پای دلار روی گلوی نوزادان

چرا وضعیت شیر خشک دوباره بحرانی شد؟

طبق آخرین اظهارات رئیس انجمن تولیدکنندگان شیرخشک نوزاد علت بروز بحران در این زمینه، مشکلات تامین مواد اولیه ناشی از روند تخصیص ارز عنوان شده است. به گفته وی تولید شیرخشک مهرماه به ۴.۵ میلیون قوطی رسیده است در حالی که به طور متوسط ماهانه بیش از 6 میلیون قوطی شیرخشک در کشور تولید می‌شود. لازم به توضیح است؛ سالانه حدود ۸۰ میلیون قوطی شیر خشک شامل انواع رگولار، رژیمی و متابولیک در کشور تولید می‌شود که از این میزان، تولید داخلی شیر خشک رگولار بین ۶۵ تا ۷۰ میلیون قوطی است.گفتنی است مشکلات تامین مواد اولیه ناشی از روند تخصیص ارز باعث شده به تازگی ۲ کارخانه شیر خشک نوزاد از ۵ کارخانه به طور کامل تعطیل شوند و یک کارخانه هم به جای ۳ شیفت عادی خود به دلیل کمبود مواد اولیه با یک شیفت فعالیت کند. به گفته وی، نیاز سالانه کارخانه‌های شیرخشک به ارز ۲۴۰ تا ۲۵۰ میلیون دلار است که اکنون ۱۵۰ میلیون دلار معوقات ارزی در حوزه تامین مواد اولیه شیر خشک نوزاد وجود دارد. بنابر آمار تولید در ۶ ماه نخست سال نسبت به مشابه سال قبل حدود ۸ درصد رشد داشته، اما این افزایش تولید با استفاده از خرید اعتباری انجام شده است که در حال حاضر طرف خارجی با افزایش معوقات طرف ایرانی دیگر فروش اعتباری انجام نمی‌دهد. براین اساس تولیدکننده ایرانی مواد اولیه را سفارش داده و حتی طرف خارجی آن را تولید کرده که بدلیل عدم‌تسویه این مواد اولیه به ایران صادر نشده است. لازم به ذکر است که پیشنهاد انجمن تولیدکنندگان شیرخشک نوزاد برای حل مشکل ارزی، این است با توجه به کمبود ارز ترجیحی، ارز نیمایی جایگزین شود و یا تولید با ترکیبی از هر دو ارز صورت گیرد تا هم تولید کاهش نداشته باشد و شیر خشک نوزاد در بازار دچار کمبود نشود و هم به خانواده‌ها فشار کمتری وارد شود. اما باید در نظر داشت که با جایگزین شدن ارز نیمایی به جای ارز ترجیحی، قیمت هر قوطی شیر خشک به بالای ۵۰۰ هزار تومان خواهد رسید. همچنین باید اضافه کرد که شروع بحران کمبود شیر خشک در ایران که از سال 1402 به بعد رقم خورد نیز به دلیل مشکل تخصیص ارز و بالارفتن هزینه‌های تولید بود.

میزان تامین ارز برای شیر‌خشک چقدر است؟

به گفته مدیرکل فرآورده‌های طبیعی، سنتی و مکمل سازمان غذا و دارو، سالانه بین ۲۵۰ تا ۳۰۰ میلیون دلار ارز برای شیر خشک اختصاص می‌یابد؛ اما از آنجایی که امسال این تخصیص منابع به‌صورت قطره‌چکانی و نامنظم بوده است باعث کاهش تولید و کمبود شیر خشک در برخی مقاطع شده است.

چرا مواد اولیه شیر‌خشک وارداتی است؟

از آنجایی که شیر‌خامی كه استانداردهای لازم برای تولید شیر‌خشك نوزاد را داشته باشد در كشور وجود ندارد؛ ۸۵‌درصد مواد اولیه مورد نیاز تولید این محصول وارداتی است و از كشورهای اروپایی مانند هلند، سوئیس و همچنین از استرالیا و نیوزلند تهیه می‌شود همین موضوع نیز زمینه برخی سوء استفاده‌ها را به وجود آورده است.

چراکه براساس گزارش رسمی بانک مرکزی، در سال ۱۴۰۳ مجموعاً ۱۳ میلیارد و ۷۵۴ میلیون دلار تامین ارز برای کالا‌های اساسی و دارو صورت گرفته که ۳ میلیارد و ۸۵ میلیون دلار ارز ترجیحی ۲۸۵۰۰ برای واردات دارو، مواد اولیه و تجهیزات پزشکی تخصیص یافته است. اما بررسی‌های بازار از جمله داده‌های رسمی مرکز آمار نشان می‌دهد که شیرخشکی که قرار بود با ارز ترجیحی قیمت‌گذاری شود؛ در بازار با نرخ‌هایی مواجه است که عملاً تفاوتی با کالا‌های وارداتیِ بدون یارانه ندارند لذا اگر ارز ترجیحی نتواند تفاوت قیمتی ملموسی در بازار ایجاد کند؛ آیا این سیاست عملاً به بستری برای هدررفت منابع ارزی کشور تبدیل نشده است؟ آیا یارانه‌ای که در ظاهر برای حمایت از خانوار‌های آسیب‌پذیر تعریف شده، در واقع در میانه زنجیره توزیع، مسیر خود را تغییر نمی‌دهد؟

کارخانجات تولید شیر‌خشک نوزاد در کشور

پنج شرکت پودر شیر مشهد، نستله ایران، بهداشت کار، نیکسان سلامت بهبود و شیرخشک نوزاد پگاه شهرکرد تامین‌کننده شیرخشک عادی (رگولار) کشور وجود دارد که برای تامین مواد اولیه این محصول ارز ترجیحی دریافت می‌کنند. گفتنی است اخیرا مشکلات تامین مواد اولیه ناشی از روند تخصیص ارز باعث شده ۲ کارخانه شیر خشک نوزاد از این ۵ کارخانه به طور کامل تعطیل شوند و یک کارخانه هم به جای ۳ شیفت عادی خود به دلیل کمبود مواد اولیه، با یک شیفت فعالیت کند.

روزنامه صبح ساحل