غائله‌ی کارائیب

مبارزه با مواد مخدر؟

براساس گزارش مرکز مطالعات سیاسی و بحران ترکیه؛ این اقدامات در کارائیب به عنوان نمایش قدرت نه تنها در مقابل ونزوئلا، بلکه به تمام آمریکای لاتین تفسیر شده است. سازماندهی «نمایش‌های تهاجمی» توسط بمب‌افکن‌های دوربرد B-52 در مناطق نزدیک ساحل ونزوئلا، ظرفیت بازدارندگی ایالات متحده را آشکار می‌کند. همچنین، اظهاراتی مبنی بر اینکه به سازمان اطلاعات مرکزی (سیا) اجازه انجام عملیات مخفی در ونزوئلا داده، نشان می‌دهد که واشنگتن عزمی فراتر از اظهارات دیپلماتیک خود دارد. بنابراین این گام‌ها بسیار گسترده‌تر از صرفاً مبارزه با قاچاق مواد مخدر ارزیابی می‌شوند. دولت آمریکا اعلام کرد که این عملیات به منظور «متوقف کردن جریان مواد مخدر» انجام شده است. با این حال، ساختار نیروی مورد استفاده نشان دهنده وجود یک هدف راهبردی فراتر از این توجیه است. باید توجه داشت کشورهایی مانند کلمبیا، پرو و بولیوی در تجارت مواد مخدر معروف هستند و ونزوئلا بیشتر به عنوان یکی از مسیرهای ترانزیت از جنوب به شمال شناخته می‌شود. همچنین، گزارش سال ۲۰۲۵ اداره مبارزه با مواد مخدر ایالات متحده (DEA) نشان داد که ۸۴ درصد از مواد مخدر توقیف شده در ایالات متحده از کلمبیا سرچشمه گرفته و حتی ونزوئلا به عنوان منبع اصلی ذکر نشده است. به همین دلیل، این تجمع گسترده در دریای کارائیب با حضور ناوهای هواپیمابر و هواپیماهای جنگی، تنها این تصور را ایجاد می‌کند که نیرویی نامتناسب برای «مبارزه با مواد مخدر» وجود دارد. بُعد دیپلماتیک این تحولات نیز بسیار قابل توجه است. دولت ونزوئلا این اقدامات ایالات متحده را تهدیدی برای حاکمیت خود دانسته است. مادورو ادعا کرد که واشنگتن در تلاش برای ایجاد یک «جنگ بی‌پایان جدید» بوده و استدلال می‌کند که فشار نظامی جز تعمیق بحران اقتصادی کشورش نتیجه‌ای نخواهد داشت. همچنین، ادعاهایی مبنی بر سرنگونی برخی قایق‌های کوچک در جریان عملیات دریایی و هوایی ایالات متحده، نگرانی‌هایی را در میان کشورهای منطقه ایجاد کرده است. بسیاری از دولت‌های آمریکای لاتین، همسویی چنین عملیاتی با قوانین بین‌المللی را زیر سوال برده‌اند. زیرا انجام عملیات در آب‌های سرزمینی یک کشور دیگر یا در مجاورت آن، به بهانه مبارزه با مواد مخدر احتمالا با ممنوعیت استفاده از زور در منشور سازمان ملل متحد (UN) مغایرت داشته باشد.

بازگشت به راهبرد قدیمی

با وجود این، دولت واشنگتن این عملیات‌ها را به عنوان یک اقدام امنیتی مشروع معرفی می‌کند. مقامات ایالات متحده اظهار داشته‌اند که «شبکه‌های مواد مخدر-تروریستی» در ونزوئلا امنیت منطقه‌ای را تهدید می‌کنند که این گفتمان با خط سیاسی ترامپ نیز همسو است. اگرچه ترامپ در طول مبارزات انتخاباتی خود در سال ۲۰۱۶ قول داده بود که «سرنگونی رژیم‌های خارجی را متوقف کند»، اما در دوران قدرت خود، مفهوم «فشار بر حکومت از طریق نمایش قدرت» را اتخاذ کرد. این سیاست به جای مداخله نظامی کلاسیک، با عناصری از عملیات مخفی، تحریم‌های اقتصادی و جنگ روانی انجام شده است. افزایش حضور نظامی در کارائیب همچنین به عنوان نشانه‌ای از بازگشت ایالات متحده به اولویت‌های راهبردی خود در آمریکای لاتین تفسیر شده است. واشنگتن که پس از جنگ سرد تا حدودی علاقه خود را به منطقه از دست داده بود، در سال‌های اخیر با افزایش نفوذ چین و روسیه در آمریکای لاتین، دوباره به سیاست قدرت‌نمایی مؤثر روی آورده است. در این زمینه، ونزوئلا نه تنها به یک کشور هدف، بلکه به منطقه‌ای برای ایالات متحده تبدیل شده تا بازدارندگی منطقه‌ای خود را احیا کند. استفاده فعال از پورتوریکو به عنوان پایگاه، ظرفیت لجستیکی ایالات متحده را تقویت کرده است. این وضعیت نشان می‌دهد که کارائیب بار دیگر در کانون «راهبرد نیمکره غربی» قرار دارد.

رقابت جهانی

پیامدهای منطقه‌ای این عملیات در سطوح مختلف نیز احساس شده است. بسیاری از کشورهای آمریکای لاتین ابراز کرده‌اند که چنین مانورهای نظامی ایالات متحده خطر قطبی شدن مجدد منطقه را به همراه دارد. به ویژه برزیل و مکزیک هشدار داده‌اند که مداخله نظامی آشکار می‌تواند وضعیت انسانی در ونزوئلا را تشدید کند. اما برخی از محافل هنوز فکر می‌کنند که فشار ایالات متحده احتمالا فشار بر رژیم مادورو را تشدید کند، اما در بلندمدت احتمال اینکه فشارهای خارجی باعث فروپاشی داخلی شود، همچنان با تردید مواجه است.

سیاست ترامپ در قبال ونزوئلا صرفاً مبتنی بر ابزارهای نظامی نیست؛ بلکه شامل عناصر دیپلماتیک و اقتصادی نیز می‌شود. واشنگتن برای ارائه اطلاعات منجر به دستگیری مادورو، ۵۰ میلیون دلار جایزه تعیین کرده است. اما این ابتکار عمل تأثیر مورد انتظار را نداشته و برای شکستن زنجیره وفاداری تاثیرگذار نبوده است. با توجه به این موارد، می‌توان نتیجه گرفت که راهبرد دولت ترامپ مبتنی بر سیاست نمایش قدرت منطقه‌ای است. این سیاست در راستای بازتعریف نفوذ ایالات متحده در آمریکای لاتین تبدیل شده است. با این حال، پایداری این رویکرد نیز بحث‌برانگیز است، زیرا افزایش گسترده نیروهای نظامی در درازمدت هزینه‌های بالایی ایجاد می‌کند و خطر افزایش واکنش‌های منطقه‌ای را به همراه دارد.

در نتیجه، حضور نظامی ایالات متحده در کارائیب به ابزاری برای بازدارندگی و فشار دیپلماتیک تبدیل شده است. بدون تردید هدف واشنگتن افزایش فشار داخلی بر ونزوئلا است، حتی اگر تهاجم مستقیم صورت نگیرد. این شرایط به مورد جدیدی از بازی توازن قدرت تبدیل شده که آمریکای لاتین از گذشته شاهد آن بوده است.

برای ونزوئلا، این روند به مبارزه‌ای برای حاکمیت و همچنین مقابله با بحران اقتصادی تبدیل شده و برای ایالات متحده هم در راستای آزمایش مجدد اثربخشی خود در آمریکای لاتین و تثبیت نقش جهانی خود است.

به نظر می‌رسد که این تنش راهبردی که در کارائیب آغاز شد، دیگر صرفاً یک مسئله منطقه‌ای نیست و به عرصه جدیدی از رقابت قدرت جهانی تبدیل شده است.

روزنامه صبح ساحل