کانال جدید دیپلماتیک

رسانه‌های خارجی گزارش داده‌اند رئیس‌جمهور پزشکیان پیش از سفر محمد بن سلمان به آمریکا، در نامه‌ای به ولیعهد سعودی اعلام کرده است: «ایران به دنبال رویارویی نیست و می‌خواهد حقوق خود در برنامه هسته‌ای را به‌صورت مسالمت‌آمیز تضمین کند.»

اگر محتوای این نامه صحت داشته باشد، نشان می‌دهد ایران به دنبال گشایش یک مسیر جدید دیپلماتیک برای حل‌وفصل پرونده هسته‌ای و کاهش فشار تحریم‌هاست؛ فشارهایی که اقتصاد کشور را تحت تأثیر جدی قرار داده‌اند. افزون بر این، فعال شدن مکانیسم ماشه، ایران را در سطح حقوقی و امنیتی وارد تقابل با آمریکا، فرانسه، بریتانیا و آلمان کرده است.

تغییر میانجی

جایگزینی «محمد بن سلمان» به عنوان میانجی جدید میان ایران و آمریکا می‌تواند یک تحول در روند مذاکرات باشد، به‌ویژه در تعامل با دولت ترامپ. ترامپ و ولیعهد سعودی روابط نزدیکی دارند و این نزدیکی، کانال ارتباطی تازه‌ای ایجاد کرده است. در مقابل، عمان و قطر نتوانستند در سال‌های اخیر شرایط لازم برای نزدیک کردن تهران و واشنگتن را فراهم کنند.

روابط ایران و اروپا نیز در وضعیتی قرار ندارد که بتواند نقش تسهیل‌گر ایفا کند.با وجود آنکه ایران اعتماد گذشته به عمان و قطر را نسبت به عربستان ندارد، پیوند نزدیک ترامپ و بن سلمان و تمایل دو طرف به ثبات منطقه، ولیعهد سعودی را به گزینه‌ای قابل اتکا تبدیل کرده است. از آغاز مذاکرات میان عباس عراقچی و ویتکاف،

بسیاری از کارشناسان بر این باور بودند که عمان ظرفیت لازم برای پیشبرد این روند را ندارد.

حتی ترامپ پیام خود را از طریق امارات به تهران ارسال کرده بود؛ راهی که با توجه به روابط محدود تهران و ابوظبی قابل اتکا نبود و ایران مسیر دیگری را برای پاسخ‌دهی انتخاب کرد. پس از پنج دور مذاکره با میانجیگری عمان، دوطرف بیش از پیش از یکدیگر فاصله گرفتند و شرایط برای سوءاستفاده نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی فراهم شد تا جنگ ۱۲روزه علیه ایران آغاز شود.

اکنون پس از آن بن‌بست، روزنه‌های جدیدی برای شروع مجدد مذاکرات ایجاد شده است. دولت ایران بر دیپلماسی تأکید دارد و ترامپ نیز طبق روال همیشگی از مذاکره استقبال می‌کند، هرچند همچنان تلاش دارد خواسته‌های خود را تحمیل کند.

ایران به دنبال چیست؟

به نظر می‌رسد ایران از طریق بن سلمان می‌خواهد مهم‌ترین عامل بن‌بست مذاکرات، یعنی موضوع غنی‌سازی، را به شکل مشخص‌تری حل کند. تهران همچنین می‌خواهد تأکید کند به دنبال تنش نیست و برنامه موشکی که رکن اصلی دکترین دفاعی ایران است، وارد مذاکرات نخواهد شد.

در هفته‌های آینده روشن می‌شود که آیا ولیعهد سعودی توانایی مدیریت این پرونده را خواهد داشت یا خیر. از سوی دیگر، عربستان نیز به دنبال آغاز برنامه هسته‌ای غیرتسلیحاتی خود است. برخی احتمال می‌دهند طرحی برای کنسرسیوم غنی‌سازی با محوریت ایران و عربستان مطرح شود، اما با توجه به تأکید تهران بر انجام غنی‌سازی صرفاً در خاک ایران، چنین گزینه‌هایی با تردید روبه‌رو است.

در داخل ایران، موافقان توافق و رفع تحریم‌ها امیدهایی پیدا کرده‌اند، هرچند مسیر هنوز دشوار است.

انتخاب محمد بن سلمان به عنوان کانال جدید دیپلماتیک می‌تواند یک فرصت باشد، اما مخالفت‌های داخلی و خارجی با توافق همچنان فعال باقی مانده‌اند. باید توجه داشت که بن سلمان نیز خواهان محدود شدن برنامه هسته‌ای ایران است؛ موضوعی که با دیدگاه مخالفان توافق در داخل ایران همخوانی ندارد. با این حال، در شرایط فعلی ولیعهد سعودی تنها گزینه موجود برای میانجیگری میان ایران و دولت ترامپ محسوب می‌شود.

روزنامه صبح ساحل