسب ابزارسازی، یکی از محوطه‌های کلیدی برای مطالعه دوران پارینه‌سنگی جنوب ایران به‌شمار می‌رود. نتایج نهایی این پژوهش پس از تکمیل مطالعات آزمایشگاهی منتشر خواهد شد.»

زارعی ابراز امیدواری کرد که این یافته‌ها به ثبت ملی محوطه دهتل و حفاظت از یکی از وسیع‌ترین محوطه‌های پارینه‌سنگی کشور بینجامد.