تاجر خوشنامی که نبض تجارت بندرعباس را سال‌ها در دست داشت

در سال ۱۲۷۶ خورشیدی و در خانواده‌ای بازرگان متولد شد؛ خانواده‌ای که سابقه‌ی طولانی در تجارت دریایی و مبادلات کالایی داشت. پدر او، سید احمد، از بازرگانان معتبر بندرعباس بود و همین پیشینه موجب شد عبدالله از کودکی با مفاهیم تجارت، دادوستد و صداقت اقتصادی آشنا شود. تربیت خانوادگی و تجربه‌ی ساحل‌نشینی، شخصیت اقتصادی او را شکل داد و مسیر زندگی‌اش را به سوی تجارت سامان داد.

فعالیت‌های تجاری وی بیشتر در حوزه‌ی عمده‌فروشی کالاهای صادراتی و وارداتی به‌ویژه معاملات برنج متمرکز بود؛ کالایی که در نیمه نخست قرن چهاردهم خورشیدی، نقش پررنگی در سفره مردم شهرهای جنوبی کشور داشت. او با ایجاد شبکه‌های اعتماد در میان بازرگانان داخلی و خارجی، توانست سهم مهمی در تأمین کالاهای اساسی منطقه ایفا کند.اما آنچه اقبال را فراتر از یک تاجر موفق قرار می‌داد، نیکوکاری و روحیه‌ی اجتماعی او بود. بسیاری از مردم بندرعباس او را به‌خاطر دستگیری از نیازمندان، حمایت از جوانان جویای کار و مشارکت در امور خیریه به یاد دارند. در روزگاری که نهادهای اجتماعی مدرن شکل نگرفته بود، چنین مشارکت‌هایی ستون‌های محکم جامعه‌ی محلی محسوب می‌شد.

یکی از مهم‌ترین عرصه‌های اثرگذاری او، حضور در اتاق بازرگانی بندرعباس بود. وی در شش دوره پیاپی به عضویت این نهاد انتخاب شد؛ دوره‌هایی که مجموعاً حدود ۲۲ سال به طول انجامید. استمرار اعتماد فعالان بازار به او، نشانه‌ای روشن از اعتبار و کارآمدی شخصیت اقتصادی و اخلاقی‌اش بود. در طول این سال‌ها، بسیاری از تصمیمات و سیاست‌های تجاری بندر با حضور و نقش‌آفرینی مستقیم او رقم خورد.

علاقه‌ی اقبال به انجمن‌ها و محافل اجتماعی نیز قابل توجه بود. مشارکت مداوم او در شوراها و نشست‌های شهری، نشان می‌داد که نگاهش فراتر از سود اقتصادی و محدود به مرز دفتر حساب‌وکتاب نبود. او باور داشت رونق بازار بدون رفاه و رضایت مردم معنا ندارد.سید عبدالله اقبال در سال ۱۳۵۵ دار فانی را وداع گفت؛ اما نام و اعتبارش در میان بازرگانان بندرعباس همچنان زنده است. از او پنج فرزند باقی ماند که میراث خانوادگی او را همچون مشعلی روشن نگه داشته‌اند. بسیاری معتقدند اگر امروز از تاجر مردمی بندرعباس نامی ببرند، بی‌تردید اقبال در فهرست نخست‌ها قرار می‌گیرد.او نمونه‌ای از نسل طلایی تجار جنوب بود؛ نسلی که تجارت را با انسانیت پیوند می‌زد.

برگرفته از کتاب نامک گمبرون،

اثر علی کمالی زاده

امید ساحل