دانشگاه گذرگاه بی‌حاصل؟

روز دانشجو یادآور روحیه آرمان‌خواهی، مشارکت اجتماعی و تلاش برای ساختن جامعه‌ای بهتر است. این روز فرصتی است تا صدای نسل جدید دانشگاهیان شنیده شود و چالش‌ها و امیدهای آن‌ها مورد توجه قرار گیرد. امروزه دانشجویان با مسائل مختلفی دست‌وپنجه نرم می‌کنند. دغدغه شغلی، یکی از اصلی‌ترین چالش‌های آنان است. بسیاری از دانشجویان نمی‌دانند پس از فارغ‌التحصیلی چگونه می‌توانند شغلی متناسب با رشته تحصیلی خود پیدا کنند. شرایط نامناسب بازار کار و ارتباط قوی نداشتن میان دانشگاه و صنعت، به ویژه در رشته‌های تخصصی، این نگرانی را تشدید کرده است.

دانشجویان انتظار دارند که دانشگاه‌ها نقش فعال‌تری در آماده‌سازی آن‌ها برای ورود به بازار کار ایفا کنند. از سوی دیگر، تغییرات در فضای دانشگاهی نیز قابل توجه است. ارتباط میان اساتید و دانشجویان کمرنگ‌تر شده و بسیاری از دانشجویان تمایل کمتری به تعامل مستقیم با اساتید خود دارند. این تغییرات، تحت تأثیر تحولات فناوری و فرهنگی، می‌تواند پیامدهای منفی بر کیفیت آموزش داشته باشد. نسل جدید که با فناوری‌های دیجیتال رشد کرده، به دنبال روش‌های جدیدتر و مؤثرتر برای یادگیری و ارتباط است. علاوه بر این، مسئله عدالت آموزشی نیز یکی از چالش‌های مهم این نسل است.

ترکیب جمعیتی دانشجویان نشان می‌دهد که دسترسی به آموزش عالی تا حد زیادی تحت تأثیر شرایط اقتصادی خانواده‌ها قرار گرفته است. این مسئله باعث شده تا برخی از دانشجویان با استعداد، به دلیل محدودیت‌های مالی، از دستیابی به فرصت‌های مناسب باز بمانند. با این حال، روز دانشجو تنها به مشکلات ختم نمی‌شود. این روز فرصتی است تا دانشجویان بر اهمیت فعالیت‌های جانبی، از جمله حضور در انجمن‌های علمی و فعالیت‌های اجتماعی، تأکید کنند. این فعالیت‌ها نه تنها به رشد شخصیتی دانشجویان کمک می‌کند، بلکه آنان را برای مواجهه با چالش‌های آینده آماده می‌سازد. روز دانشجو، به‌عنوان نمادی از آرمان‌خواهی و تلاش برای تغییر، همچنان می‌تواند الهام‌بخش دانشجویان برای رسیدن به اهداف بزرگ‌تر باشد.

با وجود رشد فناوری و دسترسی گسترده به ابزارهای آموزشی نوین، بسیاری از دانشجویان معتقدند که نظام آموزشی هنوز نتوانسته خود را با نیازهای واقعی این نسل تطبیق دهد. محتوای برخی دروس همچنان تکراری، نظری و فاصله‌دار با واقعیت جامعه است. در حالی‌که بازار کار به مهارت‌هایی مانند تفکر انتقادی، خلاقیت، مدیریت پروژه و تسلط بر ابزارهای دیجیتال نیاز دارد، بخش قابل توجهی از واحدهای درسی هنوز به روش‌های قدیمی و بدون به‌روزرسانی تدریس می‌شود. همین تضاد باعث می‌شود دانشجویان احساس کنند دانشگاه برای آینده شغلی آنان برنامه مشخص یا سازوکار مؤثری ندارد.

از سوی دیگر، سخت‌گیری‌های غیرمنطقی آموزشی نیز یکی از دغدغه‌های رایج است. دانشجویان می‌گویند برخی اساتید بدون تدریس کامل سرفصل‌ها، در زمان امتحان انتظار پاسخ به تمام مطالب کتاب را دارند؛ کتاب‌هایی که گاه بیش از دویست صفحه بوده و فرصت کافی برای یادگیری آن‌ها وجود نداشته است. نبود یک استاندارد واحد در نحوه تدریس، ارزشیابی و برگزاری امتحانات، احساس بی‌عدالتی را تقویت می‌کند و بر کیفیت یادگیری اثر می‌گذارد.

مسئله ارتباط دانشگاه با بدنه دانشجویی نیز از نکات مهمی است که بسیاری بر آن تأکید دارند. دانشجویان انتظار دارند مدیریت دانشگاه‌ها در تصمیم‌گیری‌های مهم-از مسائل آموزشی و رفاهی گرفته تا برنامه‌ریزی‌های فرهنگی-به نظرات آنان توجه کند. اما ضعف ارتباطات، پاسخ‌گویی غیرشفاف و نبود سازوکارهای مؤثر برای انتقال مطالبات دانشجویان، باعث شده این ارتباط در سال‌های اخیر کمرنگ‌تر از گذشته باشد. نتیجه این روند، فاصله‌ای است که به تدریج میان دانشگاه و مهم‌ترین مخاطبانش ایجاد می‌شود.

فشارهای اقتصادی نیز یکی از مهم‌ترین عواملی است که زندگی دانشجویی را پیچیده کرده است. افزایش هزینه‌های شهریه، خوابگاه، تغذیه و حمل‌ونقل، بسیاری از دانشجویان را ناچار کرده تا در کنار تحصیل، به شغل‌های پاره‌وقت روی بیاورند. این وضعیت اگرچه به تأمین بخشی از هزینه‌ها کمک می‌کند، اما تمرکز و انرژی دانشجو را نیز کاهش می‌دهد و باعث می‌شود میان نقش‌های متعدد خود-دانشجو، کارمند، پژوهشگر-گرفتار شود. همین فشارها، مسئله عدالت آموزشی را پیچیده‌تر می‌کند و زمینه نابرابری بیشتری میان دانشجویان به وجود می‌آورد.

با وجود این چالش‌ها، نسل جدید دانشجویان نسلی منفعل نیست. آنان با آگاهی بیشتر، دسترسی گسترده‌تر به اطلاعات و قدرت تحلیل بالاتر، به دنبال ایجاد تغییر هستند. مشارکت در فعالیت‌های اجتماعی، حضور در انجمن‌های علمی، تلاش برای تولید محتوا، فعالیت‌های داوطلبانه و ورود به عرصه‌های نوآورانه، بخش‌هایی از هویت دانشجویی امروز را شکل می‌دهد.

«روز دانشجو» یادآور مسیری است که دانشگاهیان برای تحقق آزادی، عدالت و توسعه طی کرده‌اند؛ اما در عین حال، هشداری است برای توجه به نیازها و دغدغه‌های نسل امروز. نسلی که اگرچه با چالش‌های بیشتری روبه‌روست، اما توانایی و انگیزه‌ای دوچندان برای ساختن آینده دارد. آینده‌ای که تحقق آن، نیازمند آموزش باکیفیت‌تر، ارتباط صمیمانه‌تر میان دانشجو و دانشگاه، و توجه بیشتر به مشکلات واقعی آنان است.

روزنامه صبح ساحل