لبخند مکسر

فاروق خلیلی، مدیر اجرایی خانه محیط‌زیست مقام، که از نخستین ساعات پس از انتشار گزارش در محل حاضر شد، درباره ماجرا توضیح می‌دهد: «به محض اطلاع، همراه با نیروهای انتظامی و محیط‌زیست در محل حاضر شدیم. توضیح دادیم اینجا منطقه ثبت‌ملی و حفاظت‌شده است و اقامت در آن بدون مجوز مطلقاً ممنوع است. اما متأسفانه گردشگران پیش از این هشدارها، چادر را دقیقاً در نقطه تخم‌گذاری لاک‌پشت‌ها برپا کرده بودند و بی‌اطلاعی از شرایط منطقه باعث شده بود بدترین نقطه ممکن را انتخاب کنند.»

اگرچه تذکرات اولیه منجر به جمع‌آوری موقت چادرها شد، اما بررسی‌ها نشان داد که این گروه برنامه‌ای به‌مراتب گسترده‌تر داشته است: اقامت سه تا چهارماهه تا پایان فصل گردشگری. هدف آنها این بود که این ساحل را به پایگاه ثابت رفت‌وآمد گروه‌های بعدی تبدیل کنند؛ اقدامی که می‌توانست پیامدی فاجعه‌بار برای زیستگاه مکسر داشته باشد.

موضوع نگران‌کننده‌تر آن بود که این گردشگران یک سرویس بهداشتی موقت نیز در ساحل نصب کرده بودند. امری که نه‌تنها آلودگی مستقیم محیط را به دنبال دارد، بلکه دیگر کمپرها را هم تشویق به استقرار در این مسیر می‌کند و در نتیجه فشار انسانی بر منطقه را چند برابر خواهد کرد.

خلیلی در این‌باره می‌گوید: «پسماند این سرویس‌ها مستقیماً وارد خاک می‌شود و آلودگی به‌مرور وارد سفره‌های زیرزمینی و سواحل می‌شود. این نوع آلودگی اگر کنترل نشود، اکوسیستم را از ریشه تخریب می‌کند.»

پیش از انتشار گزارش، صبح ساحل موضوع را با برخی مقامات بندرلنگه در میان گذاشته بود، اما پاسخ اولیه آنان نه‌تنها نگرانی‌ها را رفع نکرد، بلکه از نبود درک کافی نسبت به حساسیت محیط‌زیست حکایت داشت.

برخی مسئولان محلی حضور گردشگران را «بدون اشکال» توصیف کردند و تهدیدات بالقوه را جدی نگرفتند. این بی‌توجهی در حالی رخ داد که تجربه تلخ تخریب جزیره مارو -در اثر هجوم گردشگران بی‌ضابطه- هنوز تازه است و نمونه بارزی از غفلت در مدیریت ظرفیت‌برد محیطی به شمار می‌رود.

با این حال، انتشار گزارش صبح ساحل ورق را برگرداند. پس از بازتاب گسترده موضوع، مقامات محلی واکنشی سریع و متفاوت نشان دادند. نیروهای محیط‌زیست و انتظامی در محل حاضر شدند و با متخلفان صحبت کردند و نهایتاً دستور تخلیه کامل کمپ صادر شد.

فاروق خلیلی می‌گوید: «وقتی دستگاه‌های اجرایی پای کار آمدند، مشخص شد که ادامه اقامت امکان‌پذیر نیست. این افراد مجبور شدند ساحل را ترک کنند و برنامه سه‌ماهه‌شان کاملاً منتفی شد.»

او توضیح می‌دهد که حتی مسیر قانونی و امن برای ادامه فعالیت به گردشگران پیشنهاد شده بود: «گفتیم بیایید در محدوده‌ای که اجازه استقرار وجود دارد مستقر شوید و امنیت کامل برایتان فراهم می‌کنیم. امکانات اولیه مانند آب مصرفی هم تأمین می‌شود. تنها شرط این بود که فاصله استاندارد از ساحل و ضوابط محیط‌زیستی رعایت شود. اما آنها اصرار داشتند در نقطه‌ای دور از دید و خلوت بمانند؛ جایی که حضورشان می‌توانست مستقیم به چرخه حیات لاک‌پشت‌ها آسیب بزند.»

او می‌افزاید که نزدیکی کمپرها به جاده نیز نه‌تنها برای محیط، بلکه حتی برای خود گردشگران خطرناک بود و برنامه‌های شبانه آنان احتمال مزاحمت و تخریب بیشتری را ایجاد می‌کرد.

اکنون، با پیگیری رسانه‌ای و ورود سریع نهادهای مسئول، ساحل مکسر از یک تهدید جدی نجات یافته است. اما این رخداد درسی مهم دارد: توسعه گردشگری اگر بدون نظارت، برنامه‌ریزی و احترام به قوانین محیط‌زیستی پیش برود، می‌تواند بزرگ‌ترین سرمایه‌های طبیعی کشور را نابود کند.

مکسر، این ساحل بی‌همتا در جنوب ایران، گنجینه‌ای طبیعی است که حفاظت از آن تنها بر عهده محیط‌زیست نیست؛ بلکه نیازمند همکاری مسئولان، رسانه‌ها، مردم محلی و گردشگران آگاه است.

تجربه اخیر نشان داد که نظارت دقیق و اطلاع‌رسانی به‌موقع می‌تواند از تبدیل یک بی‌توجهی ساده به فاجعه‌ای محیط‌زیستی جلوگیری کند.

روزنامه صبح ساحل